sport oʻyinlari va musobaqalari tarixi

PPTX 18 pages 974.4 KB Free download

18 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 974.4 KB

File type PPTX

Pages 18

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 18

qodirova shahlo shavkatjon qizi redagogika oliu ta’lim muassasalari talabalarining kasbiu-amaliu jismoniu tauuorgarligini tashkil etish va uni mazmuni 70112201 - jismoniu tarbiua va srort mashgʼulotlari nazariuasi va metodikasi magistr akademik darajasini olish uchun uozilgan dissertatsiya mavzu: sport o‘yinlari, musobaqalar va tadbirlar tarixi. reja: 1. xalq o‘yinlari tarixi va turlari. 2. o‘zbek xalq bayramlarining paydo bo‘lishi. 3. o‘zbekistonda sport tadbirlarini boshlanishi. ma’lumki, inson o‘z mehnati tufayli hayvonot dunyosidan ajralib chiqqach, yashash uchun kurash jarayonida qanchalik ongli mehnat qilsa, u shunchalik muvaffaqiyatlarga erishgan. bu jarayon ibtidoiy odamlar ovchilik bilan kun ko‘rayotgan davrlarda yaqqol sodir bo‘la boshlagan. chunki arxeologik qazilmalar va g‘orlardan topilgan ibtidoiy davrlarda chizilgan primitiv suratlarda asosan hayvonlar, ov qilish, ovchilar raqsi (ba’zan hayvonlar niqobida) kabi tasvirlar qadimiy odamlarning o‘z mehnati (ovi) natijasini tantana qilganliklaridan dalolat beradi. ma’lumki, ajdodlarimiz turmush tarzining eng qadimiy shakllaridan biri termachilik va ovchilikdan iborat bo‘lib, eng qadimgi odamlar turli daraxtlarning mevalarini, yeyish mumkin bo‘lgan ildiz- mevalarni terish …

2 / 18

y harakatlar keyinchalik an’anaviy tomosha san’atining muhim elementlari - ommaviy raqs, hayotiy dekoratsiya asosiga qurilgan mizanssena hamda muqallid san’atining shakllanishiga zamin bo‘lgan. ibtidoiy odamlar hayotida «ovchilik oʻyinlari» muhim oʻrin tutib, ular ovdan oldin ham undan soʻng ham o‘tkazilgan. oldiniga o‘yinlar ov oldi mashqi ovga tayyorgarlikni tekshirish ovga ruhiy va jismoniy shaylanish vazifasini oʻtab, oʻziga xos kichik jiddiy tadbir shaklida uyushtirilgan. ov oldi mashqlarida odamlar oʻljani qoʻlga olish, unga yaqinlashishni oʻrganishgan. buning uchun niqob kiyib hayvon qiyofasiga kirishi uning yurish-turishlari va tovush chiqarishlarini mashq qilishgan. bu oʻyinlarda yoshlarni ham ov qilishga oʻrgatishgan. o‘yin faqatgina chaqqonlik mashqi, dovyuraklik darsligi boʻlib qolmasdan balki oʻz zamonasiga mos odamlarni tarbiyalash maktabi ham boʻlib xizmat qilgan. darhaqiqat, ibtidoiy odam mehnati qanchalik samarali tugasa, qorni to‘ygan, xursand bo‘lgan va aksincha, mehnati natija bermasa, och qolgan, xafa bo‘lgan. ovdan o‘lja bilan qaytish va o‘z mehnatidan manfaatdor bo‘lish xursandchilik, shodiyona kafiyatini yaratgan. bu holatda ovchilar ov jarayonini imo-ishora, maxsus …

3 / 18

sida serhosil joylar uchun janglar boʻlib, ular oqibatida qurbonlar koʻp boʻlgan. borgan sari masalani madaniy shaklda hal qilish yoʻllari izlangan buning natijasida bir-biri bilan ikki urugʻ emas balki ularning sardorlari yakkama-yakka jang qilganlar. vaqt o‘tib oʻlim bilan tugaydigan janglar o‘rniga madaniylashgan sardorlar kurashi olishuvlari vujudga kelgan. olishuvlar esa hozirgi milliy kurashimizning ibtidosidir. to‘rtinchidan: – qabilalar oʻz muammolarini janjal bilan emas balki tinchlik yoʻli bilan hal qilish maqsadida qoʻshni urugʻ vakillarini mehmonga chaqirgan inson tili rivojlanmagan davrda mehmon va mezbonlar oʻz fikrlarini pantamimo o‘yin raqs shaklida ifodalashgan. - xullas inson terimchilik bilan mashhur boʻlayotgan davrdayoq oʻyinlarning ilk shakllari meva terish boʻyicha musobaqa, tarbiyaviy o‘yin, mashg‘ulotlar, sardorlar olishuvlari, pantamimo, raqslar kabi o‘yinlar shakllana boshlaydi. bu o‘yinlar esa o‘z-o‘zidan jismoniy harakat, yugurish, chaqqonlik, epchillik, merganlik, mehnat va ov qurollari bilan jang qilish, nayza uloqtirish, kuchli bo‘lish hamda g‘olib bo‘lish kabi xislatrlari shakllangan va rivojlantirgan. natijada sport o‘yinlari, musobaqalar, kurashlar, chavandozlik, merganlik kabi sport …

