davlat xaridini tashkil etish modellari

DOCX 22 pages 213.3 KB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 213.3 KB

File type DOCX

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

davlat xaridini tashkil etish modellari reja: 1. davlat xaridini tashkil etish modellari va tashkiliy elementlari 2. davlat xaridining tashkiliy shakllari 3. davlat xaridini nazorat tizimi davlat xaridini tashkil etish modellari tashkiliy elementlari davlat xaridini tashkil etish bo’yicha rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlar tajribasini o’rganib, uning uch xil modellari mavjud ekanligini ko’rish mumkin. markazlashgan model – bunda xarid uchun buyurtmalarni joylashtirish maxsus tashkilot yoki ijroiy hukumatning yagona tarkibiy bo’linmasi - xaridni tashkil etuvchi tomonidan amalga oshiriladi. markazlashgan model barcha tarmoq va bo’limlardan tushadigan xarid arizalari jamlanadigan xarid markazini tashkil etishni nazarda tutadi. agar, markazlashish darajasi yuqori bo’lsa, barcha turdagi xaridga javobgar bo’lgan maxsus idora (yoki yirik kompaniyalarda xarid departamenti) shakllantiriladi. markazlashmagan (taqsimlangan) model - bunda davlatning buryutmachisi o’z ixtisosligi buyicha xaridga buyurtmani alohida amalga oshiradi. taqsimlangan modelda kompaniyaning har bir bo’limi (vazirlik, departament va h.k.) o’z ehtiyojlari uchun xaridni mustaqil tarzda amalga oshiradi. shu maqsadda, uning tarkibida xaridni amalga oshiruvchi maxsus tuzilma, …

2 / 22

lanadi. davlat xaridini tashkil etish jarayoni, uning tashkiliy shakllarini aniqlab olishdan boshlanadi. xalqaro va milliy qonunchilikda o’rnatilgan me’yorlar asosida xaridning qaysi shakli qo’llanilishi aniqlanadi va zaruriy-me’yoriy jarayonlar buyurtmachi tomonidan boshqarilib boriladi. o’zbekiston respublikasida davlat xaridini tashkil etish xalqaro va milliy qonunchilik asosida tartibga solinadi. davlat xaridi tizimini boshqarish bir-biri bilan uzviy bog’langan to’rtta elementni o’z ichiga oladi 1-chizma). bu elementlar kompleks tusga ega bo’lib, har bir elementni muvoffaqiyatli amalga oshirish, davlat xaridini samarali bo’lishini ta’minlovchi omil hisoblanadi davlat xaridini rejalashtirish – keyingi davr uchun byudjetni tuzish va qisman yoki to’liq davlat mablag’lari hisobidan moliyalashtiriladigan investitsiya dasturini tuzish jarayonida amalga oshiriladi. bu jarayon o’z ichiga: byudjet so’rovnomalarini shakllantirish va uni moliya organlariga taqdim etish; davlat byudjetini tasdiqlash va byudjet ajratmalari hajmini byudjet mablag’lari oluvchilarga etkazish; davlat xaridini rejalashtirish xaridni tashkiliy shakllari shartnomalarni tuzish va ijro etish davlat xaridini nazorat tizimi xarajatlar smetasini sotib olinadigan tovarlar va xizmatlar guruhlari buyicha ro’yxatdan o’tkazishni …

3 / 22

lag’larini taqsimlovchilar ehtiyojlarini hamda unga etarli miqdordagi moliyalashtirish hajmlarini aniqlashning me’yoriy-xarajat usuli qo’llaniladi. byudjetni shakllantirishda asosiy mezon bo’lib, byudjetning eng yuqori imkoniyatlarini aniqlash, ya’ni tovar va xizmatlarga bo’lgan aniq talabni inobatga olmasdan, xarajatlarning yuqori limitini belgilashdir. boshqacha qilib aytganda, ajratiladigan moliyaviy mablag’lar real ehtiyojlarga nisbatan etarli miqdorda emas. shundan kelib, chiqadigan bo’lsak, moliya yili oxirida yuzaga keladigan profitsit davlat organlarining moliyaviy ehtiyojlarini to’la qondirilganligini va ushbu resurslar ortiqchaligini bildirmaydi. davlat xaridini rejalashtirish mamlakat byudjetini tayyorlash jarayonida amalga oshiriladi (investitsion dasturni tayyorlash jarayoni bundan mustasno bo’lib, u vazirlar mahkamasining 2003 yilning 12 sentyabrida 395-sonli qaroriga asosan tayyorlanadi). davlat ehtiyojlari uchun sotib olinadigan tovar va xizmatlar, davlat organlari va tashkilotlarining xarajatlar bo’limlarida mos ravishda aks ettiriladi. ushbu xarajatlar va ular uchun zaruriy moliyaviy manbalar choraklar bo’yicha taqsimlangan holda rejalashtiriladi. byudjetni shakllantirish pastdan-yuqoriga, ya’ni tumandan respublika darajasiga byudjet so’rovnomalarini taqdim etish(tuzish) va uni umumlashtirish orqali birlamchi byudjet loyihasini tuzish bilan amalga oshiriladi. shundan …

