yorugʻlikningsusayishi

PPTX 20 pages 432.3 KB Free download

20 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 432.3 KB

File type PPTX

Pages 20

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 20

powerpoint presentation yorugʻlikning susayishi 1. yorug'lik susayishi: kirish 2. yorug'likning so'rilishi va tarqalishi 3. atmosferada yorug'likning susayishi reja: astrofizika astronomiyaning bir bo'limi bo'lib, u osmon yoritqichlarining fizik tuzilishini, yuzalarini va atmosfera qatlamlarida ro'y berayotgan fizik jarayonlarni o'rganadi va ularning kimyoviy tarkibini aniqlaydi. astrofizik tadqiqotlarda osmon yoritqichlarini o'zimiz xohlagancha o'zgartira olmaymiz va ularning har bir kosmik jarayoni betakrordir, ayrim jarayonlar tez, boshqalari esa juda sekin kechadi va qiyinchiliklar yuzaga keltiradi. hozirgi zamon astrofizikasi elektromagnit to'lqinlar shkalasining barcha qismlarida tekshirishlar olib boradi va amaliy astrofizika gamma astronomiya, rentgen astronomiya va radioastronomiya kabi bo'limlarga bo'linadi. kirish fotometrik tushunchalar yoritilganlik (e) lyukslarda (lx) oʻlchanadi va bu joyning yuza birligiga tushayotgan nurlanish oqimi (f) bilan belgilanadi, e=f/s formula orqali ifodalanadi. bu tushuncha astrofizik kuzatishlarda muhim ahamiyatga ega. yorug'lik kuchi (i) bir kandellaga teng boʻlgan manba bir steradian fazoviy burchak (0) ichida bir lyumen oqim hosil qiladi. bu miqdor f=iω formula bilan bog'langan va yorug'lik manbasini …

2 / 20

oviy burchak ichida bir lyumen (lm) oqim hosil qiladi va u f=i*ω formula orqali ifodalanadi, ω fazoviy burchakdir. astrofizik tekshirish vositalari optik teleskoplar astrofizikada osmon jismlarining yorugʻligini yigʻish va keyin yuqori sifatli tasvirlarni hosil qilish uchun ishlatiladi, bu teleskoplarning diametri d kanchalik katta boʻlsa, shunchalik yaxshi. radioteleskoplar radio toʻlqinlarni yigʻib, analiz qilish uchun ishlatiladi, atmosfera taʼsirini kamaytirish uchun ularni baland joylarga joylashtiriladi va toʻlqin uzunligi 1 mm dan 20 m gacha diapazonda tekshirish olib boradi. kosmik teleskoplar yer atmosferasining taʼsirini chetlab oʻtishga imkon beradi; bu uskunalar ultrabinafsha va rentgen nurlar kabi yer yuziga yetib kelmaydigan toʻlqin uzunliklarida kuzatishlar olib borishga imkon beradi. optik teleskoplarning asosiy koʻrsatkichlari teleskopning fokal tekisligida tasvirning masshtabi f/206265 formula boʻyicha hisoblanadi, bu erda f fokus masofasi va 206265 ning koʻpayish tezligini ifodalaydi mm/yoy miqdori. teleskopning optik quvvati obyektiv diametrining fokus masofasiga nisbati orqali aniqlanadi (a=d/f). katta diametr koʻproq yorugʻlikni toʻplaydi, bu xira ob'ektlarni kuzatish uchun muhimdir, …

3 / 20

chiqarishda ehtiyotkorlikni talab qiladi va 100% aniqlikni istisno qiladi. hozirgi zamon astrofizik observatoriyalari hozirgi zamon astrofizik observatoriyalari keng emtsh ni yoki spektral diapazonni tekshiradi, bu esa turli xil kuzatish va tekshirish asboblarini qo'llashni talab qiladi. kosmik observatoriyalar yer atrofida aylanadigan sun'iy yo'ldoshlarga o'rnatilgan rentgen va gamma teleskoplar bilan jihozlangan bo'lib, kosmik nurlarni aniqlashga xizmat qiladi. chilidagi paranal tog'ida 4 ta 8 m li teleskopga ega obsevatoriya qurilgan bo'lib, yevropa davlatlari hamkorligida faoliyat olib boradi va osmon jismlarini yuqori aniqlikda kuzatadi. astrofizikada keng qoʻllaniladigan kvant fizikasi tushunchalari atom o'tishlari fotonlar chiqarishi bilan bog'liq. yuqori energiyali holatdan quyi holatga o'tishda ma'lum to'lqin uzunlikdagi nurlanishlar ajralib chiqadi, bu esa spektral chiziqlarni hosil qiladi. astrofizik obyektlardan keladigan nurlanishlar kvant tabiatga ega. fotonlar oqimi elektromagnit to'lqinlar yig'indisi sifatida namoyon bo'ladi, bunda energiya hv (plank doimiysi) bilan belgilanadi. astrofizik tekshirishda turli xil atomlar va molekulalarning energiya sathlari ko'riladi. bu jarayonlarning energiya yutilishi, chiqishi va taqsimlanishi yulduz …