4 / 18

ri oldida taxlab qoʻyilgan) qurol sanchiqni olishga intilayotganligi aks ettirilgan. ovchilik asosida chorvachilik shakllanadi, chorvachilikda muayyan hayvonlar ot, hoʻkiz, eshak, tuya, mehnatidan foydalanish jarayonida ham bu hayvonlar harakatlarini taqlid qiladigan o‘yinlar vujudga keladi. masalan; hush-hush, shohmot, qush haydash, qoʻsh hayda, ilk bor ot egarlash vaqtida qaysar ot kabi o‘yinlar paydo bo‘ladi. shuningdek qoʻy junlarini olish mavsumiy marosimi, qoramol terilarini oshlash va ulardan po‘stin tikish, jun yigirish va kiyim to‘qish anʼanalari, turli qo‘shiqqa raqslar oʻyinlar paydo bo‘lgan. xullas chorvachilik tarmoqlarining har biri masalan; qoramolchilik, qoʻychilik, yilqichilik, parrandachilik, baliqchilik, asalarichilik kabilar bilan bog‘liq oʻziga xos o‘yin odatlar paydo boʻlgan. dehqonchilik vujudga kelishi va rivojlanishi natijasida ikki anʼana birinchisi bahorda mehnat mavsumiga kirish va ikkinchisi kuzda xosilni yig‘ish yakuniga bagʻishlangan marosimlar yuzaga keladi. ayniqsa yoz boʻyi mehnat qilib moʻl hosil yetishtirilgan dehqonlar xursand boʻlganidan oʻziga xos xirmon toʻyini oʻtkazib, unda mehnat jarayonlarini o‘yinlar orqali aks ettirishgan mehnat o‘yinlari yaxshi kayfiyatda bayram holatida o‘tgan. …

5 / 18

“marosim”, “xursandchilik” degan ma’nolarni bildiradi. bayram so‘zining turli talqinlari bor. bizningcha, falsafiy ensiklopediyada berilgan bayram — «insonlar xursandchiligining yig‘indisi»,—degan talqin eng to‘g‘risi deb hisoblanadi. bayram ijtimoiy mahalliy hayotning eng muhim qismlaridan bo‘lib, shodiyona, xursandchilikni vujudga keltiradigan voqealarni nishonlaydi. ommaviy bayramlarning ommabopligi shundaki, birinchi navbatda, u amaliy namoyish etilganda, o‘zining chuqur ijtimoiy- psixologik ildiziga ega ekanligi namoyon bo‘lib, sahnalashtirish jarayonida tasodifiy hol va elementlarga yo‘l qo‘yilmaydi. ommaviy bayramlar ba’zi bir tashkilotchi yoki tashkilotning xohishiga qarab o‘tkazilmasdan, balki keng xalq ommasining bayramga bo‘lgan ma’naviy ehtiyoji tug‘ilganda o‘tkazilsa, haqiqiy bayram tomoshasi yuzaga keladi. oʻzbek xalqida yirik ishlarning boshlanishi va yakunlanishi odatda bayramga aylanib ketadi. bayram insoniyatning bosib oʻtgan yoʻllarini chuqur anglashga gʻalabalardan faxrlanishga ertangi kun uchun rejalar tuzishga kelajakka umid bog‘lashga yordam beradi. shu boisdan ham bayram arafasida kishilar bir-birlarini tabriklashadi yaxshi istaklar bildirishadi. xullas, eng qadimiy davrlardan xalq ommasi ehtiyoji bilan shakllana borgan, ijtimoiy zarurat asosida rivoj topgan, muayyan vaqtlarda taqiqlangan, katta …

Want to read more?

Download all 18 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sport oʻyinlari va musobaqalari tarixi"

qodirova shahlo shavkatjon qizi redagogika oliu ta’lim muassasalari talabalarining kasbiu-amaliu jismoniu tauuorgarligini tashkil etish va uni mazmuni 70112201 - jismoniu tarbiua va srort mashgʼulotlari nazariuasi va metodikasi magistr akademik darajasini olish uchun uozilgan dissertatsiya mavzu: sport o‘yinlari, musobaqalar va tadbirlar tarixi. reja: 1. xalq o‘yinlari tarixi va turlari. 2. o‘zbek xalq bayramlarining paydo bo‘lishi. 3. o‘zbekistonda sport tadbirlarini boshlanishi. ma’lumki, inson o‘z mehnati tufayli hayvonot dunyosidan ajralib chiqqach, yashash uchun kurash jarayonida qanchalik ongli mehnat qilsa, u shunchalik muvaffaqiyatlarga erishgan. bu jarayon ibtidoiy odamlar ovchilik bilan kun ko‘rayotgan davrlarda yaqqol sodir bo‘la boshlagan. chunki arxeologik qazilmalar va g‘orla...

This file contains 18 pages in PPTX format (974.4 KB). To download "sport oʻyinlari va musobaqalari tarixi", click the Telegram button on the left.

Tags: sport oʻyinlari va musobaqalari… PPTX 18 pages Free download Telegram