sql tiliga kirish

PDF 54 pages 1.7 MB Free download

54 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.7 MB

File type PDF

Pages 54

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 54

1-mavzu: sql tiliga kirish. reja; 1. sql tili va uning yaratilish usullari. 2. sql tilining tarixi va ishlatilish atamalari. 3. sql operatorlarini yozish qoidalari. ma`lumotlarning relatsion modelini ishlab chiqish natijasida sql tili yaratilib, relatsion ma`lumotlar bazasining namuna tiliga aylandi. bu tilning asosida relatsion algebra va relatsion hisob turibdi. 1987-yildagi standartlar bo`yicha xalqaro tashkilot (iso) tomonidan sql tilining namunasi qabul qilindi. sql tilining vazifasi mb bilan ishlaydigan har qanday til quyidagi imkoniyatlarga ega bo`lishi kerak: 1. ma`lumotlar jadvalini, ularning bazaviy tizimini yaratish va tavsiflash. 2. ma`lumotlar ustida ishlov amallarini bajarish, ya`ni jadvalga ma`lumotlarni qo`shish, o`zgartirish va olib tashlash. 3. oddiy va murakkab so`rovlarni bajarish. ko`rsatilgan imkoniyatlarning barchasi sql tilida amalga oshirilgan. sql tili ikkita asosiy tarkiblarga ega:  ddl (data destination language) tili, ya`ni ma`lumotlarni tavsiflash tili. bu til ma`lumotlar bazasini tuzilishini tavsiflash va ularga murojaat qilishni boshqarish imkoniyatlarini yaratadi.  dml (data manipulation language) tili, ya`ni berilganlarga ishlov. bu til …

2 / 54

values(`1`,`boltayev`,`boltabay`, 150000); select fam from talaba where stipendiya>100000; sql tilini administratordan boshlab, oddiy foydalanuvchilargacha barcha ishlatishi mumkin. 1. sql tilining tarixi sql til va relatsion modelning tarixi 1970-yildan e.f. kodd tomondan nashr etilgan maqoladan boshlangan. 1974 y. - d.d. chemberlin, p. reyner, r.f. boys, f.b. raymondlar sequel (structured english quary language) va square [42] tillarning tavsifini chop etadilar. bu tillar sql tilining dastlabki namunalari hisoblanadi. 1976 y. – qayta ishlangan sequel/2 tili chiqariladi, keyinchalik til nomi sql bo`ldi. 1976y. – shu til asosida ibm kompaniyasi «system r» nomidagi mmbt chiqaradi. 1979 y. – oracle kompaniyasi sql tili asosida mmbt «oracle» yaratadi. 1981 y. – dos tizimi uchun ibm birinchi relatsion mmbt «sql/ds» chiqariladi. bu tizimni shahsiy kompyuterlarda ishlatsa bo`ladi. 1982 y. – aqsh standartlar milliy instituti (ansi) rdl (relation data lenguage) tili bo`yicha tadqiqot ishlarni boshlagan. 1983 y. – ibm shularni o`zi yangi mb «data base ii» chiqaradi. 1987 y. …

3 / 54

tilida relatsion modelga nisbatan quyidagi muqobil atamalar ishlatiladi: relatsion modelda sql tilida munosabat jadval kortej satr atribut ustun (maydon) undan tashqari sql tilida tanlash natijasida hosil bo`lgan jadvalda bir xildagi takrorlanuvchi satrlar bo`lishi mumkin, satrlarni tartiblash imkoniyati bor, ustunlarni tartibi fiksirlangan. sql operatorlarni yozish qoidalari sql tilida operatorlar erkin formatda yoziladi. har bir operator kalit so`zlar va foydalanuvchi tomonidan kiritilgan so`zlardan iboratdir. kalit so`zlarni bo`lib yozish mumkin emas, ya`ni ularni namunada ko`rsatilgani bo`yicha yozish kerak. foydalanuvchilar tomondan kiritilgan so`zlar jadvallar, ustunlar, so`rovlarni va ma`lumotlar bazasidagi boshqa obyektlarni nomlash uchun ishlatiladi. so`zlarni ketma-ketligi qoidalar bo`yicha beriladi, operator nuqta-vergul (;) bilan yakunlanadi. barcha operatorlar registrga bog`lanmagan, ya`ni katta va kichik harflarni ishlatsa bo`ladi, lekin literalda bu ahamiyatga ega. masalan, «boltayev » va boltayev» har xil literallardir. til erkin formatda yozilishi mumkin bo`lgani uchun, quyidagi kelishuvlarga tayanamiz: 1. har bir konstruksiya yangi satrdan boshlanishi kerak. 2. har bir konstruksiya bir xil satrni bir …

