makon va vaqt

PPT 21 pages 1.0 MB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.0 MB

File type PPT

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

makon va vaqt * makon va vaqt * makon va vaqt borliqning fundamental shakllari. bizni qurshagan dunyo mazmuni, borliqning umumiy xossasi bo'lgan borliq haqida so'z yuritar ekanmiz, makon va vaqt tushunchalarini chetlab o'tishimiz mumkin emas. zero, har qanday jism, narsa, hodisa doim borliqning boshqa predmetlari va hodisalari bilan yonma-yon keladi, ko'lamlilik xususiyatiga ega bo'ladi. shuningdek ular o'z ichki va tashqi holatlarini bir-biriga nisbatan o'zgartiradi va bu turli hollarda har xil tezlik, marom, sur'at va davomlilik bilan yuz beradi. alohida holda ayrim yagona deb qaraladigan bu ko'rsatkich- lar majmui bizga vaqt haqida tasavvur beradi. makon va zamon o'z rang-barangligida cheksiz borliqning shakllari sifatida amal qiladi. * makon va zamon materiya va ongga bog'liq bo'lmagan mustaqil mohiyatlar sifatida qaralgan makon va vaqtni mustaqil mohiyatlar sifatida emas, balki real dunyo ob'ektlari va jarayonlari o'rtasidagi alohida munosabatlar sifatida tushunish bilan bog'lanadi substantsional yo'nalish makon va vaqt falsafa tarixida relyatsion yo'nalish * . substantsional kontseptsiya …

2 / 21

o'lgan. u makon mustaqil bo'lishi mumkin emasligini qayd etgan. * . aristotel harakat «oldin» vaqt shu «hozir»ning ketma-ketligi, ularning almashuvi, sanog'i, hisobi, «oldingi va keyingiga bog'langan harakatlar soni»dir «keyin» «keyin» «oldin» «hozir» «hozir» vaqt * sub'ektiv idealizm vakillari makon va vaqt haqida d.yum (1711-1776) i.kant (1724-1804) makon va vaqtga individual ong shakllari mavjudligining ob'ektiv xususiyati inson hissiyoti shakli – kuzatish shakli ham makon va vaqtga sub'ektiv * materialistik yondashuv vakillari makon va vaqt haqida i.nyuton (1643-1727) a.eynshteyn (1879-1955) makon va vaqtni ongdan tashqarida mavjud uchun ular faqat idrokda mavjuddir * makon va vaqt nisbiylik nazariyasi nuqtai nazaridan materiya mavjudligining atributlari materiya kabi, mustaqil holda mavjud bo'la olmaydi makon, vaqt, harakat materiya mavjudligining asosiy shakllari dunyo muqarrar tarzda faqat makon va vaqtda mavjud * makon va vaqtning asosiy xossalari makonning uch o'lchovliligi vaqtning bir yo'nalishliligi * makonning ko'p o'lchovliligi. nisbiylik nazariyasini rivojlantiruvchi va kuchli, kuchsiz, elektromagnit va gravitatsion o'zaro ta'sirlarga nisbatan …

3 / 21

m. biz makroskopik tajribada ko'radigan ob'ektlar uch o'lchovli ko'lamlilikka – uch o'lchovdagi o'lchamlilikka ega. makonning har qanday nuqtasi uch soni yorda- mida beriladi. ammo makonning uch o'lchovliligi faylasuflar uchun amalda jumboq bo'lib qolamoqda. ular uchun bu asoslashga urinishlar natija bermayotgan empirik postulat sifatida qa- bul qilinadi. makonning uch o'lchovliligini ta'riflab bergan aristotel pifagorchilarning g'oyalari yordamida uni asoslash ga harakat qilgan. u uch o'lchov eng mukammal va tugallangan bo'- lib, aynan 3 soni shunday xususiyatga ega ekanligini qayd etgan. * makon va vaqtning metrik xossalari ko'lamlilik joy makon chegarasi va u qamrab oluvchi muayyan hajmning birligi o'rin – bir joyning boshqa joylarga nisbatan koordinatsiyasi. davomlilik lahza davomlilik – ob'ekt mavjudligining davomiyligi va, saqlanishidir. davomlilik voqea-hodisalarning sinxroniya yoki diaxroniya munosabatlari bilan tavsiflanishi mumkin davomlilikning parchalab bo'lmaydigan atomi, davomlilik kvanti. davomlilik chegaraga solingan lahzalar majmui. * makon va vaqtning topologik xossalari vaqt tartibi sifat ko'rsatkichlari vaqtning o'lchamliligi makon va vaqtning bog'liqligi makon va …

