inflyatsiya tushunchasi, uning kelib chiqish sabablari.inflyatsiyani hisoblash

DOCX 17 pages 757.8 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 757.8 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

mavzu: inflyatsiya tushunchasi, uning kelib chiqish sabablari.inflyatsiyani hisoblash reja: 1. inflyatsiya haqida tushuncha 2. inflyatsiyaning turlari 3. inflyatsiyaga qarshi siyosat olib borish usullari 1. inflyatsiya haqida tushuncha inflyatsiya bozor xo’jaligining har xil sohalarida takror ishlab chiqarish nomutanosibliklari tug’diradigan murakkab ijtimoiy-iqtisodiy hodisadir. biroq, shuni ham nazarda tutish kerakki, alohida tovar bozorlaridagi talab va taklif nisbatining har qanday buzilishi ham inflyatsiyani keltirib chiqaravermaydi. shuningdek, iqtisodiyotdagi davriy o’zgarishlar, masalan, talabning mavsum bilan bog’liq holda oshishi yoki tabiiy ofatlar natijasida tovarlarga talabning kuchayishi keltirib chiqargan narxlarning o’sishi inflyatsiyani anglatmaydi. bu narxlar ma’lum muddat o’tgach, bozordagi talab va taklif nisbati muvozanatga kelgach, yana pasayishi mumkin. yuqoridagilardan xulosa qilib inflyatsiyaga quyidagicha ta’rif berishimiz mumkin: inflyatsiya deb pul muomalasi qonunlari buzilishi bilan bog’liq holda qog’oz pullarning qadrsizlanishiga aytiladi. bu yerda qog’oz pul miqdorining nisbatan ortib ketib, uning qadrsizlanishiga pulning ortiqcha emissiya qilinishi, pul emissiyasi o’zgarmasdan, uning aylanish tezligining oshishi, muomaladagi pul miqdori o’zgarmasa ham tovar ishlab chiqarish …

2 / 17

real hajmini ko’paytirib, ortiqcha talabni qondira olmaydi. chunki barcha mavjud resurslar to’liq foydalanilgan bo’ladi. shu sababli bu ortiqcha talab narxning oshishiga olib keladi va talab inflyatsiyasini keltirib chiqaradi. talab inflyatsiyasini quyidagi chizma orqali izohlash mumkin (1.1.1-chizma). chizmadan ko’rinadiki, iqtisodiyotdagi pul hajmining ko’payishi qisqa muddat ichida yalpi talabni ad1 dan ad2 ga siljishiga olib keladi. agar bu vaqtda iqtisodiyotning holati yalpi taklif egri chizig’ining oraliq (2) yoki tik (klassik) (3) kesmasiga mos kelsa, bu narx darajasining o’sishiga, ya’ni talab inflyatsiyasining ro’y berishiga olib keladi. narx darajasi as 3 p2 p1 2 ad2 1 ad1 | q1 q2 real yamm 0 1.1.1-rasm. talab inflyatsiyasi 2. taklif inflyatsiyasi. inflyatsiya ishlab chiqarish xarajatlari va bozordagi taklifning o’zgarishi natijasida ham kelib chiqishi mumkin. ishlab chiqarish xarajatlarining o’sishi keltirib chiqadigan inflyatsiya mahsulot birligiga qilinadigan xarajatlarning ko’payishi hisobiga narxlarning oshishini bildiradi. bu holatni ham chizma orqali ko’rib chiqamiz (1.1.2-chizma). narx darajasi as2 as1 r2 3 r1 ad …

3 / 17

ajatlari nominal ish haqi, xomashyo va energiya narxlarining o’sishi hisobiga ortib boradi. inflyatsiyaning o’rmalab boruvchi, jadal va giperinflyatsiya kabi turlari ham mavjud. o’rmalab boruvchi inflyatsiya holatida narxlar yiliga 10 foizgacha, jadal inflyatsiyada 20 dan 200 foizgacha, giperinflyatsiyada 200 foizdan yuqori darajada o’sishi kuzatiladi. bashorat qilish mumkinligiga qarab kutilayotgan va kutilmagan inflyatsiya farqlanadi. kutilayotgan inflyatsiya va uning oqibatlarini oldindan bashorat qilish mumkin, kutilmagan inflyatsiyani oldindan aytib bo’lmaydi. birinchi holda inflyatsiyaning kutilayotgan salbiy oqibatlariga tayyorlanib, uni sezilarli darajada yumshatish mumkin. ikkinchi holda narxlarning kutilmagan o’sishi natijasida mamlakat iqtisodiy ahvolining sezilarli yomonlashuvi ro’y berishi mumkin. 2. inflyatsiyaning turlari kelib chiqishiga ko’ra inflyatsiya pul harakatiga bog’liq bo’lgan iqtisodiy hodisalar. inflyatsiya iqtisodiyot organizmining barcha jarayonlarida og’ir oqibatlarni keltirib chiqaradi. ishlab chiqarishni qamrab oladi, iste’molni qiyinlashtiradi. inflyatsiya ayrim hollarda yuzaki qaraganda faqat salbiy oqibatlarga sabab bo’lmay balki ma’lum bir ijobiy natijalarga ham sabab bo’lgandek ko’rinadi, asrimizning 60-70 yillarida jahonning qator mamlakatlarida ochiq inflyatsiya hukm surib, baholarning …

