sharq mutafakkirlarining pedagogik-psixologik qarashlari

PPTX 26 стр. 9,2 МБ Бесплатная загрузка

26 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 9,2 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 26

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 26

презентация powerpoint sharq mutafakkirlarining pedagogik-psixologik qarashlari reja: sharq mutafakkirlarining ruhiy jarayonlar haqidagi fikrlari. sharq mutafakkirlarining individual-psixologik xususiyatlar haqidagi fikrlari. sharq mutafakkirlarining tarbiya to’g’risidagi qarashlari. o’rta osiyoda psixologiya ilmining rivojlanishi. umumiy tarix doirasida ham o’rta asrlarda sharq uzoq vaqt g’arbga nisbatan ilgarilab ketgan. xitoy, hind, arab, eron, o’rta osiyo madaniyati bu davrda g’arbga nisbatan erta rivojlangan. o’rta osiyoda ilm-fan ma’rifatning rivojlanishi, bu hududdagi ilmiy dunyoqarashlar bilan belgilanadi. biroq o’rta osiyodagi o’zaro feodal urushlar ham ilm-fan va madaniyatning taraqqiyotiga salbiy ta’sir etgan. chunki arab xalifaligining o’rta osiyoga islom dinining yoyilishi va buning oqibatida o’rta osiyoda bu diniy qarashlariga qarama-qarshi bo’lgan yozma adabiyotlarning hammasi mutlaqo yo’q qilib yuborilgan. bizning davrimizgacha arab istilosigacha bo’lgan davrdagi ilm-fan va madaniyat taraqqiyoti haqidagi ma’lumotlar saqlanib qolmagan. xiii asrda o’rta osiyoni mo’g’ullar bosib olib, o’rta asrlarda yaratilgan fan va madaniyat sohasidagi ilmiy adabiyotlarning to’plangan qismi yo’q qilib yuborilgan. biroq shunga qaramasdan o’rta osiyoda ilm-fan va madaniyat yuqori darajada …

2 / 26

rganlar. ibn sino 980-yili buxoro yaqinidagi afshona qishlog‘ida tug'ildi. umrining yarmida hamadonda saroy tabibi va vazirlik lavozimida xizmat qilib, shu yyerda 1037-yil 18-iyunda 57 yoshda vafot etadi. ibn sino 450 dan ortiq asar qoldirdi, shulardan 190 ga yaqini masfalsafa, mantiq, psixologiya, axloqshunoslik va ijtimoiy-siyosiy alalarga bag‘ishlangandir. bizgacha ibn sino asarlarining 242 tasi yetib kelgan. tashqi sezgi insonni tashqi olam bilan bog‘laydi, ular 5 ta — ko‘rish, eshitish, ta’m-maza bilish, hid va teri sezgisi. bular insonning ma’lum organlari - teri, ko‘z, og‘iz, burun, quloq bilan uzviy bog‘iiq. ibn sinoning bilish haqidagi ta’limoti, xususan, hissiy bilish sezgilar, sezgi haqidagi fikrlarni uning «tib qonunlari» asarida inson fiziologiyasi va psixologiyasi asosida talqin etiladi. ibn sino sezgini tashqi va ichki sezgilarga ajratdi. ichki sezgilar — bu umumiy taxmin etuvchi, ifodalovchi, eslab qoluvchi (xotira), tasavvur etuvchi sezgilardir. bu ichki sezgilar tashqi sezgilar asosida shakllanib, tashqaridan olingan ayrim sezgilarni umumlashtirish, uni qabul etish, xotirada saqlash, so‘ng tasavvur …

3 / 26

sida ibn sino miyani barcha sezgilardan boruvchi nerv markazi, umuman, inson nerv sistemasining markazi ekanligi haqidagi ta’limotni olg‘a surdi. ibn sino fikricha, o‘simliklar va hayvonlar, inson ham qandaydir o‘ziga xos ichki kuchga - jonga egadir. inson joni - eng oliy va yetukdir, ya’ni u fikrlash xislatiga egadir va mavhum tushunchalarni o‘zlashtirish, maqsadli harakatlarni amalga oshirish qobiliyatiga egadir. aql inson jonining oliy darajadagi ifodasidir. inson tana va jondan tashkil topadi, miya jonni boshqarib turuvchi markazdir. tibbiyotni chuqur o‘rganish asosida ibn sino miyani barcha sezgilardan boruvchi nerv markazi, umuman, inson nerv sistemasining markazi ekanligi haqidagi ta’limotni olg‘a surdi. inson tana va jondan tashkil topadi, miya jonni boshqarib turuvchi markazdir. ibn sino fikricha, o‘simliklar va hayvonlar, inson ham qandaydir o‘ziga xos ichki kuchga - jonga egadir. inson joni - eng oliy va yetukdir, ya’ni u fikrlash xislatiga egadir va mavhum tushunchalarni o‘zlashtirish, maqsadli harakatlarni amalga oshirish qobiliyatiga egadir. aql inson jonining oliy darajadagi …

