xarajatlar tarkibi

DOCX 110.9 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1662579324.docx xarajatlar tarkibi (doimiy va o’zgaruvchan xarajatlar) iqtisodiy taraqqiyotning hozirgi bosqichida, raqobat kurashining global strategiyasi qatoriga birinchi navbatda xarajatlarni minimallashtirish strategiyasini kiritish kerak. echimni topish uchun esa ana shu xarajatlarning o’zini tutishini atroflicha talqin qiladigan va boshqaruvdagi foydalaniladigan iqtisodiy ma’lumotlarning 85 foizini yetkazib beradigan boshqaruv hisobi nuqtai nazaridan yondashish lozim. bozor munosabatlari tobora erkinlashib borayotgan hozirgi sharoitda faoliyat yuritayotgan har qanday kichik va o’rta biznes xo’jalik yurituvchi subyekti faoliyatining samarasi, ertangi istiqboli boshqaruv hisobining muhim va asosiy tamoyili «xarajat – ishlab chiqarish hajmi - foyda» ko’rsatkichlarining o’zaro bog’liqligida ifodalanadi. ana shu ko’rsatkichlar orasida xarajatlar boshqaruv hisobini tashkil qilishda alohida e’tiborni jalb qiladi. uning mohiyati shundan iboratki xarajatlar juda ko’p elementlardan tashkil topgan bo’lib, ularning aksariyati boshqaruv qarorlari ta’sirida albatta o’zgaradi, boshqaruv qarorlari qanchalik samarali bo’lsa uning miqdori kamayishi va aksincha hollarda ko’payib ketishi mumkin. bu esa o’z navbatida xo’jalik yurituvchi subyektlar faoliyatining natijasi bo’lgan foyda miqdorida bevosta o’z aksini topadi. …

zgaruvchan xarajatlar 3 2 1 shu o’rinda e’tirof etish joizki, boshqaruv qarorlarini qabul qilishda ana shu muhim o’rni bo’lgan xarajatlarning yuqorida sanab o’tilgan uch guruhga bo’linishini mdh mamlakatlari olimlari orasida birinchi bor ilmiy jihatdan asoslaganlar, vatandoshlarimiz hisoblanadi[footnoteref:1]. boshqaruv qarorlari eng optimal va qanchalik samarali bo’lmasin, shartli-doimiy xarajatlar uning ta’siriga tushmaydi, ular nisbatan doimiy hisoblanadi, lekin ishlab chiqarish hajmi oshib boravergan sari, bir dona mahsulotga to’g’ri keladigan miqdori kamayib boraveradi. [1: абдукаримов и.т. анализ издержек обращения в кооперативной торговле. – м.: экономика.] shartli-o’zgaruvchan xarajatlar esa aksincha xususiyatga ega bo’lib, ular boshqaruv qarorlari ta’sirida o’zgaradi, lekin bir dona mahsulotga to’g’ri keladigan miqdori o’zgarmasdan qolaveradi. to’g’ri xarajatlarning barchasi (mehnat xarajatlari, material va xom-ashyo xarajatlari) shartli-o’zgaruvchan xarajatlarga kiradi. umumishlab chiqarish xarajatlarining ham bir qanchasi (elektr energiyasi, yoqilg’i va sh.k.) shartli-o’zgaruvchan xarajatlarga kiradi. o ‘ zgaruvchan xarajatgar ishlab chiqarish hajmi o ‘ zgarishi bilan proportsional o’zgaradigan xarajatlar . mahsulot 1 tannarxiga kiruvchi . davr xarajatlariga …

hisoblangan eskirish (amortizatsiya) summalari, mol-mulk solig’i xarajatlari, umumishlab chiqarish xarajatlarining aksariyat qismi. tijorat xarajatlarining ham aksariyat qismi ana shunday shartli-doimiy xarajatlardir: reklama xarajatlari, amortizatsiya ajratmalari, kommunal xizmat xarajatlari va sh.k. ma’muriy-boshqaruv apparati (idora) xarajatlarining ham deyarli aksariyat qismi shartli-doimiy xarajatlarga kiradi, shu bilan birgalikda bularning ichida ham shartli-o’zgaruvchan xarajatlar turlari uchrab turadi. [2: пардаев а.х. бошқарув ҳисоби. – т.: «академия» нашриёти, 2002 й., 176 б., 24-32 бетлар.] o’zgaruvchi xarajatlarning standart miqdorlari xo’jalik yurituvchi subyektdagi resurslar sarfi me’yorlarigagina bog’liq bo’lsa, doimiy xarajatlar esa ham resurs sarfi me’yorlariga, shuningdek, amaldagi xarajatlar miqdoriga bog’liq bo’ladi. ya’ni, doimiy xarajatlardan ayrimlari resurslar sarfi me’yorlari orqali hisoblansa, qolgan bir qismi faqat amalda qilingan xarajatlar yig’indisidan iborat bo’ladi. doimiy xarajatlarning shu ikkinchi qismi standartini aniqlashda oldingi yillarda ishlatilgan shu ko’rinishdagi xarajatlarning amaldagi qiymatlaridan foydalaniladi. bunda me’yorlar 2-ifoda orqali aniqlanadi. doimiy xarajatlar ishlab chiqarish hajmi o ‘ zgarishidan qat’iy nazar o ‘ zgarmaydi . mahsulot tannarxiga 1 kiruvchi …

