evolutsion ta'limotning tabiiy-ilmiy va ijtimoiy-iqtisodiy asoslari

DOCX 4 sahifa 146,2 KB Bepul yuklash

4 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 146,2 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 4

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (4 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 4

24.04.2020 yil mavzu. evolutsion ta'limotning tabiiy-ilmiy va ijtimoiy-iqtisodiy asoslari sistematika va boshqa tabiiy fanlarning rivojlanishi. xv asrning yarmiga kelib yevropa mamlakatlarida feodalizm o'rniga burjuaziya hokimiyati o'rnatildi. natijada sanoat mar-kazlari, yirik shahariar bunyod etildi, fan, texnika birmuncha rivojlandi. uzoq safarlarga chiqish, o'zga mamlakatlarni bosib olish, ularning tabiiy boyliklarini talash, xalqlarni ekspluatatsiya qilish avj oldi. yirik shaharlarda botanika va hayvonot bogiari tashkil etildi. boshqa yerlardan yevropaliklarga notanish ko'pgina o'simlik va hayvon turlari keltirildi. bularning ham-masi o'simlik va hayvonlarni o'rganishga katta qiziqish uyg'otdi. buning oqibatida kishilarning o'simlik va hayvonlar to'g'risida-gi bilimlari antik dunyoga nisbatan bir necha marta ortdi. botanika, zoologiya fanlarini yanada rivojlantirish uchun awa-lo ma'lum bo'lgan o'simlik va hayvon turlarini guruhlash ehti-yoji tug'ildi. bu masala bilan mashhur shved olimi karl linney (34-rasm) (1707—1778) shug'ullandi. fan fidoyisi 10 mingdan ortiq o'simlik, 4200 dan ortiq hayvon turlarini tavsiflab berdi. turlarni avlodlarga, avlodlarni esa oilalarga, oilalarni turkum-larga, turkumlarni esa sinflarga birlashtirdi. sizlar botanika, zoologiya fanlarini …

2 / 4

affaq bo'idi. u barcha o'simliklarni chang-donlari soniga, changchi lplarining uzun-qisqaligiga va bir-jashishiga qarab 24 sinfga, hayvonlarni tuzilishiga ko'ra 6 sinf-ga bo'idi. buning oqibatida kelib chiqishi, qon-qardoshligi yaqin bo'lgan organizmlar boshqa-boshqa sinflarga, aksincha, kelib chiqishi, qon-qardoshligi har xil organizmlar bir sinfga birlashtirildi. k. linney o'simlik, hayvon turlari o'zgarmaydi, degan. uning tomonidan tuzilgan sistema sun'iy bo'lsa-da, biroq mazkur faoliyat keyinchalik organik olamni atroflicha o'rganishga imkon berdi. jlinney ishlaridan 5 'ng r -ttnnjka, zoologiya fanlari tez sur'atlar bilan rivoj topdi. biologiya fani rivojiga fransuz olimi jorj kyuve katta hissa qo'shdi. u morfologiya, anatomiya, sistematika, paleontologiya sohalarida tadqiqot olib borgan olimdir. uning ta'kidlashicha, morfologiya fanining asosiy vazifasi hayvonlar tuzilishini oddiy-gina tasvirlash bo'lmay, balki uning qonuniyatlarini ochishdan iborat. kyuve mulohazasiga ko'ra, har qanday tirik mavjudot bir butun sistema bo'lib, uning organlari bir-biri bilan uzviy bog'liq. shunga ko'ra, hayvonning bir organi masalan, ovqat hazm qi-lish organining o'zgarishi u bilan aloqador bo'lgan boshqa organlarning ham o'zgarishiga olib …

