mikroiqtisodiyot fani

PDF 15 pages 1015.2 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1015.2 KB

File type PDF

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

prezentatsiya powerpoint toshkent davlat iqtisodiyot universiteti «yashil» iqtisodiyot va barqaror biznes kafedrasi mikroiqtisodiyot fani mavzu: tashqi samaralar va ijtimoiy ne'matlar (14-mashg'ulot) toshkent - 2023 15-mashg'ulot rejasi 1. tashqi samaralar: mazmuni va turlari. 2. tashqi ta'sirlarni yumshatish bo'yicha davlat siyosati. 3. mulk huquqi va kouz teoremasi. 4. ijtimoiy ne'matlar: samarali va raqobatli ta'minot. 5. chiptasiz muammosi. 6. umumiy mulk fojiyasi. ular muayyan operatsiyada qatnashadigan bozor sub'ektlari bilan bir qatorda uchinchi tomon bilan bog'liq bo'lgani uchun ham «tashqi» deb qabul qilinadi. tashqi samara ikkiga bo'linadi: tashqi samaralar yoki (externalities) - bozordagi oldi- sottidan olinadigan, lekin narxda o'z ifodasini topmagan xarajat yoki foyda. manfiy samara xarajatlar bilan bog'liq bo'lsa, musbat samara uchinchi tomonning yutug'i bilan bog'liqdir. musbat (ijobiy) samara manfiy (salbiy) samara tashqi samara ijtimoiy xarajatlar va xususiy xarajatlar o'rtasidagi farqni ko'rsatadi: agar bir iqtisodiy sub'ektning faoliyati boshqa iqtisodiy sub'ektlar faoliyatida xarajatlarga olib kelsa, salbiy tashqi samara vujudga keladi. 1-rasm. manfiy (salbiy) tashqi …

2 / 15

amiyat va uning a'zolari yutadi. har bir shaxs ta'lim olayotganda o'zi oladigan yutuqni o'ylashi mumkin, lekin, bundan jamiyat qanday yutuq olish mumkinligini o'ylamaydi, ya'ni o'zi oladigan yutuqni hisobga oladi, xolos. shaxs ta'lim olishga qaror qilishidan oldin ta'limga ketadigan xarajat bilan ta'limdan oladigan yutuqni bir-biri bilan taqqoslab ko'radi. inson kapitaliga qilingan investitsiyalar jamiyat uchun optimal bo'lgan miqdordan past bo'ladi. mebmpbmsb  bu erda: - ijtimoiy chekli yutuq; - xususiy chekli yutuq; - tashqi chekli yutuq. msb mpb meb tashqi samaralarni ichki samaraga aylantirish uchun xususiy chekli xarajatlarni (va mos holda chekli yutuqni) ijtimoiy chekli xarajatlarga (chekli yutuqlarga) yaqinlashtirish lozim. tashqi ta'sirlarni yumshatish bo'yicha davlat siyosati salbiy tashqi samaraga ega bo'lgan tovarlar va xizmatlarni ko'p ishlab chiqarilishini kamaytirish va ijobiy tashqi samarali tovarlar va xizmatlarni optimal hajmgacha oshirish uchun tashqi samaralarni ichki samaraga aylantirish (transformatsiya qilish) kerak. ko'paytirish kamaytirish mscmpc tartiblashtiradigan soliq - bu salbiy tashqi samaraga ega bo'lgan iqtisodiy ne'matlarni ishlab …

3 / 15

lmiy izlanuvchilarni ilmiy izlanishga talabini msb = msc tenglikni ta'minlaydigan darajagacha oshirgan bo'lar edi. ammo, tariblashtiruvchi soliq va subsidiya tashqi samara bilan bog'liq muammoni to'liq echishga yordam bera olmaydi. tashqi samara muammosini echishning yangi yo'li r.kouz tomonidan taklif etilgan. tashqi ta'sirlarni yumshatish bo'yicha kouz teoremasi kouzning fikricha, ushbu muammo tomonlar uchun umumiy muammo bo'lib, uning echilishi ikkala tomonning birgalikda mas'uliyatli harakat qilish bilan bog'liq. bu erda e'tibor ikki tomondan qaysi biri ko'proq, qaysi biri kamroq yo'qotishiga berilmasdan, ikkala tomondan mumkin bo'lgan jiddiy yo'qotishni oldini olishga berilishi lozimligi ko'rsatilgan. kouzning ijtimoiy xarajatlar bilan bog'liq ishlarini umumlashtirib uni dj.stigler degan olim “kouz teoremasi” deb atadi. kouz teoremasiga ko'ra, agar barcha tomonlarning mulkiy huquqlari yaxshi aniqlangan bo'lsa, transaktsion xarajatlar nolga teng bo'lsa, pirovard natija (ishlab chiqarish qiymatini maksimallashtiruvchi) mulkchilik huquqini taqsimlashdagi o'zgarishlarga bog'liq emas (agar daromad samarasi e'tiborga olinmaganda). teoremadagi asosiy mazmun stigler fikriga ko'ra quyidagicha “mukammalashgan raqobat bozorda xususiy va ijtimoiy xarajatlar …