idan ajrata olish lozim. shu bilan birga, «o’rtacha xarajatlar miqdori» tushunchasi ham mavjud. aksariyat hollarda o’rtacha xarajatlar «keltirilgan xarajatlar» ham deb yuritiladi. shuni ta’kidlash joizki, xarajatlar ustidan nazorat olib borganda yoki umuman tannarxni hisobga olishda keltirilgan doimiy xarajatlarni alohida-alohida inobatga olgan ma’qul. chunki faoliyat natijasida erishish mumkin bo’lgan ish hajmining o’zgarishi faqat o’zgaruvchan xarajatlar mikdoriga bevosita ta’sir etadi. xarajat moddalari orasida mohiyati jihatidan xo’jalik yurituvchi subyekt ish birliklarining oshishiga to’g’ri proporsional ravishda o’zgaruvchi xarajatlarni o’zgaruvchi xarajatlar guruhiga kiritamiz. bu guruhga taalluqli bo’lgan ko’rsatkichlar nima sababdan o’zgaruvchan xarajatlar hisoblanishi asoslangan. bu guruhga kiruvchi xarajatlar u yoki bu jihatdan xo’jalik yurituvchi subyekt ish natijalariga bog’liq ravishda o’zgaradi. xo’jalik yurituvchi subyektdagi doimiy xarajatlar guruhiga kiruvchi xarajatlarning o’ziga xos xususiyatlari shundaki, ularning mikdori xo’jalik yurituvchi subyekt faoliyati natijasi bo’lgan ishlab chiqarish hajmiga bog’liq emas, ya’ni unga (ishlab chiqarish hajmiga) nisbatan doimiy xarajatlar o’zgarmasdir. doimiy xarajatlar mutloq miqdorining ishlab chiqarish hajmiga nisbati keltarilgan doimiy xarajat …

huv xarajatlari bo’lsa, o’zgaruvchan xarajatguruhiga kiritiladi. ijara to’lovlari xarajatlarida ham shunday holatni kuzatish mumkin. do’kon ijarasi qayd qilinadigan summa sifatidagi bir to’lov va tovar aylanmasidan foiz sifatida ikkinchi to’lovdan ham iborat bo’lishi mumkin. yarim o’zgaruvchan xarajatlar bir vaqtning o’zida ham o’zgaruvchan, ham doimiy xarajat komponentiga ega bo’lgan xarajatlar. masalan, telefon xizmati xarajatlari a) bir oylik aniq to’lanishi lozim bo’lgan summa – doimiy xarajat turiga kiritiladi; b) shaharlararo va xalqaro so’zlashuv xarajatlari bo’lsa, o’zgaruvchan xarajat guruhiga kiritiladi. ana shu sanab o’tilgan barcha xarajat turlari bevosita ishlab chiqarish hajmiga qarab o’zgaradi. aniqroq ifoda qilinadigan bo’lsa, ishlab chiqarish hajmi oshishi, uning eng kichik va eng yuqori nuqtasi qanday bo’lishiga qarab xarajatlar miqdorini hisobga olish mumkin. ammo, mana shu asosiy bog’liqlik hozirgacha ilmiy tadqiqotlar obyekti sifatida to’liq o’rganilmagan. boshqaruv hisobini tashkil qilish bevosita «xarajat – ishlab chiqarish hajmi foyda» ko’rsatkichlarining tahlilidan boshlanishi lozim. agar buyurtmalar portfeliga muvofiq ishlab chiqarish hajmi aniqlangan bo’lsa, ana shu …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "xarajatlar tarkibi"

1662579324.docx xarajatlar tarkibi (doimiy va o’zgaruvchan xarajatlar) iqtisodiy taraqqiyotning hozirgi bosqichida, raqobat kurashining global strategiyasi qatoriga birinchi navbatda xarajatlarni minimallashtirish strategiyasini kiritish kerak. echimni topish uchun esa ana shu xarajatlarning o’zini tutishini atroflicha talqin qiladigan va boshqaruvdagi foydalaniladigan iqtisodiy ma’lumotlarning 85 foizini yetkazib beradigan boshqaruv hisobi nuqtai nazaridan yondashish lozim. bozor munosabatlari tobora erkinlashib borayotgan hozirgi sharoitda faoliyat yuritayotgan har qanday kichik va o’rta biznes xo’jalik yurituvchi subyekti faoliyatining samarasi, ertangi istiqboli boshqaruv hisobining muhim va asosiy tamoyili «xarajat – ishlab chiqarish hajmi - foyda» ko’rsatkichlarining o’zaro bog’liqli...

DOCX format, 110.9 KB. To download "xarajatlar tarkibi", click the Telegram button on the left.

Tags: xarajatlar tarkibi DOCX Free download Telegram