4 / 17

iyaga yo’ldoshdir. inflyatsiya keltirib chiqaradigan ob’ektiv omillar iqtisodiy–ijtimoiy tizim xarakteridadir. 1.davlat byudjeti hech qachon defitsitsiz bo’lmaydi 2.markaziy bank qisqa muddatli pul siyosatini yuritadi. 3.markaziy bank davlatning xohishi bo’yicha markaziy pul tartibini bajaradi, demak, monopol hukmronligi o’rnatiladi. natijada pul massasi birdaniga muomalaga chiqariladi. markaziy bank pulni chiqarmaslikni ta’minlay olmaydi va pul bozorini raqobat hal qilish qiyindir. 4.makroiqtisodiyotda investitsiya iste’moli va jamg’arma taklifi nisbatini o’rganish qiyindir. 5.davlat inflyatsiyani bartaraf qilish uchun daromadni taqsimlashga aralashmasligi lozim. bu amalda mumkin bo’lmaydi. 6.insonlar sog’lom bozor psixologiyasi bilan tarbiyalangan bo’lishlari va inflyatsiyadan ozod bo’lishlari lozim. oddiy mehnatkash inflyatsiyani keltirib chiqishdan yiroq, unga sababchi bo’lolmaydi, chunki u pul muomalasini qila olmaydi. inflyatsiyani keltirib chiqaruvchi, uning aybdori davlatdir. inflyatsiya jarayoni ikki yo’nalish bo’yicha rivojlanadi. agar makroiqtisodiyot talabga qarab baho doimo oshib borishi bilan rivojlansa yopiq, bo’ysundirilgan inflyatsiyadir. ochiq inflyatsiya makroiqtisodiyot sohasiga oid bo’lib, xalq xo’jaligi indeksi o’sib borishi bilan xarakterlanadi. ammo, har qanday mamlakat iqtisodida ayrim tovarlar bozorlarida …

5 / 17

daromadini iste’mol uchun sarf qila boshlaydi. bu o’z navbatida, talabni kuchaytirib, tovar bahosi o’sishi uchun sharoit kuchaytiradi. oqibatda iste’molchi tovar baholarining o’sib borishiga yordamlashada va o’z navbatida: inflyatsiyani kuchaytiradi. daromadning ko’p qismi iste’molga ishlatiladi, ikkinchi tomondan, jamg’arma uchun mablag’ qismini kamaytirib yuboradi. kredit uchun mablag’ yetmaydi. investitsiya o’sishi uchun, taklifni o’sishi uchun to’siq vujudga keladi. kapital mablag’larni moliyalash qiyinlashib, tovar massasini ko’paytirish sekinlashadi va inflyatsiya jarayoni yanada chuqurlasha boradi. agar tovar chiqaruvchilar va sotuvchilar o’z mahsulotlari bahosi yanada oshib borishini kutib, sotuvni sekinlashtirsalar, bir tomondan inflyatsiya kuchayadi, ikkinchidan, sotuvchilar bankrot bo’lishi mumkin. ochiq inflyatsiya asosida ishlab chiqarish xarajatlari va bahoning o’zaro aloqasi masalasi muhimdir. ish haqi – baho spirali tartiblashtirishni taqozo etadi. tovar baholarini o’sib borishi mehnatkashlarning ish haqining oshib borishini ham taqazo etadi. natijada inflyatsiya yanada kuchayadi va chuqurlasha boradi. bu vaziyatda kasaba uyushmalari o’z a’zolari ish haqi o’sishini talab qilib chiqishlari, ish tashlash, biznesga ta’sir etish, davlatga qarshilik …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "inflyatsiya tushunchasi, uning kelib chiqish sabablari.inflyatsiyani hisoblash"

mavzu: inflyatsiya tushunchasi, uning kelib chiqish sabablari.inflyatsiyani hisoblash reja: 1. inflyatsiya haqida tushuncha 2. inflyatsiyaning turlari 3. inflyatsiyaga qarshi siyosat olib borish usullari 1. inflyatsiya haqida tushuncha inflyatsiya bozor xo’jaligining har xil sohalarida takror ishlab chiqarish nomutanosibliklari tug’diradigan murakkab ijtimoiy-iqtisodiy hodisadir. biroq, shuni ham nazarda tutish kerakki, alohida tovar bozorlaridagi talab va taklif nisbatining har qanday buzilishi ham inflyatsiyani keltirib chiqaravermaydi. shuningdek, iqtisodiyotdagi davriy o’zgarishlar, masalan, talabning mavsum bilan bog’liq holda oshishi yoki tabiiy ofatlar natijasida tovarlarga talabning kuchayishi keltirib chiqargan narxlarning o’sishi inflyatsiyani anglatmaydi. bu narxlar ma’lum mudda...

This file contains 17 pages in DOCX format (757.8 KB). To download "inflyatsiya tushunchasi, uning kelib chiqish sabablari.inflyatsiyani hisoblash", click the Telegram button on the left.

Tags: inflyatsiya tushunchasi, uning … DOCX 17 pages Free download Telegram