4 / 15

lib, ishlab chiqarish qiymatini maksimallashtirishga olib keladi. biroq, kouz teoremasi kelishiladigan tomonlar cheklangan 2 va 3 bo'lgandagina o'rinli. tomonlar soni oshgan sari transaktsion xarajatlar oshib boradi va ushbu xarajatlarni nolga tengligi to'g'risida faraz o'z kuchini yo'qotadi. shunga qaramay ko'pgina davlatlar amaliyotda kouz teoremasidan keng foydalanib kelmoqdalar. tashqi ta'sirlarni yumshatish bo'yicha davlat siyosati atrof-muhitni muhofaza qilish siyosati. ushbu siyosat yordamida nazorat qilishdan olinadigan ijtimoiy chekli yutuq nazoratni amalga tadbiq etish uchun sarflanadigan ijtimoiy chekli xarajat bilan balanslashtiriladi. chiqindilarga norma va standartlar o'rnatish. bu erda sanoat chiqindilari tarkibidagi zararli moddalar kontsetratsiyasiga qo'yiladigan miqdoriy chek qonun tomonidan o'rnatiladi. zararli chiqindilar uchun to'lov. bu usulga ko'ra atrof-muhitga chiqaradigan har birlik zararli chiqindisi uchun firmalarga to'lov belgilanadi. tabiiy muhitni zararlash huquqini sotish. davlat ma'lum soha bo'yicha zararli chiqindilar chiqarishning mumkin bo'lgan hajmini aniqlab, uni ruxsatnoma (litsenziya) shaklida auktsion orqali sotadi. mulk huquqi va kouz teoremasi mulk huquqi - bu insonlar yoki firmalar o'z mulklari bilan …

5 / 15

'lovga sotiladi. sof ijtimoiy mahsulot 2 xil xususiyatga ega: ya'ni, sof ijtimoiy ne'matni bir kishi tomonidan iste'mol qilinishi boshqa bir kishining ushbu ne'mat iste'molini kamaytirmaydi. raqobatdan holi va qo'shimcha iste'molning chekli xarajati nolga teng. (2) iste'moldan ajratilmaslik. (1) iste'molda tanlanmaslik masalan: armiya va militsiya xizmati ya'ni, hech bir kishiga iste'mol qilish (hatto u ushbu iste'mol uchun to'lashdan voz kechsa ham) man qilinmaydi. chiptasiz muammosi amalda iste'molchilar iste'mol qilingan sof ijtimoiy mahsulot uchun pul to'laydimi, yo'qmi undan naf olganligi uchun ayrim hollarda ortiqcha to'lovlarsiz, ushbu ne'matlarni bepul olishga harakat qiladi. ushbu vaziyat «biletsiz muammosi» yoki «quyon muammosi» nomini oldi. bu erda iqtisodiy sub'ektlarning bozorning bozor mexanizmi ishlamaydigan joylaridan foydalanib, boshqalar hisobidan ko'proq yutuqqa erishishga harakat qilishi nazarda tutiladi. sof ijtimoiy mahsulot jamoa bo'lib iste'mol qilinadi, lekin, har bir shaxs bunday iste'moldan har xil naf oladi. masalan, a shaxs eng kam naf ko'radi, b shaxs a shaxsga nisbatan ko'proq naf ko'radi, s …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mikroiqtisodiyot fani"

prezentatsiya powerpoint toshkent davlat iqtisodiyot universiteti «yashil» iqtisodiyot va barqaror biznes kafedrasi mikroiqtisodiyot fani mavzu: tashqi samaralar va ijtimoiy ne'matlar (14-mashg'ulot) toshkent - 2023 15-mashg'ulot rejasi 1. tashqi samaralar: mazmuni va turlari. 2. tashqi ta'sirlarni yumshatish bo'yicha davlat siyosati. 3. mulk huquqi va kouz teoremasi. 4. ijtimoiy ne'matlar: samarali va raqobatli ta'minot. 5. chiptasiz muammosi. 6. umumiy mulk fojiyasi. ular muayyan operatsiyada qatnashadigan bozor sub'ektlari bilan bir qatorda uchinchi tomon bilan bog'liq bo'lgani uchun ham «tashqi» deb qabul qilinadi. tashqi samara ikkiga bo'linadi: tashqi samaralar yoki (externalities) - bozordagi oldi- sottidan olinadigan, lekin narxda o'z ifodasini topmagan xarajat yoki foyda. manfiy s...

This file contains 15 pages in PDF format (1015.2 KB). To download "mikroiqtisodiyot fani", click the Telegram button on the left.

Tags: mikroiqtisodiyot fani PDF 15 pages Free download Telegram