4 / 21

sb etadi va biosfera, sayyora va koinot darajasidan bir vaqtda o'rin oladi, shu bi- lan birga inson yaratgan infratuzilma, o'zlashtirilgan hududlar, foydalani- layotgan suv va fazo okeanlari, jamuljam holda inson yashaydigan makonga aylan- gan koinot kengliklari ko'rinishida ulardan ajralib turadi. bunda ko'lamli struk- turalar o'z holicha, xaotik tarzda vujudga kelmaydi, balki jamiyat evolyutsiyasi ob'ektiv jarayonlarining mahsuli hisoblanadi va muayyan xalqlarning turmushi va madaniyatini, ularning iqtisodiy va ijtimoiy rivojlanish darajasini, ma'- lum vaqt ruhini o'zida aks ettiradi. bularning barchasi pirovardida «ikkilamchi tabiat»ni tashkil etadigan tegishli arxitektura, o'zgartirilgan landshaft va shu kabilarda o'z aksini topadi. * ijtimoiy vaqt ijtimoiy vaqtda muayyan odamlar, ijtimoiy jamoalar, ayrim hamjamiyatlar, millatlar, davlatlar va pirovard natijada butun insoniyat borlig'ining vaqt ko'rsatkichlarini farqlab, ijtimoiy vaqt strukturasining murakkabligi to'g'risida ham so'z yuritish mumkin. ijtimoiy vaqt ham o'ziga xos xususiyatga ega bo'lib, u, biologik va planetar-kosmik vaqtdan farqli o'laroq, notekis oqadi. insoniyat shakllanish jarayonining dastlabki bosqi- chida boshlangan ijtimoiy vaqt …

5 / 21

mlilik, orqaga qaytmaslik va izot- roplik, ya'ni mumkin bo'lgan barcha yo'nalishlarning teng hu- quqliligi xos bo'lgan voqealarning harakat tartibi va ket- ma-ketligidir.

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "makon va vaqt"

makon va vaqt * makon va vaqt * makon va vaqt borliqning fundamental shakllari. bizni qurshagan dunyo mazmuni, borliqning umumiy xossasi bo'lgan borliq haqida so'z yuritar ekanmiz, makon va vaqt tushunchalarini chetlab o'tishimiz mumkin emas. zero, har qanday jism, narsa, hodisa doim borliqning boshqa predmetlari va hodisalari bilan yonma-yon keladi, ko'lamlilik xususiyatiga ega bo'ladi. shuningdek ular o'z ichki va tashqi holatlarini bir-biriga nisbatan o'zgartiradi va bu turli hollarda har xil tezlik, marom, sur'at va davomlilik bilan yuz beradi. alohida holda ayrim yagona deb qaraladigan bu ko'rsatkich- lar majmui bizga vaqt haqida tasavvur beradi. makon va zamon o'z rang-barangligida cheksiz borliqning shakllari sifatida amal qiladi. * makon va zamon materiya va ongga bog'liq bo'lmagan...

This file contains 21 pages in PPT format (1.0 MB). To download "makon va vaqt", click the Telegram button on the left.

Tags: makon va vaqt PPT 21 pages Free download Telegram