buyrak tosh kasalligi kelib chiqishining biokimyoviy asoslari

PPTX 17 pages 1.1 MB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.1 MB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

prezentatsiya powerpoint buyrak tosh kasalligi kelib chiqishining biokimyoviy asoslari reja: buyrak tosh kasalligining umumiy tavsifi va patogenezi buyrak tosh hosil bo‘lishida ishtirok etuvchi biokimyoviy omillar buyrak tosh kasalligida modda almashinuvi buzilishining biokimyoviy mexanizmlari va oldini olish yo‘llari 1. buyrak tosh kasalligining umumiy tavsifi va patogenezi buyrak tosh kasalligi (urolitiaz, nefrolitiaz) — bu buyraklarda yoki siydik yo‘llarida turli kimyoviy birikmalar kristallarining to‘planib, tosh hosil qilishi bilan kechuvchi surunkali kasallikdir. bu jarayon organizmdagi modda almashinuvi buzilishi, suyuq muvozanati yetishmovchiligi, siydikning kislotalilik darajasi o‘zgarishi va turli ionlarning (ca²⁺, po₄³⁻, uratlar, oksalatlar) ortiqcha miqdorda ajralib chiqishi bilan bog‘liq. biokimyoviy nuqtai nazardan, tosh hosil bo‘lishi — bu eritmada tuzlarning eritiluvchanligi chegarasidan oshib ketishi natijasida ularning kristallanishi, ya’ni supersaturatsiya holatidir. bunda siydikdagi tuzlarning kontsentratsiyasi oshib, ular erimay qoladi va mikrokristallar hosil qiladi. bu mikrokristallar o‘z navbatida bir-biriga yopishib, yadro (nukleus) hosil qiladi. keyinchalik bu yadro atrofida yangi kristallar to‘planib, asta-sekin tosh hosil bo‘ladi. buyrak toshlari tarkibiga …

2 / 17

iokimyoviy mexanizmlarini quyidagicha izohlash mumkin: 2.1. kalsiy almashinuvi buzilishi kalsiy (ca²⁺) siydik toshlarining asosiy komponentidir. odatda siydikda oz miqdorda bo‘ladi (0,1–0,3 g/kun). ammo quyidagi holatlarda giperkalsiuriya (siydikda kalsiyning ortishi) yuz beradi: paratireoid gormon (pth) ortiqcha ishlab chiqilganda; d vitamini haddan ziyod ko‘payganda; suyak to‘qimalarida rezorbsiyaning kuchayishida; kalsiy tashuvchi oqsillar (kalbindin d9k, d28k) faolligi oshganda. biokimyoviy jihatdan giperkalsiuriya natijasida siydikda kalsiy oksalat (cac₂o₄) va kalsiy fosfat (ca₃(po₄)₂) konsentratsiyasi ortadi. agar siydik ph darajasi 6,5 dan yuqori bo‘lsa — kalsiy fosfatli, past bo‘lsa — oksalatli toshlar hosil bo‘ladi. 2.2. oksalat almashinuvi oksalatlar (c₂o₄²⁻) ko‘p hollarda etilendiol (glikolat) va glitsin metabolizmidan hosil bo‘ladi. ularning ortiqcha ishlab chiqilishi yoki so‘rilishi giperoksaluriyaga olib keladi. giperoksaluriya quyidagilarda kuzatiladi: askorbin kislotasining (vitamin c) ortiqcha iste’moli; glikolat oksidaza fermenti faolligining ortishi; o‘simliklarda mavjud bo‘lgan oksalatlarni ko‘p iste’mol qilish (ismaloq, kakao, choy). oksalat ionlari ca²⁺ bilan birikib, cac₂o₄ kristallarini hosil qiladi. bu kristallar suyuqlik yetishmasligi holatida yadro bo‘lib, tosh …

