neft, neft mahsulotlari va gaz ishlatilishi

PDF 117 pages 1.2 MB Free download

117 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PDF

Pages 117

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 117

kirish neft, neft mahsulotlari va gaz ishlatilishining tez sur'atlar bilan ortib borishi, hozirgi sharoitlarda xalq xo’jaligi tarmoqlarining rivojlanishi bilan uzviy bog’langan. sanoat, transport va qishloq xo’jaligida 200 dan ortiq turli neft mahsulotlari, yonuvchi va surkovchi yog’lar ko’rinishida ishlatilmoqda. gazdan elektr stantsiyalarida, metallurgiya va boshqa xalq xo’jaligi tarmoqlarida arzon yokilg’i sifatida foydalaniladi. ayniqsa, tabiiy gaz kimyo sanoati uchun asosiy xomashyo hisoblanadi. xalq xo’jaligi tarmoqlarining to’xtovsiz ishlab turishi neft, neft mahsulotlari va gazning o’z vaqtida sifatli yetkazib berilishiga bog’liq. mahsulotlarni yetkazib berish va tarqatish jarayonlari, tashish va saqlash tizimi orqali amalga oshiriladi. bu tizim temir yql va suv yo’li, quvur, avtomobil transportlarini hamda mamlakat xududida ratsional tarzda joylashgan neftebaza (neft omborlari) tarmoqlarini, gaz saqlagichlarni, benzin-gaz tarqatuvchi stantsiyalarni o’z ichiga oladi. respublikamizda, ayniqsa mustaqillik yillarida mahsulotlarni tashish va saqlash tizimi isloh qilinib, hozirgi zamon talablari asosida rivojlantirilmoqda. yiliga ishlab chiqarilayotgan 55 mlrd. metr kubdan ortiq tabiiy gaz, «o’ztransgaz» ak qaramog’idagi uzunligi 13000 kmdan …

2 / 117

shdagi notekisliklarning (sutkali, mavsumiy) bir xilda bo’lishini ta'minlash maqsadida, respublikamizda er usti gaz saqlagichlari (gazgolderlar) va er osti gaz omborlaridan (xo’jaobod, gazli, shimoliy so’x) foydalanilmoqda. 2 mazkur o’quv qo’llanma ilk marotaba davlat tilida yozilgan bo’lib, unda neft va gazni ishlab chiqarish, tashish (transport vosita turlari bo’yicha), saqlash bilan bog’liq barcha texnologik jarayonlar va ularni amalga oshirish sharoitlari bayon etildi. shuningdek quvur transportning ish qobiliyatini saqlashdagi tadbirlar va mahsulotlarni tashish hamda saqlashda atrof-muhit musaffoligini ta'minlash yo’lidagi jarayonlar haqida batafsil so’z yuritildi. 3 1-§ neft va gaz ishlab chiqarish hamda transport vositalarini rivojlanishi 1.1. neft ishlab chiqarishning rivojlanishiga oid ma'lumotlar eramizdan 6-4 ming yil oldin neft va gaz odamlar tomonidan ma'lum maqsadlar uchun ishlatilganligi adabiyotlarda keltirilgan. o’sha davrlarda neft va gazlar er yuzasiga siqilib chiqib turgan. yer yuzasiga siqilib chiqqan neftlardan yoritish vositasi sifatida foydalanilgan. yer yuzasidagi yonib turuvchi gaz mash'alalari (fakel) «ilohiy» hisoblanib, gaz chiqib turgan joylarga monastrlar qurilgan. monastirlarga uzoq …

3 / 117

rgan. bunday muammolar xviii-xix asrlarga kelib o’z echimlarini topa boshladi, ya'ni neftni sanoat miqyosida olish va qayta ishlash qurilmalarini qurish boshlandi. xix asr oxirlariga kelib, dunyo bo’yicha qazib olinayotgan neftning o’rtacha yillik miqdori 20 mln. tonnani tashkil qildi. 1950 yillarda uning yillik ishlab chiqarish miqdori 500 mln. tonnaga etkaziladi. ma'lumotlarga ko’ra 2000 yili dunyo bo’yicha qazib olingan neftning o’rtacha miqdori 3,5 mlrd. tonnani tashkil etadi. uning tasdiqlangan zaxirasi (1998 yil) 146 mlrd. tonnaga teng. sobiq ittifoq davrida neftni sanoat miqyosida ishlab chiqarish miqdori quyidagicha rivojlangan. (mln.t. da): yillar 1920 1940 1950 1960 1970 1975 1985 4 neft. mln.t 3,8 31,1 39,2 148,5 352,5 491,0 620 o’zbekiston mintaqasida neftni qazib olish, xix asrning 80- yillaridan boshlanadi. 1885 yilda rus tadbirkori d.p.petrov birinchi bor farg’ona vodiysida 2ta quduqdan neft oladi va uni farg’onaga olib keladi. sobiq shqrolar davrida o’zbekiston hududida neft qazib olish sust bqlib, uni ishlab chiqarish miqdori yiliga taxminan, bir …

