temuriylar davlatining shakllanishi

DOCX 10 pages 29.1 KB Free download

10 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 29.1 KB

File type DOCX

Pages 10

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 10

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ish mavzu: amir temur va temuriylar davlati boshqaruv tizimi va qonunchiligi tayyorladi: kirish 1. amir temur davlatchiligi: asosiy tamoyillar va siyosiy tuzilma 2. temuriylar davlatida boshqaruv tizimi va mansablar ierarxiyasi 3. temuriylar davlatida qonunchilik va huquqiy meʼyorlar xulosa foydalanilgan adabiyotlar amir temurning hayoti va faoliyati amir temur 1336-yil 9-aprelda kesh shahri yaqinidagi xoʻja ilgʻor qishlogʻida tugʻilgan. uning otasi taragʻay bek chigʻatoy ulusining nufuzli amirlaridan biri edi. temurning harbiy faoliyati chagʻatoy ulusida turli ichki nizolar va mojarolar davrida boshlangan. u dastlab mahalliy hokimiyat uchun kurashlarda qatnashgan. 1370-yilda amir temur balx shahrida oʻzining hukmronligini eʼlon qilib, temuriylar imperiyasiga asos soldi. bu voqea uning keyingi istilochilik yurishlarining boshlanishi boʻldi. temuriylar davlatining shakllanishi amir temurning 1370-yilda balx shahrida hokimiyat tepasiga kelishi, chig'atoy ulusida siyosiy birlikni tiklash va temuriylar davlatining asosini yaratdi. temuriylar davlati chig'atoy ulusi hududida shakllandi. uning tarkibiga movarounnahr, xuroson, eronning bir qismi, afg'oniston …

2 / 10

tlashib, kengashlar o'tkazgan. markaziy boshqaruv tizimi amir temur davlat boshqaruvida hokimiyatni markazlashtirishga intildi, bu esa *devon* tizimini takomillashtirish va *amirul-umaro* lavozimini mustahkamlash orqali amalga oshirildi. markaziy boshqaruvning asosiy unsurlaridan biri *devonxona* boʻlib, u davlatning moliyaviy va maʼmuriy ishlarini nazorat qilgan. *devon* tarkibiga vazirlar va yirik amaldorlar kirgan. temuriylar davrida *mulkdorlik* va *iqto* tizimlari markaziy hokimiyat nazoratida boʻlgan. bu orqali davlat yer soliqlaridan tushgan daromadni toʻliq nazorat qila olgan. viloyat boshqaruvi viloyat boshqaruvida amir temur hokimiyatni markazlashtirishga intilib, 12 ta asosiy viloyatni shakllantirdi va ularga tajribali amirlarni noib etib tayinladi. har bir viloyatda soliq yig'ish, harbiy safarbarlik va obodonlashtirish ishlari noib tomonidan nazorat qilinib, markaziy hokimiyatga hisobot berish tizimi mavjud edi. viloyat boshqaruvida adolatni ta'minlash uchun qozilar tayinlangan bo'lib, ular shariat qonunlari asosida ish yuritgan va amir temur tomonidan doimiy nazorat qilingan. harbiy tuzilma va strategiya amir temur armiyasi oʻnlik, yuzlik, minglik va oʻn minglik (tuman) kabi oʻnlik tizimga asoslangan boʻlib, …

3 / 10

solishga qaratilgan. «temur tuzuklari»dagi 10 ta harbiy tuzuk armiyani boshqarish, askarlarni ta'minlash va harbiy yurishlar qoidalarini aniq belgilab, temur qo'shinining muvaffaqiyatini ta'minlagan. shariat qonunlarining o'rni shariat qonunlari temuriylar davlatida muhim o'rin tutgan. ular asosan oilaviy munosabatlar, meros, nikoh va ajralish masalalarini tartibga solishda qo'llanilgan. bu qonunlar huquqiy tizimning bir qismi edi. amir temur shariat qonunlariga hurmat bilan qaragan. biroq, u davlat boshqaruvida faqatgina shariat bilan cheklanmasdan, odat huquqi (urf-odatlar) va o'z qonunlarini ham joriy etgan. qonunlar 'tuzuklar'da jamlangan. shariat qonunlari qozilar (sud'yalar) tomonidan qo'llanilgan. qozilar mahalliy darajada ishlagan va shariatga muvofiq hukmlar chiqargan. bu qonunlar temuriylar davlatida adolat o'rnatishda muhim rol o'ynagan. iqtisodiy siyosat va soliq tizimi amir temur davrida yer solig'i, xiroj, dehqonchilik mahsulotlaridan olinar, shuningdek, chorvachilik va hunarmandchilikdan ham 1/5 qismi soliq sifatida yig'ilgan. temuriylar davlatida zakot, musulmonlardan olinadigan soliq, davlat budjetining muhim qismini tashkil etar edi, bunda aholining daromadidan 2,5 foiz miqdorida undirilgan. savdo-sotiqni rivojlantirish maqsadida bojxona …