3 / 17

ureaza fermentini ishlab chiqarib, siydikdagi urea → nh₃ + co₂ ga parchalaydi. ammiak ph ni oshiradi (ishqoriy muhit hosil bo‘ladi), natijada triple fosfat (mgnh₄po₄·6h₂o) kristallari cho‘kadi. bu holatda biokimyoviy jihatdan siydikda ammoniy va fosfat miqdori keskin ortadi. 2.5. sistin va boshqa aminokislota metabolizmlari sistin toshlari irsiy sistinuriya kasalligida paydo bo‘ladi. bu holatda sistin, ornitin, lizin va argininni tashuvchi transport tizimi buziladi. natijada sistin siydikda erimay kristallar hosil qiladi. biokimyoviy jihatdan bu aminokislotalar reabsorbtsiyasi pasayganini ko‘rsatadi. 3. buyrak tosh kasalligida modda almashinuvi buzilishining biokimyoviy mexanizmlari va oldini olish yo‘llari 3.1. biokimyoviy mexanizmlar buyrak tosh kasalligida quyidagi asosiy modda almashinuvi tizimlari buziladi: suv-tuz muvozanati: suyuqlik yetishmovchiligi natijasida siydik kontsentratsiyasi ortadi, bu supersaturatsiyani kuchaytiradi. kislota-asos muvozanati: ph pasayishi urat va oksalat toshlarini, ph oshishi esa fosfat toshlarini yuzaga keltiradi. anti-kristallizatsion moddalarning kamayishi: sitrat, magniy, nefrokalsin miqdori pasayganda tosh hosil bo‘lish jarayoni tezlashadi.ferment tizimlarining faolligi o‘zgarishi: glikolat oksidaza, ksantin oksidaza, fosfataza kabi fermentlar faolligi …

4 / 17

, kakao, choy, pomidorni kamaytirish. uratli toshlarda: go‘sht, jigar, baliq, dukkaklilarni cheklash. fosfatli toshlarda: sut mahsulotlarini kamaytirish. suyuq ichimlik miqdorini kuniga 2–2,5 litrga yetkazish. b) farmakologik yondashuv tiyazid diuretiklar: kalsiy chiqarilishini kamaytiradi. allopurinol: urat sintezini pasaytiradi (ksantin oksidazani inhibe qiladi). kaliy sitrat yoki natriy sitrat: siydik ph ni oshirib, toshlarni eruvchan holga keltiradi. magnezium preparatlari: oksalat bilan kompleks hosil qilib, tosh hosil bo‘lishini kamaytiradi. c) fermentativ nazorat ba’zi holatlarda ureaza yoki ksantin oksidaza faoliyatini tormozlovchi dorilar tosh hosil bo‘lishini kamaytiradi. shuningdek, antioksidantlar (e vitamini, c vitamini me’yorda) oksidlovchi stressni kamaytiradi, buyrak hujayralarini himoya qiladi. 3.4. oldini olishning biokimyoviy asoslari siydik ph ni nazorat qilish — kislotalilik darajasini neytral holatda ushlab turish. antikristallizatorlar miqdorini oshirish — magniy, sitrat, glikozaminoglikanlarni yetarli darajada saqlash. ferment faolligini me’yorda ushlab turish — parhez va farmakologik nazorat orqali. metabolik monitoring — har 6 oyda siydik va qon biokimyoviy tahlillarini tekshirish. xulosa buyrak tosh kasalligi — bu …

5 / 17

ikasi tibbiyot oliy o‘quv yurtlari uchun darslik. (2021). biokimyo (tibbiyot yo‘nalishi uchun). toshkent: o‘zbekiston milliy universiteti nashriyoti. image1.png image2.png image3.png image4.jpeg image5.jpeg /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "buyrak tosh kasalligi kelib chiqishining biokimyoviy asoslari"

prezentatsiya powerpoint buyrak tosh kasalligi kelib chiqishining biokimyoviy asoslari reja: buyrak tosh kasalligining umumiy tavsifi va patogenezi buyrak tosh hosil bo‘lishida ishtirok etuvchi biokimyoviy omillar buyrak tosh kasalligida modda almashinuvi buzilishining biokimyoviy mexanizmlari va oldini olish yo‘llari 1. buyrak tosh kasalligining umumiy tavsifi va patogenezi buyrak tosh kasalligi (urolitiaz, nefrolitiaz) — bu buyraklarda yoki siydik yo‘llarida turli kimyoviy birikmalar kristallarining to‘planib, tosh hosil qilishi bilan kechuvchi surunkali kasallikdir. bu jarayon organizmdagi modda almashinuvi buzilishi, suyuq muvozanati yetishmovchiligi, siydikning kislotalilik darajasi o‘zgarishi va turli ionlarning (ca²⁺, po₄³⁻, uratlar, oksalatlar) ortiqcha miqdorda ajralib chiqishi bi...

This file contains 17 pages in PPTX format (1.1 MB). To download "buyrak tosh kasalligi kelib chiqishining biokimyoviy asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: buyrak tosh kasalligi kelib chi… PPTX 17 pages Free download Telegram