4 / 22

yoki bu moddalarni saqlab qolish; u yoki bu xarajat moddalarini so’ralgan hajmlarda moliyalashtirish, hamda boshqa mezonlar. xarajatlarni qisqartirish, birinchi navbatda, quyidagi yo’llar bilan amalga oshiriladi: o’tgan yildan qolgan va to’la tugallanmagan hamda kelgusi moliya yilida davlat ustuvor yo’nalishlar dasturida bo’lmagan loyihalarni moliyalashtirishdan voz kechish; har yil uchun tuziladigan davlat ustuvor dasturiga kirmaydigan yangi loyihalarni moliyalashtirishdan voz kechish; xarajat moddalarining tarkibiga tegmagan holda, uning umumiy summasini qisqartirish. davlat xaridini samarali bo’lishini ta’minlash nuqtai nazaridan, davlat xarajatlarini qisqartirishning ko’rib o’tilgan dastlabki ikki usuli katta salbiy tusga ega. chunki, ustuvor yo’nalishlarning o’zgarishi va natijada loyihani to’la moliyalashtirmaslik, uning sifatli bajarilishiga, yoki loyiha oldiga quyilgan maqsadlarga erishilmasligiga olib keladi. bu o’z navbatida, oldin amalga oshirilgan xarajatlarning natijasiz va foydasiz ekanligini bildiradi. xarajatlarni qisqartirishning so’ngi usulini qo’llashda esa, xarajatlar rejasini tuzish paytida loyihadan voz kechish va bo’shagan mablag’larni boshqa samarali yo’nalishlarda sarflash maqsadga muvofiq bo’lardi. davlat xaridini rejalashtirishdagi mavjud muammolarning sabablari quyidagilardir: byudjet tizimining takomillashmaganligi …

5 / 22

stligi, shuningdek, smetani to’g’riligini va ko’rsatilgan xarajatlarni asoslanganligini ob’ektiv tarzda tekshirish usulining etishmasligi kabi holatlar, byudjetni shakllantirishda me’yoriy-xarajat usulidan foydalanishga majbur etadi. ushbu usulni qo’llashning salbiy jihati shundaki, u xarajat yoki loyihani o’ziga xosligi, sharoitlarini (masalan, ko’pchilik hollarda ayrim loyihalar ob’ektiv tarzda me’yorda ko’zda tutilgandan ortiq mablag’lar talab etishi mumkin) inobatga olmaydi. natijada, ushbu holat davlat organlari faoliyatini etarli darajada moliyalashtirilmay qolishiga, ular faoliyatini va vazifalarini bajarish uchun zaruriy moddiy qiymatliklarni etarli miqdorda xarid etilmasligiga olib kelishi mumkin. davlat investitsion dasturini shakllantirish tartibi o’zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasining 2003 yil 12 sentyabrdagi 395-sonli qarori bilan belgilanadi. mazkur yo’riqnomaga asosan manzilli dasturni tuzish jarayoni har bir loyiha buyicha to’la ma’lumot tayyorlash, loyihlarni ustuvorligi bo’yicha tanlash va ro’yxatini shakllantirishni o’z ichiga oladi. har bir loyiha (loyihalar guruhi) bo’yicha ma’lumotlar buyurtmachi tomonidan tayyorlanadi va boshqa hujjatlar bilan bir qatorda loyiha pasporti taqdim etiladi. loyiha pasportida quyidagi ma’lumotlar o’z aksini topadi: loyihaning texnik tavsifi; atrof-muhitga …

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "davlat xaridini tashkil etish modellari"

davlat xaridini tashkil etish modellari reja: 1. davlat xaridini tashkil etish modellari va tashkiliy elementlari 2. davlat xaridining tashkiliy shakllari 3. davlat xaridini nazorat tizimi davlat xaridini tashkil etish modellari tashkiliy elementlari davlat xaridini tashkil etish bo’yicha rivojlangan va rivojlanayotgan mamlakatlar tajribasini o’rganib, uning uch xil modellari mavjud ekanligini ko’rish mumkin. markazlashgan model – bunda xarid uchun buyurtmalarni joylashtirish maxsus tashkilot yoki ijroiy hukumatning yagona tarkibiy bo’linmasi - xaridni tashkil etuvchi tomonidan amalga oshiriladi. markazlashgan model barcha tarmoq va bo’limlardan tushadigan xarid arizalari jamlanadigan xarid markazini tashkil etishni nazarda tutadi. agar, markazlashish darajasi yuqori bo’lsa, barcha turdagi...

This file contains 22 pages in DOCX format (213.3 KB). To download "davlat xaridini tashkil etish modellari", click the Telegram button on the left.

Tags: davlat xaridini tashkil etish m… DOCX 22 pages Free download Telegram