4 / 54

k harflar foydalanuvchi kiritgan so`zlar uchun ishlatiladi. 4) vertikal belgisi | bir nechta variantlardan birini tanlash kerakligini bildiradi (a | b | c). 5) figurali qavslar { } ichidagi element majburiyligini bildiradi. 6) kvadrat qavslar [ ] ichidagi element shart emasligini bildiradi. 7) kvadrat qavslardagi vergul va 3 nuqta belgisi [, . . .] bundan oldin turgan element nol, bir yoki bir necha marta qaytarilishi mumkinligini bildiradi. 8) burchak qavslar konstruksiya elementlarini belgilash (meta so`zlar) uchun ishlatiladi. 9) probel belgisi operatorlar shaklini qulay ko`rsatish uchun ishlatiladi. 10) vergul belgisi elementni ro`yxatda berish uchun ishlatiladi. 11) nuqta-vergul belgisi operator tamom bo`lishini bildiradi. ma`lumotlar bazasi turkumini (jadvallar va bog`liqliklar) tafsiflash uchun ddl tili ishlatiladi, bazani to`ldirish va undan ma`lumot olish uchun dml tili qo`llanadi. lekin barcha mblarida jadvallarni yaratish, tavsiflash va o`zaro bog`lash uchun «master» (usta) deb nomlangan maxsus programma vositasi bor, shu sababli ddl tili amalda kamdan-kam ishlatiladi. shuning uchun biz …

5 / 54

$qligini va masshtabini beradi. decimal turi numeric turiga ekvivalent, integer va smallint turlar butun sonlar uchun ishlatiladi. suzuvchi nuqtali haqiqiy sonlarni tasvirlash uchun float, real va double precision turlar kiritilgan, bu turdagi literada darajani ifodalovchi «e» harfi ishlatilishi mumkin. sql/92 da namunaga yana bir nechta turlar kiritilgan bu date, time, interval, timestep, money bu turlar sana, vaqt, oraliq va pul qiymatlariga bog`liq. barcha o`zgarmaslar literal qiymatiga kiradi, uning sintaktik ko`rinishi quyidagicha: ::= | | | ::=[+|-]{ …[. …]|. …}[{e|e}[+|-] …] ::=`{ |``}…` ::=date `yyyy-mm-dd` ::=time `hh:mm:ss[.soniya qismi]` jadval ustuniga murojaat qilish uchun quyidagi sintaksis ishlatiladi: ::= [{ | }.] bunda jadval taxallusi jadvalga berilgan qo`shimcha sinonim nomi. misol: insert into talaba (id_tal, fam, ismi, tug_il, shahar, reyt_bal) values (100,`boltayev`,`bolta`,1960,`toshkent`,78.12); tanlash operatori operatorlardan eng ko`p qo`llanadigani bu select operatoridir. buning yordamida yaratilgan so`rovlar orqali berilgan jadvallardan kerakli ma`lumotlarni ajratib olish mumkin. bu operator barcha relatsion amallarni bajarishi mumkin, undan tashqari relatsion …$

Want to read more?

Download all 54 pages for free via Telegram.

Download full file

About "sql tiliga kirish"

1-mavzu: sql tiliga kirish. reja; 1. sql tili va uning yaratilish usullari. 2. sql tilining tarixi va ishlatilish atamalari. 3. sql operatorlarini yozish qoidalari. ma`lumotlarning relatsion modelini ishlab chiqish natijasida sql tili yaratilib, relatsion ma`lumotlar bazasining namuna tiliga aylandi. bu tilning asosida relatsion algebra va relatsion hisob turibdi. 1987-yildagi standartlar bo`yicha xalqaro tashkilot (iso) tomonidan sql tilining namunasi qabul qilindi. sql tilining vazifasi mb bilan ishlaydigan har qanday til quyidagi imkoniyatlarga ega bo`lishi kerak: 1. ma`lumotlar jadvalini, ularning bazaviy tizimini yaratish va tavsiflash. 2. ma`lumotlar ustida ishlov amallarini bajarish, ya`ni jadvalga ma`lumotlarni qo`shish, o`zgartirish va olib tashlash. 3. oddiy va murakkab so`rovlar...

This file contains 54 pages in PDF format (1.7 MB). To download "sql tiliga kirish", click the Telegram button on the left.

Tags: sql tiliga kirish PDF 54 pages Free download Telegram