3 / 4

sdir. xvi11—xix asrlarda hayvon va o'simliklaming shaxsiy taraqqiyotini o'rganish sohasida ham birmuncha tadqiqotlar olib borildi. birinchi marta karl ber 1827-yili sutemizuvchi hayvonlarda tuxum hujayrasini kashf etdi. u jo'janing rivojlanishini sinchiklab o'rganib, uning organlari asta-sekinlik bilan o'sishini aniqladi va umurtqalilarning turli sinflariga mansub hayvonlar embrion rivojlanishining dastlaf»ki bosqichlarida o'zaro o'xshashiiklarini aniqladi. xviii asrning oxiri xix asrning boshlarida qazilma holda saqlangan hayvon va o'simliklar to'g'risidagi fan paleontologiya shakllandi. bu fanning rivojlanishida jorj kyuve xizmatlari nihoyatda katta bo'ldi. kyuve qazilma holdagi sutemizuvchilar, sudralib yuruvchilarning 150_dan ortiq turini o'rgandi. u kor- relyatsiya prinsipidan foydalanib, ilgari yashab, o'lib ketgan hayvonlarning topilgan ayrim suyaklariga qarab butun hayvon qiyofasini tiklash metodini kashf etgan va undan amaliyotda foydalangan. u turli era va davrlarda hayvonot olamining turli- tuman xillari yashaganligini aniqlagan. vaqt o'tishi bilan ular murakkablashganini ko'rgan bo'lishiga qaramay, olim ulami halokatlar nazariyasi bilan tushuntirishga intilgan. xix asrning 40-yiliariga kelib hujayra nazariyasi yaratildi. uning muahiflari bo'iib nemis olimlari t.shvann, …

4 / 4

hop etilgan «zooiogiya falsafasi* asarida uni evolutsion nazariya holiga keltirdi. lamark fikricha, sodda mavjudotlar o'z-o'zidan anorganik tabiatdan paydo bo'ladi. keyinchalik tashqi muhit ta'siri ostida o'zgarib, davrlar o'tishi bilan murakkablashib, tuzilishi yuksak bo'lgan organizm-larga aylanadi. binobarin, organizmlar evolutsiyasida vaqt asosiy omil sifatida muhim ahamiyatga ega. organizmlar murakkablashar ekan, u holda nima sababdan hozirgi vaqtda o'simlik va hayvonlar olamida oddiy mavjudotlar ham uchraydi, degan savolga javob berib, olim ular yaqindagina o'lik tabiatdan hosil bo'lgan va takomillashishga hali ulgurmagan, deb izoh beradi. lamark hayvonlar sistematikasi bilan ham shug'ullan-gan. u barcha hayvonlarni j4 sinfga ajratgan. ulardan 4 ta sinf umurtqalilacga, 10 ta sinf umurtqasizlarga tegishlidir. hayvonlarni ovqatlanish, qon aylanish, nafas olish va nerv sistemasiga qarab 6 bosqichga ajratdl olim hayvonlar quyi bosqichdan yuqori bosqichga ko'tarilar ekan, qayd etilgan organlar sistemasi murakkablasha borganligini e'tirof etdi. binobarin, lamark k. linneydan farqli ravishda tabiiy sistema luzishga, intildi. lamarkning eng buyuk xizmati shundaki, uning evolutsion g'oyasi juda ko'p …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 4 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"evolutsion ta'limotning tabiiy-ilmiy va ijtimoiy-iqtisodiy asoslari" haqida

24.04.2020 yil mavzu. evolutsion ta'limotning tabiiy-ilmiy va ijtimoiy-iqtisodiy asoslari sistematika va boshqa tabiiy fanlarning rivojlanishi. xv asrning yarmiga kelib yevropa mamlakatlarida feodalizm o'rniga burjuaziya hokimiyati o'rnatildi. natijada sanoat mar-kazlari, yirik shahariar bunyod etildi, fan, texnika birmuncha rivojlandi. uzoq safarlarga chiqish, o'zga mamlakatlarni bosib olish, ularning tabiiy boyliklarini talash, xalqlarni ekspluatatsiya qilish avj oldi. yirik shaharlarda botanika va hayvonot bogiari tashkil etildi. boshqa yerlardan yevropaliklarga notanish ko'pgina o'simlik va hayvon turlari keltirildi. bularning ham-masi o'simlik va hayvonlarni o'rganishga katta qiziqish uyg'otdi. buning oqibatida kishilarning o'simlik va hayvonlar to'g'risida-gi bilimlari antik dunyoga ...

Bu fayl DOCX formatida 4 sahifadan iborat (146,2 KB). "evolutsion ta'limotning tabiiy-ilmiy va ijtimoiy-iqtisodiy asoslari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: evolutsion ta'limotning tabiiy-… DOCX 4 sahifa Bepul yuklash Telegram

evolutsion ta'limotning tabiiy-ilmiy va ijtimoiy-iqtisodiy asoslari

Sahifa ko'rinishi (4 sahifa)

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

"evolutsion ta'limotning tabiiy-ilmiy va ijtimoiy-iqtisodiy asoslari" haqida

O'xshash fayllar