4 / 117

olish dinamikasi quyidagicha bo’lgan. (mlrd. m3 da). yillar 1940 1950 1960 1970 1978 1985-90 gaz. mlrd.m3 3,3 5,8 45,3 198,0 372,8 800 o’zbekistonda tabiiy gazni ishlab chiqarish, 1953- yili qizilqumda gazli gaz konining topilishidan boshlandi. 1960-yilga kelib, gaz koni foydalanishga topshirildi. 1962- yilda qurilib foydalanishga topshirilgan «buxoro-ural-markaz» kontinental magistral gaz quvuri orqali (1982- yilgacha) 450 mlrd. m3 dan ortiq gaz, kerakli manzillarga uzatildi. mustaqillik yillarida gaz ishlab chiqarish tez sur'atlarda rivojlandi va uning 2002-yildagi qazib olingan miqdori 58,4 mlrd. m3 ni tashkil qildi. 1998 yildagi ma'lumotlarga 5 ko’ra, o’zbekistonning tasdiqlangan gaz zahirasi (resursi) 5095 mlrd.m3 ni tashkil qiladi. 1.3. neft va gazni tashuvchi transport vositalarning rivojlanishi neft va gazni tashuvchi transport vositalarning rivojlanishi, neft va gaz ishlab chiqarishning rivojlanishi bilan uzviy bog’langan. xx asrning 17-yiliga qadar rossiyada diametri 203 mm. ga teng bo’lgan 1127 km. uzunlikdagi neft quvuri qurilgan. 1941-yilga kelib uning umumiy uzunligi 4100 km. ni tashkil qildi. 1940-yildan …

5 / 117

vurlar «uztransgaz» ak tarkibida umumlash-tirilgan. ularning diametrlari bo’yicha taqsimlanishi 1- jadvalda keltirilgan. respublikamizdagi er osti magistral gaz quvurlari uzunligining diametrlari bo’yicha taqsimlanishi 1-jadval t/r quvur diametri (mm) uzunligi (km) t/r quvur diametri (mm) uzunligi (km) 1 1420 616,38 11 219 527,084 2 1120 2299,89 12 168 6,175 3 1020 4682,52 13 159 162,173 6 4 820 250,71 14 146 4,46 5 720 1626,02 15 133 0,86 6 530 893,44 16 114 15,522 7 426 346,03 17 108 32,512 8 377 74,871 18 89 13,512 9 325 951,86 19 76 0,4 10 273 393,731 20 57 10,51 j a m i : 12900,326 km quvur transporti bilan bir qatorda, neft va suyultirilgan gazlarni tashuvchi boshqa transport vositalari ham rivojlandi. ularni suv transportida tashishda yuk ko’taruvchanlik qobiliyati 5000 tonnadan - 45000 tonnagacha bo’lgan dengiz va daryo tanker va barjalaridan, shuningdek yuk ko’taruvchanlik qobiliyati 450 ming tonnadan - 1 mln. tonnagacha bulgan dengiz …

Want to read more?

Download all 117 pages for free via Telegram.

Download full file

About "neft, neft mahsulotlari va gaz ishlatilishi"

kirish neft, neft mahsulotlari va gaz ishlatilishining tez sur'atlar bilan ortib borishi, hozirgi sharoitlarda xalq xo’jaligi tarmoqlarining rivojlanishi bilan uzviy bog’langan. sanoat, transport va qishloq xo’jaligida 200 dan ortiq turli neft mahsulotlari, yonuvchi va surkovchi yog’lar ko’rinishida ishlatilmoqda. gazdan elektr stantsiyalarida, metallurgiya va boshqa xalq xo’jaligi tarmoqlarida arzon yokilg’i sifatida foydalaniladi. ayniqsa, tabiiy gaz kimyo sanoati uchun asosiy xomashyo hisoblanadi. xalq xo’jaligi tarmoqlarining to’xtovsiz ishlab turishi neft, neft mahsulotlari va gazning o’z vaqtida sifatli yetkazib berilishiga bog’liq. mahsulotlarni yetkazib berish va tarqatish jarayonlari, tashish va saqlash tizimi orqali amalga oshiriladi. bu tizim temir yql va suv yo’li, quvur, avtom...

This file contains 117 pages in PDF format (1.2 MB). To download "neft, neft mahsulotlari va gaz ishlatilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: neft, neft mahsulotlari va gaz … PDF 117 pages Free download Telegram