4 / 26

gi narsalaming fikriy aks etishini o‘zida ifodalaydi. farobiy odamni tashqi dunyo bilan bog'laydigan sezgining roliga to‘xtalib, farobiy ularni sezgi a’zosiga muvofiq ravishda besh turga bo‘ladi. sezgini dastlabki bilim manbai deb hisoblagan farobiy buyumning aks etishi va in’ikosi o‘sha buyumning o‘ziga muvofiq kelsa, sezgi haqiqiy bo‘ladi, deydi. faol aql olam yaratilishining bosqichlaridan biri sifatida inson bilan boshlang‘ich sababni bog'lashga xizmat qiladi, boshlang‘ich sabab esa faol aql bilan bevosita va unga ta’sir ko‘rsatib turadi. faol aql esa ruh, jon bilan bog‘lanadi, jon inson vujudida mavjuddir. shu tartibda «ilohiy hayot» xislatlari insonga o‘tadi, natijada insonning mohiyati, bilimi, uning aqli mangulik xislatiga ega bo'ladi. farobiy dunyoqarashining asosi, ya’ni dunyoning tuzilishi haqidagi tushunchasini «panteistik» degan fikr tashkil etadi. mavjudot «emonatsiya» yordamida yagona boshlang‘ichdan pog‘onama-pog‘ona vujudga kelgan, yakkalikdan ko‘plikka, rang-baranglikka borgan. uning dunyoqarashidagi asosiy maqsadlardan biri ilmiy-falsafiy usulning mustaqilligini nazariy jihatdan asoslab berishga, uning inson tafakkuri va aqliy bilimiga asoslanganligini isbotlashga intilishdir. farobiy sezgini bilishning manbai …

5 / 26

ydo bo‘ladi, ular yordamida his, tasavvur, xotira vujudga keladi va shundan so‘nggina «xayol quvvati» yordamida kishi bilim va hunar egallaydi, xatti-harakat va xulq-atvordagi go‘zal narsalami amalga oshiradi, foydali narsalarni zararli narsalardan farqlaydi. barcha ruhiy quvvatlar, jumladan, bilish qobiliyatining harakati muayyan a’zoga bog’liqdir. bu quvvatlardan birortasi ham materiyadan ajralgan holda yashay olmaydi. farobiy ruh va tananing o‘zaro munosabati masalasida ko‘pchilik dinlarda keng tarqalgan ruhning ko‘chib yurishi haqidagi ta’limotga qarshi chiqdi. «ruh deb yozadi u, tanadan oldin mavjud bo‘lishi mumkin emas, xuddi shuningdek, ruhning ko‘chib yurishi haqidagi ta’limot tarafdorlari ta’kidlaganlaridek, u bir tanadan boshqasiga ko‘chib o‘ta olmaydi». farobiy o‘zining risolalarida inson psixikasi, bilish shakllari, jon va tananing munosabati mantiqiy fikriashning mohiyatiga katta e’tibor berdi. farobiy fikricha, insonning bilish, ruhiy qobiliyatlarini miya boshqaradi, yurak esa barcha a’zolami hayot uchun zarur bo‘lgan qon bilan ta’minlovchi markaz vazifasini bajaradi. e’tiboringiz uchun rahmat! image5.png image6.png image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg image10.jpeg image11.jpeg image12.jpeg image13.jpeg image14.jpeg image15.jpeg image16.png image17.jpeg …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 26 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sharq mutafakkirlarining pedagogik-psixologik qarashlari"

презентация powerpoint sharq mutafakkirlarining pedagogik-psixologik qarashlari reja: sharq mutafakkirlarining ruhiy jarayonlar haqidagi fikrlari. sharq mutafakkirlarining individual-psixologik xususiyatlar haqidagi fikrlari. sharq mutafakkirlarining tarbiya to’g’risidagi qarashlari. o’rta osiyoda psixologiya ilmining rivojlanishi. umumiy tarix doirasida ham o’rta asrlarda sharq uzoq vaqt g’arbga nisbatan ilgarilab ketgan. xitoy, hind, arab, eron, o’rta osiyo madaniyati bu davrda g’arbga nisbatan erta rivojlangan. o’rta osiyoda ilm-fan ma’rifatning rivojlanishi, bu hududdagi ilmiy dunyoqarashlar bilan belgilanadi. biroq o’rta osiyodagi o’zaro feodal urushlar ham ilm-fan va madaniyatning taraqqiyotiga salbiy ta’sir etgan. chunki arab xalifaligining o’rta osiyoga islom dinining yoyilishi va ...

Этот файл содержит 26 стр. в формате PPTX (9,2 МБ). Чтобы скачать "sharq mutafakkirlarining pedagogik-psixologik qarashlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sharq mutafakkirlarining pedago… PPTX 26 стр. Бесплатная загрузка Telegram