4 / 10

iplomatiya va xalqaro aloqalar amir temur davlati 1402-yilda anqara jangida usmonlilar imperiyasini mag'lub etib, yevropa davlatlari bilan diplomatik aloqalarni o'rnatishga imkon yaratdi, bu esa savdo va siyosiy kelishuvlarga olib keldi. temuriylar davlati xorijiy elchilarni qabul qilishda qat'iy protokollarga amal qilgan. masalan, elchilar maxsus saroylarda joylashtirilgan va amir temur bilan uchrashuvlar oldindan belgilangan qoidalar asosida o'tkazilgan. temuriylar davlati o'zaro manfaatli savdo aloqalarini rivojlantirish uchun qo'shni davlatlar bilan savdo shartnomalarini tuzgan. masalan, oltin o'rda va mamluklar davlati bilan savdo yo'llari muhim ahamiyatga ega bo'lgan. huquqiy tartibot va adliya temuriylar davrida huquqiy tartibot islom shariatiga asoslangan bo'lib, "qonunnoma" kabi kodekslar orqali tartibga solingan, bu esa adliya tizimini mustahkamlashga xizmat qilgan. adliya tizimi qozilar orqali amalga oshirilgan, ular mahalliy qonunlarni va urf-odatlarni hisobga olgan holda hukm chiqarganlar, bu esa xalqning huquqiy himoyasini ta'minlagan. huquqbuzarliklar uchun jazo choralari turlicha bo'lgan, moliyaviy jarimalardan tortib qatl jazosigacha, bu esa jamiyatda tartibni saqlash va jinoyatchilikning oldini olishga qaratilgan …

5 / 10

dir. temuriylar davrida markaziy osiyoda shaharlar qayta tiklanib, samarqand va hirot kabi markazlar madaniyat va savdo-sotiqning muhim o'choqlariga aylandi, qurilishlar ix-xv asrlarda rivojlandi. temuriylar davlati o'zbek adabiyotining rivojlanishiga katta hissa qo'shdi, alisher navoiyning asarlari o'zbek tilining boyligi va go'zalligini namoyon etib, xv asrda adabiyotni gullattirdi. xulosa amir temur davlat boshqaruvi va qonunchiligi temuriylar davlatining barqarorligi va rivojlanishida muhim rol o'ynadi, markazlashgan hokimiyatni ta'minladi. foydalanilgan adabiyotlar 1. bartold, v. v. turkiston: o'rta osiyo tarixi bo'yicha ishlar. toshkent: o'zbekiston, 2002. 2. grusse, rene. cho'llar imperiyasi: attila, chingizxon, temur. parij: payot, 1939. 3. masson, m. e. amir temur va uning davri. toshkent: o'zdavnashr, 1956. 4. pirumov, x. x ( 0 0 0 ) ( 7 )

Want to read more?

Download all 10 pages for free via Telegram.

Download full file

About "temuriylar davlatining shakllanishi"

oʻzbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi mustaqil ish mavzu: amir temur va temuriylar davlati boshqaruv tizimi va qonunchiligi tayyorladi: kirish 1. amir temur davlatchiligi: asosiy tamoyillar va siyosiy tuzilma 2. temuriylar davlatida boshqaruv tizimi va mansablar ierarxiyasi 3. temuriylar davlatida qonunchilik va huquqiy meʼyorlar xulosa foydalanilgan adabiyotlar amir temurning hayoti va faoliyati amir temur 1336-yil 9-aprelda kesh shahri yaqinidagi xoʻja ilgʻor qishlogʻida tugʻilgan. uning otasi taragʻay bek chigʻatoy ulusining nufuzli amirlaridan biri edi. temurning harbiy faoliyati chagʻatoy ulusida turli ichki nizolar va mojarolar davrida boshlangan. u dastlab mahalliy hokimiyat uchun kurashlarda qatnashgan. 1370-yilda amir temur balx shahrida oʻzining hu...

This file contains 10 pages in DOCX format (29.1 KB). To download "temuriylar davlatining shakllanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: temuriylar davlatining shakllan… DOCX 10 pages Free download Telegram