bilingvizm va uning turlari

PDF 17 pages 1.4 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.4 MB

File type PDF

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

bilingvizm va uning turlari oʻqituvchi: amirqulov sanjar talaba: allaqulov nurmuhammad allayorova feruza reja • bilingvizm haqida maʼlumot • bilingvizmning dunyo boʻylab tarqalishi • tabiiy va sunʼiy bilingvizm • tabiiy ikki tillilikni rivojlantirish tamoyillari • ikki yillikning afzal tomoni va kamchiliklari • ikki tillilikning tipik muammolari • bilingvizm, ikki tillilik — 2 tilni yoki muayyan adabiy til va uning dialektini mukammal bilish. • bu ijtimoiy talab yoki biror sabab bilan yuzaga keladi. uning tabiiy vujudga kelishiga bir davlat hududida ikki va undan ortiq xalq vakillarining jips yashashi ham sabab boʻladi. • bilingvist odam miyasi bir nechta sezilarli afzalliklarga ega boʻladi. baʼzilarini hattoki koʻrish mumkin: kulrang moddaning koʻproq zichlikga ega boʻlishidir. bundan tashqari ikkinchi tilni ishlatganda miyaning baʼzi bir qismlarining faollanishining koʻpayishi kuzatiladi. buni miyani charxlash deb aytishimiz mumkin • hozirgi kunda bilingvizmning kognitiv afzalligi juda tushunarli koʻrinadi. ammo oʻz vaqtida bu ekspertlarni lol qoldirgan. xx asrning 60-yillarigacha ikki tillilik, tillar orasida …

2 / 17

s tillarida erkin ijod qiladigan yozuvchidir. umuman ikki tillilik ijtimoiy hodisa sifatida tillarning boyishi, rivojlanishi, umumbashariy madaniy saviyaning oshishiga muhim taʼsir etuvchi omildir. tillarning bir-biriga har qanday taʼsir koʻrsatishi bilingvist odamlar boʻlishini talab etadi. • oʻzbekiston respublikasida rus tili keng oʻrganiladi va mamlakat hayotida oʻz mavqei va oʻrniga ega. mamlakat aholisining katta qismi oʻzbek va rus tillarini bilgani bois, ularni bilingvistlar deb atasak boʻladi. rus tili bilan birga boshqa chet tillari ham oʻrgatilinmoqda. • ikki tillilik, ayniqsa, shimoliy amerika va evropa mamlakatlarida keng tarqalgan: u erda odatiy hol – norma. rossiyada vaziyat biroz boshqacha, ammo har yili mamlakatimizda ikki tillilikning dolzarbligi ortib bormoqda. • bu, birinchi navbatda, rossiya hududida 100 ga yaqin millat vakillari istiqomat qilayotgani, ularning har biri o’z tilida gapirish huquqiga ega ekanligi bilan bog’liq. ayrim respublika va avtonom viloyatlarda etnik til davlat tili bilan bir darajada: ularda kitoblar, teledasturlar nashr etiladi, hujjatlar tuziladi. • ikkinchidan, so’nggi yillarda …

3 / 17

ganda. yangi tilni o’zlashtirishni boshlagan odam allaqachon o’z ona nutqi ko’nikmalariga ega bo’lib, uni yangi tilga o’tkazishga intiladi. • boshqalar ikkinchi tilda o’z ona tilidan ancha zaifroq gaplashadi va ularning nutqida doimo kuchli aralashish kuzatiladi. ba’zilar vaziyatga qarab osongina bir tildan ikkinchisiga o’tishadi, boshqalari buni juda qiyinchilik bilan bajaradilar. ikki tillilikning turli holatlarida bir xil odam o’zini butunlay boshqacha tutishi mumkin. agar biz respublikamizni bir hududda turli millatlarning birgalikda yashashi nuqtai nazaridan ko‘rib chiqsak, boshqirdistonni haqli ravishda turli tillar “qozoni” deb atash mumkinligini bilib olamiz. • birgalikda yashash natijasida tillar bir-biri bilan o’zaro ta’sir qiladi va boshqirdiston respublikasi aholisi orasida ikki tillilik paydo bo’ladi. ruslar respublika boʻylab turli davrlarda joylashdilar. eng qadimgi rus aholi punktlari birsk va kushnarenkovo hududida taxminan 400 yil oldin paydo bo’lgan. duvan viloyati hududida rus aholi punktlari 300 yildan ko’proq vaqt oldin paydo bo’lgan. mechetlinskiy viloyatida – taxminan 250- 300 yil oldin. birgalikda yashash natijasida respublikamizda …

