diqqat turlari va funksiyalari

DOC 14 pages 75,5 KB Free download

14 pages

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklash

Hajmi 75,5 KB

Fayl turi DOC

Pages 14

Updated Dek 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 14

diqqat turlari va funksiyalari reja: 1. diqqat haqida tushuncha. 2. diqqatning fiziologik asoslari. 3. diqqatning turlari. 4. diqqatning funksiyalari diqqat jarayonining mohiyati. diqqatning turlari. diqqatning xususiyatlari: hajmi, barqarorligi, to`planishi, ko`chishi va h.k. pedagogik jarayonda diqqatning qonuniyatlarini hisobga olish. diqqatning asoslanganligi (diqqat va motivatsiya). o`quv jarayonida diqqatning ob’ektiv xususiyatlarining roli va ularni hisobga olish: diqqat va darsni tashkil qilish, diqqat va qiziqish, diqqatni boshqarish, o`quvchi va pedagoglar diqqatini tarbiyalash. diqqatning xususiyatlarini o`rganish metodlari. diqqat haqida tushuncha. diqqat - psixik faoliyatning yo`naltirilishi va shaxs uchun ma’lum ahamiyatga ega bo`lgan ob’ekt ustida to`planishidan (barqaror yoki situatsiyali to`planishidan) iboratdir. yo`naltirilishi deganda psixik faoliyatning tanlovchanlik xarakteri, ob’ektni ixtiyoriy yoki beixtiyor tanlash tushuniladi. masalan maktab o`quvchisining biron boshqa narsaga chalg’imasdan, o`quv materialining mazmuniga zehn qo`yib o`tirishda uning psixik faoliyatning yo`nalishi ifodalanadi. psixik faoliyatning yo`nalishi deganda, faqat ana shu faoliyatni tanlashgina tushunilib qolmay, balki ana shu tanlanganini saqlab qolish va qo`llab-quvvatlash ham tushuniladi. diqqat psixik faoliyatning yo`naltirilishi …

2 / 14

b’ekt (organizm) uchun ahamiyatli bo`lgan qo`zg’atuvchilarni ajratishni, psixik faoliyatning yo`nalganligini ta’minlaydi. bunday yo`naltirilishga orientasiya (tushunib olish) refleksini misol qilib keltirish mumkin. har qanday yangi qo`zg’atuvchi (agar u yetarli darajada kuchli bo`lsa) bu refleksni, i.p.pavlov aytganidek, "nima u" degan refleksni keltirib chiqaradi. bu sodda turdagi diqqatning fiziologik asosidir. tadqiqotlarning ko`rsatishicha, orientatsiya (tushunib olish) refleksi paydo bo`lgan paytda xuddi uyqudan uyg’onib bedorlikka o`tishdagidek o`zgarish hosil bo`ladi. i.p.pavlov tomonidan kashf qilingan nerv jarayonlarining induksiyasi qonuni diqqatning fiziologik asoslarini tushunib olish uchun muhim ahamiyatga ega. nerv jarayonlarining induksiyasi qonuniga asosan bosh miya po`stining bir joyida maydonga kelgan qo`zg’alish jarayonlari bosh miya po`stining boshqa joylarida tormozlanish jarayonlarini yuzaga keltiradi. va aksincha bosh miya po`stining bir joyida yuzaga kelgan tormozlanish jarayoni bosh miya po`stining boshqa joyida kuchli qo`zg’alishni yuzaga keltiradi. a.a.uxtomskiy tomonidan ilgari surilgan dominantlik printsipi ham diqqatning fiziologik asoslarini tushunishda muhim rol o`ynaydi. bu printsipga asosan, miyada qo`zg’alishning har doim ustun turadigan hukmron uchog’i mavjud, …

3 / 14

hadir. diqqatning turli ko`rinishlari va mexanizmlarining umumiyligi asosida ularning turli turlari farqlanadi. shaxsning o`z oldiga diqqatni biror ob’ektga qaratishni maqsad qilib qo`yishi va irodaning ishtirokiga ko`ra uch xil diqqat farqlanadi. ixtiyorsiz diqqat. biz diqqatimizni qaratishni maqsad qilib qo`ymagan paytimizda psixik faoliyatning biror ob’ektga yo`naltirilishi va to`planishiga ixtiyorsiz diqqat deyiladi. ko`pincha faoliyatning maroqliligi, qiziqarliligi yoki kutilmaganda favquloddaliligi diqqatni o`ziga tortadi, odamni o`ziga jalb qiladi. ixtiyorsiz diqqatni yuzaga keltiruvchi sabablar. ixtiyorsiz diqqatni yuzaga keltiruvchi sabablar juda xilma-xil va bir-biriga bog’lanib ketgan. biz ularni shartli ravishda bir-biridan ajratamiz va tahlil qilamiz. i. tashqi qo`zg’atuvchining xarakteri bilan bog’liq ravishda yuzaga keladigan ixtiyorsiz diqqatni keltirib chiqaradigan sabablar: 1. bunga dastavval qo`zg’atuvchining kuchi yoki intensivligi kiradi. yetarli darajada kuchli bo`lgan har qanday qo`zg’atuvchi: qattiq ovoz, yorqin nur, kuchli silkinish diqqatimizni beixtiyor o`ziga jalb qiladi. 2. bunda qo`zg’atuvchining absolyut kuchidan ko`ra , nisbiy kuchi muhimroq rol’ o`ynaydi. 3. qo`zg’alishlar o`rtasidagi kontrast ham diqqatni o`ziga beixtiyor tortuvchi sabablardan …

