atmosferadagi giofizik jarayonlar va iqlim ozgarishi muamolari

DOCX 21 pages 144.0 KB Free download

21 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 144.0 KB

File type DOCX

Pages 21

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 21

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ishi mavzu : atmosferadagi giofizik jarayonlar va iqlim ozgarishi muamolari mavzu:atmosferadagi giofizik jarayonlar va iqlim ozgarishi muamolari reja: 1. iqlim o‘zgarishi va insoniyat. 2. asosiy geofizik tushunchalar. 3. iqlim o‘zgarishi o‘zbekistonda ham qator salbiy oqibatlarga olib kelyapti. 4. yer sayyorasidagi o‘rtacha harorat ko‘tarilishi. iqlim o‘zgarishi va insoniyat. yer yuzida iqlim sharoitlarining turlicha boʻlishiga asosiy sabab astronomik va tabiiy-geografik omillar hisoblanadi. ular yer yuzidagi hodisa va ja-rayonlarga yo butunlay bogʻlanmagan yoki, asosan, endogen jarayonlar taʼsiri ostida juda sekin oʻzgaradi. bu omillarning eng katta tafovutlari (mas, tropik va moʻʼtadil kengliklar oʻrtasida, qitʼalar va okeanlar oʻrtasida) havo oqimlarining umumsayyoraviy tizimini — atmosferaning umumiy dirkulyasiyasini yuzaga keltiradi. bu oqimlar issiqlik va namni yer sharining bir qismidan ikkinchi qismiga koʻchiradi, atmosferaning turli vertikal qatlamlari boʻylab issiklik va nam almashinuvini vujudga keltiradi, bulutlar va yogʻinlar hosil qiladi yoki ularning hosil boʻlishiga yoʻl qoʻymaydi, atmosfera bilan faol qatlam oʻrtasidagi …

2 / 21

omillar; 3)ichki geofizik omillar. tashqi geofizik omillar. ularga quyidagilar kiradi: • yerning oichamlari va massasi; • yerning burchak aylanish tezligi; • yerning ogirlik maydoni va uning anomaliyalari; • yerning magnit maydoni; • yer qa’rida vulkan hodisalarini keltirib chiqaruvchi jarayonlar; • geotermal issiqlik oqimlari va boshqalar. sanab o’tilgan omillar orasida vulkan jarayonlari iqlim o‘zgarishiga sezilarli ta’sir ko’rsatadi. vulkanlar otilishi natijasida atmosferaga bir yilda 15-25 mln tonna aerozol qo‘shiladi. bunday katta miqdordagi aerozol zarrachalari bir tomondan quyoshdan kelayotgan qisqa toiqirili radiatsiyaga ta’sir ko‘rsatsa, ikkinchi tomondan atmosfera 14 2 va yer sirtidan uzun toiqinli nurlanishga ham ta’sir etadi. yerning aylanish burchagi tezligining o‘zgarishi atmosfera sirkulyasiyasiga, bu esa, o‘z navbatida, atmosferaning asosiy ta’sir markazlarining holatiga va jadalligiga ta’sir etadi. geotermal issiqlik oqimlari esa iqlimning mahalliy o‘zgarishlariga ta’sir etishi mumkin. yer shaklining nosimmetrikligi va uning gravitatsion maydonining hamda yer mantiyasi va sub’yadrosidagi jarayonlarning iqlimga qanday ta’sir etishi hozirgacha kam o‘rganilgan masalalardan hisoblanadi. ichki geofizik omillar. …

3 / 21

maganda harorat 6 °c ga pasayadi. quruqlik va okeanlaming notekis taqsimlanishi namlik va issiqlik aylanishi jarayonlarida muhim ahamiyatga ega. atmosfera va okeanning umumiy sirkulyasiyasi ta’sirida asosiy iqlim mintaqalari shakllanadi. sanoat rivojlanishi oqibatida atmosferaga chiqayotgan uglevodorod gazi miqdori yil sayin ko‘paymoqda. bu esa sayyoramizda “bug‘xona hodisasi“ni kuchaytirib, keskin iqlim o‘zgarishlarini yuzaga keltiryapti. oqibatda tabiiy ofatlar ko‘paymoqda. dunyoning ko‘pgina mintaqalarida tabiiy muvozanat buzilmoqda: ayrim joylarda yog‘ingarchilik odatdagidan ancha ko‘p bo‘lsa, boshqa hududlarda qurg‘oqchilik avj olyapti. joriy yilning o‘zida kuzatilgan “tabiiy me’yorlarning buzilish” holatlari bunga yaqqol misol bo‘ladi. 2010 yil bahorida ba’zi yevropa davlatlarida kuchli suv toshqinlari ro‘y berdi, yoz esa juda issiq va quruq keldi. jahon meteorologiya tashkiloti rahbari mishel jarroning fikricha, sayyoramizda o‘rtacha harorat 7 darajaga ko‘tarilsa, yer yuzi hududining teng yarmi hayot uchun yaroqsiz bo‘lib qoladi. chunki ayrim unumdor yerlar cho‘llanishga yuz tutsa, ayrimlari suv ostida qoladi. iqlim o‘zgarishlari hayvonot olamiga ham katta ta’sir ko‘rsatmoqda. ornitologlarning kuzatuvlariga qaraganda, global isish …