4 / 17

dan ikki yoki undan ortiq tildan muqobil foydalanish" deb ta'riflanadi. • tabiiy ikki tillilikni rivojlantirish uchun ikkita tamoyil qo’llaniladi: • bir til, bir ota-ona. masalan, ona bola bilan faqat frantsuz tilida, ota esa faqat rus tilida muloqot qiladi. shunday qilib, ikkita til tizimi sinxron ravishda assimilyatsiya qilinadi, bola uchun bir-biri bilan aralashmaydi, aksincha, unga tilning barcha mumkin bo’lgan funktsiyalaridan foydalanishga imkon beradi. • oilada hamma bir-biri bilan bir tilda, begonalar bilan boshqa tilda muloqot qiladi. bu shunday deyiladi: bir vaziyat – bir til. masalan, oilada rus tilida, maktabda yoki do’konda esa ingliz tilida gapirish odat tusiga kiradi. ikki tillilikning afzalliklari va kamchiliklari qayd etilishicha, ikki yoki undan ortiq tilda teng so‘zlashuvchi bolalar xotirasi va fikrlashi yaxshilanadi. ular vaziyatga ikki til madaniyati nuqtai nazaridan qaraganliklari uchun diqqatliroq va keng dunyoqarashga ega. tengdoshlari bilan solishtirganda, ikki tillilar bir vaqtning o’zida ma’lumot va ko’p vazifalarni bajarishgaikki tillilikning asosiy afzalligi zamonaviy kosmopolit dunyoda muloqot …

5 / 17

arga, shu jumladan tillarga ega ekanligini unutmang. bola uchun bir til boshqasiga qaraganda ancha qiyin bo’lishi mumkin. ikki tillilikning tipik muammolari: fonetik va leksik tizimlarni aralashtirish; so’zlarni soddalashtirish; murakkab tuzilmalardan qochish; har bir tilning so’z boyligining cheklanganligi; stresslarni noto’g’ri joylashtirish; muloqotda tillarni aralashtirish. • ikki tillilik bolada nutq buzilishining sababi emas, balki og’irlashtiruvchi omil bo’lishi mumkin. bunday holda, nutq terapevtining vazifalari quyidagilardan iborat bo’ladi: • to’g’ri tovush talaffuzini shakllantirish; • grammatik tuzilmani shakllantirish; • muvofiq nutqni rivojlantirish; • nutqning hece tuzilishi ustida ishlash; • so’zlarda to’g’ri urg’uni shakllantirish • rus va chet el adabiyotida ikki tillilik muammosi l. shcherba, g. vereshchagin, u. vaynrayx, shuningdek, v. avrorin, a. zalevskaya kabi atoqli olimlarning asarlaridan boshlab koʻplab ishlarga bagʻishlangan; biroq tadqiqotchilar o’rtasida ko’plab kelishmovchiliklar va qarama-qarshiliklar mavjud bo’lib, bu mavzu bo’yicha bilimlarni tizimlashtirish zarurligini ko’rsatadi. bundan tashqari, ikki tillilikni singdirishda madaniyatlarning o’zaro bog’liqligi muammosi kam ochib berilgan, bu ishning ilmiy yangiligi va amaliy …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "bilingvizm va uning turlari"

bilingvizm va uning turlari oʻqituvchi: amirqulov sanjar talaba: allaqulov nurmuhammad allayorova feruza reja • bilingvizm haqida maʼlumot • bilingvizmning dunyo boʻylab tarqalishi • tabiiy va sunʼiy bilingvizm • tabiiy ikki tillilikni rivojlantirish tamoyillari • ikki yillikning afzal tomoni va kamchiliklari • ikki tillilikning tipik muammolari • bilingvizm, ikki tillilik — 2 tilni yoki muayyan adabiy til va uning dialektini mukammal bilish. • bu ijtimoiy talab yoki biror sabab bilan yuzaga keladi. uning tabiiy vujudga kelishiga bir davlat hududida ikki va undan ortiq xalq vakillarining jips yashashi ham sabab boʻladi. • bilingvist odam miyasi bir nechta sezilarli afzalliklarga ega boʻladi. baʼzilarini hattoki koʻrish mumkin: kulrang moddaning koʻproq zichlikga ega boʻlishidir. bundan tas...

This file contains 17 pages in PDF format (1.4 MB). To download "bilingvizm va uning turlari", click the Telegram button on the left.

Tags: bilingvizm va uning turlari PDF 17 pages Free download Telegram