4 / 20

l qiladigan 137000 lyuks yoritilganlikka mos keladi, bu yer sirtida qo'llaniladigan amaliy yoritilganlik o'lchovlari uchun juda katta. absolut yulduz kattaligi (m) yoritqichning 10 parsek uzoqlikdagi yorqinligini ifodalaydi va u yoritqichning yorug'lik kuchini (l) va quyoshning yorqinligini solishtirish uchun ishlatiladi. yoritilganlik va yulduz kattaligi orasidagi bog'lanish logarifmik ko'rinishga ega va u veber-fexnerning psixo-fizik qonuniga asoslangan, bu ko'zning sezishini yoritilganlikning nisbiy o'zgarishi bilan bog'laydi. yorug'likning mexanik ekvivalenti astrofizikada maʼlum spektral oraliqdagi yulduz yorugʻligini baholashda yorugʻlikning mexanik ekvivalentidan foydalanish, yulduzning quvvati haqida maʼlumot olishga yordam beradi. "yorugʻlikning mexanik ekvivalenti" 555 nm yashil rangdagi 1 lyumen oqimga 0,00147 vatt quvvat mos kelishini koʻrsatadi. bu qiymat har xil rangdagi nurlar uchun oʻzgaradi. energiyani toʻlqin uzunligiga bogʻliq holda hisoblash uchun f=1/ao integralidan foydalanamiz, bu yerda ao=0,00147 vt/lm yorugʻlikning mexanik ekvivalenti sifatida olinadi. sirt yorug'ligi (ravshanlik) sirt yorugʻligi (ravshanlik) stilb (sb) birliklarida oʻlchanadi va yuzadan chiqadigan yorugʻlik kuchini ifodalaydi. u kosinus qonuniga boʻysunadi va turli yoʻnalishlarda turlicha …

5 / 20

ritilganlik orasidagi bog'lanishni ifodalaydi; yoritilganliklar 2.512 marta farq qilsa, kattaliklari bir birlikka farq qiladi. koʻrinma yulduz kattaligi shkalasining hisob boshi kichik ayiqning qutb yulduzi bilan aniqlanadi, uning kattaligi m=+2.12m qilib qabul qilingan, boshqa yulduzlar unga nisbatan solishtirilib oʻlchanadi. ilmiy-texnik taraqqiyotda astrofizikaning roli astrofizik kuzatishlar spektral tahlil usulining rivojlanishiga turtki berdi. nemis olimi fraungofer quyosh spektrida 1814-yilda chiziqlarni aniqladi va bu usul kimyoviy tarkibni o'rganishga asos soldi. kosmosdan kelayotgan yuqori energiyali ( kosmik nurlar) zarrachalarni tekshirish orqali 19 asrda atomlarning ichki tuzilishi va fundamental zarralari haqida dastlabki ma'lumotlar olingan. kosmosdan kelayotgan yuqori energiyali ( kosmik nurlar) zarrachalarni tekshirish orqali 19 asrda atomlarning ichki tuzilishi va fundamental zarralari haqida dastlabki ma'lumotlar olingan. nurlanish tarkibi (spektri) ni atom oʻtishlar natijasida shakllanishi chiziqli spektrlar bogʻliq holatdan bogʻliq holatga oʻtishlar natijasida hosil boʻladi, bunda atomning maʼlum energiya darajasida oʻtish natijasida emissiya yoki absorbsiya chiziqlari yaratiladi. tutash spektrlar emissiya jarayonlarida elektronlarning energiyasini ixtiyoriy boʻlishi natijasida hosil …

Want to read more?

Download all 20 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yorugʻlikningsusayishi"

powerpoint presentation yorugʻlikning susayishi 1. yorug'lik susayishi: kirish 2. yorug'likning so'rilishi va tarqalishi 3. atmosferada yorug'likning susayishi reja: astrofizika astronomiyaning bir bo'limi bo'lib, u osmon yoritqichlarining fizik tuzilishini, yuzalarini va atmosfera qatlamlarida ro'y berayotgan fizik jarayonlarni o'rganadi va ularning kimyoviy tarkibini aniqlaydi. astrofizik tadqiqotlarda osmon yoritqichlarini o'zimiz xohlagancha o'zgartira olmaymiz va ularning har bir kosmik jarayoni betakrordir, ayrim jarayonlar tez, boshqalari esa juda sekin kechadi va qiyinchiliklar yuzaga keltiradi. hozirgi zamon astrofizikasi elektromagnit to'lqinlar shkalasining barcha qismlarida tekshirishlar olib boradi va amaliy astrofizika gamma astronomiya, rentgen astronomiya va radioastronomiy...

This file contains 20 pages in PPTX format (432.3 KB). To download "yorugʻlikningsusayishi", click the Telegram button on the left.

Tags: yorugʻlikningsusayishi PPTX 20 pages Free download Telegram