4 / 14

orni och kishiga ovqatdan darak beruvchi har qanday qo`zg’atuvchi, masalan, ovqat haqidagi gap, ovqat hidi, va shunga o`xshashlar diqqatimizni beixtiyor o`ziga jalb qiladi. fiziologik jihatdan olganda bu sabablarning ta’sirini uxtomskiy tavsiya etgan dominanta printsipi bilan asoslash mumkin. iii. ixtiyorsiz diqqatni keltirib chiqaruvchi uchinchi guruh sabablarga idrok qilinayotgan ob’ekt va bajarilayotgan faoliyat bilan bog’liq bo`lgan hissiyot kiradi. eng birinchi navbatda maroqli va jozibali ta’sir predmet va faoliyat kishini o`ziga tortadi. masalan qiziqarli ish, qiziq hikoya va shunga o`xshashlar. iy. to`rtinchi guruhga kishining ilgarigi tajribasining diqqatga ta’sirini kiritish mumkin. bunga kishining bilimlari, tasavvurlari, malaka va odatlarining ta’siri kiradi. y. diqqatning ixtiyorsiz jalb qilinishida kutish katta rol o`ynaydi. yi. yana bir guruh sabablar - kishining qiziqishlari ham ixtiyorsiz diqqatni keltirib chiqaruvchi sabablar orasida ko`p uchraydi. qiziqishning mavjudligi har qanday murakkab faoliyatni, ob’ektni ham beixtiyor diqqat ob’ektiga aylantiradi. yuqorida keltirilgan ixtiyorsiz diqqatni keltirib chiqaruvchi sabablarni pedagoglar dars davomida hisobga olishlari, shular asosida o`quvchilarning ixtiyorsiz …

5 / 14

o`ladi. ixtiyoriy diqqat irodamizning nomoyon bo`lishidir. ixtiyoriy diqqat ixtiyorsiz diqqatdan sifat jihatdan farq qiladi. ixtiyoriy diqqat jarayonida ham yuqorida keltirilgan ixtiyorsiz diqqatni keltirib chiqaruvchi sabablarning ta’siri juda kuchli. ammo bu sabablar bevosita emas, balki bavosita ta’sir qiladilar. ixtiyoriy diqqat ixtiyorsiz diqqatdan kelib chiqqan. muvofiqlashtirilgan ixtiyoriy diqqat. ixtiyoriy diqqatdan tashqari, diqqatning yana bir turini qayd etib o`tish lozim. bu diqqatning ixtiyoriy diqqat kabi maqsadga qaratilgan turi bo`lib, lekin doimiy irodaviy zo`r berishni talab qilmaydi. diqqat avval boshda ixtiyoriy bo`ladi. kishi biror faoliyatni bajarishga o`zini majbur qiladi, keyinchalik ishga kirishib, qiziqib ketadi va uning diqqati ixtiyorsiz diqqatga aylanadi. diqqat avval boshda ixtiyoriy edi, keyin esa ixtiyorsizga aylandi. shu sababli diqqatning bu turi ixtiyoriydan keyingi ixtiyorsiz diqqat ham deb yuritiladi. diqqatning xususiyatlari. diqqat ko`p tomonli jarayondir. uning asosiy xususiyatlaridan diqqatning barqarorligi va tebranishiga to`xtalib o`tamiz. diqqatning davomiyligi va uning tebranishi nimalarga bog’liq. ayrim tadqiqotchilar diqqatning davomiyligini sof biologik ritm (tebranish)lar bilan bog’lashga intilganlar. …

Want to read more?

Download all 14 pages for free via Telegram.

To'liq yuklab olish

About "diqqat turlari va funksiyalari"

diqqat turlari va funksiyalari reja: 1. diqqat haqida tushuncha. 2. diqqatning fiziologik asoslari. 3. diqqatning turlari. 4. diqqatning funksiyalari diqqat jarayonining mohiyati. diqqatning turlari. diqqatning xususiyatlari: hajmi, barqarorligi, to`planishi, ko`chishi va h.k. pedagogik jarayonda diqqatning qonuniyatlarini hisobga olish. diqqatning asoslanganligi (diqqat va motivatsiya). o`quv jarayonida diqqatning ob’ektiv xususiyatlarining roli va ularni hisobga olish: diqqat va darsni tashkil qilish, diqqat va qiziqish, diqqatni boshqarish, o`quvchi va pedagoglar diqqatini tarbiyalash. diqqatning xususiyatlarini o`rganish metodlari. diqqat haqida tushuncha. diqqat - psixik faoliyatning yo`naltirilishi va shaxs uchun ma’lum ahamiyatga ega bo`lgan ob’ekt ustida to`planishidan (barqaror yo...

This file contains 14 pages in DOC format (75,5 KB). To download "diqqat turlari va funksiyalari", click the Telegram button on the left.

Tags: diqqat turlari va funksiyalari DOC 14 pages Free download Telegram