4 / 21

o‘zgarishining belgilari kuzatildi. iyul-avgust oylarida bangladesh va pokistonda yoqqan tinimsiz yomg‘ir oqibatida millionlab odamlar boshpanasiz qoldi. hisob-kitoblarga ko‘ra, har yili atmosferaga 100 million tonnadan ortiq uglevodorod chiqarilar ekan. shuning 74 foizi rivojlangan davlatlar hissasiga to‘g‘ri keladi. olimlarning fikricha, o‘rmon yong‘inlari oqibatida atmosferaga chiqayotgan karbonad kislotasi sanoat chiqindilarining 50 foiziga teng ekan. havoga ko‘tarilgan tutun atmosferaning yuqori qatlamida kuyindi zarralarini ko‘paytiradi. oqibatda, sayyoramizga quyoshdan kelayotgan issiqlik energiyasi qaytadan koinotga yoyilish o‘rniga, yerning o‘zida qolib, “bug‘xona hodisasi“ni keltirib chiqarmoqda. jahon hamjamiyati global isishga qarshi qator chora-tadbirlarni amalga oshirmoqda. 1997 yili sayyoramizda iqlim o‘zgarishining oldini olishda hamkorlik maqsadida kioto protokoli imzolandi. 2005 yildan kuchga kirgan bu hujjat atmosferaga chiqarilayotgan zararli gazlar miqdorini bosqichma-bosqich kamaytirib borishni ko‘zda tutadi. lekin bu maqsadlarga erishish oson bo‘lmayotir. chunki zararli gazlarni kamaytirish uchun ularni chiqarayotgan sanoat korxonalari faoliyatini to‘xtatishga to‘g‘ri keladi. bu esa daromaddan voz kechish, ishsizlik muammosini kuchaytirish, demakdir. shu bois qator davlatlar kioto protokoli talablarini bajarish …

5 / 21

richa, rivojlangan mamlakatlar “uchinchi dunyo” davlatlariga yangi texnologiyalarni taqdim etishi, ekologik toza ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘yishga qaratilgan loyihalarni moliyalashtirishi maqsadga muvofiqdir. asosiy geofizik tushunchalar. geofizik tadqiqot usullariga tavsif berishdan avval uchta asosiy geofizik tushunchalar geofizik maydon, geofizik kattalik va geofizik hodisalar haqida to‘xtalish lozim, ularning mazmuni bilan tanishib chiqish zarur. zero, geofizik tadqiqot usullari yordamida geofizik maydon, geofizik kattalik va geofizik hodisalar o‘rganiladi. geofizik maydon deganda geografik qobiqdagi materiya mavjudligining asl shakli yoki ko‘rinishini tushunamiz. bunday maydonlar juda ko‘p. ularning asosiylari gravitatsion, elektromagnit, termik, barik kabi maydonlar kabilardir. bu maydonlar uchun umumiylik shundaki, ularda doimo o‘zaro ta’sir etib turadigan elementar zarrachalar mavjuddir. elementar zarrachalarning o‘zaro ta’sirlashuvi har bir geosferaning ichki qismida hamda geosferalar orasida, ayniqsa ular tutashgan 14 chegaralarda sodir bo‘ladi. eng asosiysi geofizik maydonning turli nuqtalarida geofizik kattalik turlicha qiymatlarda ega bo‘ladi. geofizik kattalik deganda geosferalar, geofizik maydonlar, geofizik jarayonlar va hodisalarning fizik holatini tushunmoq kerak. jumladan atmosferaning fizik …

Want to read more?

Download all 21 pages for free via Telegram.

Download full file

About "atmosferadagi giofizik jarayonlar va iqlim ozgarishi muamolari"

o’zbekiston respublikasi oliy ta’lim, va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ishi mavzu : atmosferadagi giofizik jarayonlar va iqlim ozgarishi muamolari mavzu:atmosferadagi giofizik jarayonlar va iqlim ozgarishi muamolari reja: 1. iqlim o‘zgarishi va insoniyat. 2. asosiy geofizik tushunchalar. 3. iqlim o‘zgarishi o‘zbekistonda ham qator salbiy oqibatlarga olib kelyapti. 4. yer sayyorasidagi o‘rtacha harorat ko‘tarilishi. iqlim o‘zgarishi va insoniyat. yer yuzida iqlim sharoitlarining turlicha boʻlishiga asosiy sabab astronomik va tabiiy-geografik omillar hisoblanadi. ular yer yuzidagi hodisa va ja-rayonlarga yo butunlay bogʻlanmagan yoki, asosan, endogen jarayonlar taʼsiri ostida juda sekin oʻzgaradi. bu omillarning eng katta tafovutlari (mas, tropik va moʻʼtadil kengliklar oʻrtasida, qitʼal...

This file contains 21 pages in DOCX format (144.0 KB). To download "atmosferadagi giofizik jarayonlar va iqlim ozgarishi muamolari", click the Telegram button on the left.

Tags: atmosferadagi giofizik jarayonl… DOCX 21 pages Free download Telegram