sutemizuvchilarning xilma-xilligi

PPTX 21 стр. 2,3 МБ Бесплатная загрузка

21 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 2,3 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 21

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 21

sutemizuvchilarning xilma – xilligi sutemizuvchilarning xilma – xilligi xordalilar tipi vertabrata kenja tipi sutemizuvchilar sinfi tuhum qo’yuvchilar turkumi xaltalilar turkumi plantsentalilar yuqori darrandalar tuxum qo’yib ko’payuvchilar tuxum qoʻyuvchilar, dastlabki darrandalar (prototheria)— hozirgi sut emizuvchilarning eng tuban tuzilgan kenja sinfi. qazilma qoldiklari avstraliya va janubiy amerikada pleystotsen davri qatlamlaridan maʼlum. sut emizuvchilarning sudralib yuruvchilarga oʻxshash umumiy ajdodidan kelib chiqqan, lekin keyinchalik mustaqil rivojlangan. bosh qutisi togʻayining tuzilishi, bosh qutisi qopqogʻi suyaklarining oʻzaro nisbati, yelka kamarida qorakoid va prokorakoid suyaklari boʻlishi, yuragi va bosh miyasi tuzilishi sudralib yuruvchilarnikiga oʻxshaydi. tanasining oʻz. 30—80 sm. voyaga yetgan k.da tish boʻlmaydi. oshqozonida xazm bezlari yoʻq. jinsiy va ayirish sistemasi nayi, ichagi kloakaga ochiladi. tana harorati nisbatan past, 25° dan 36° gacha, 1—2 ta, baʼzan 3 ta tuxum qoʻyadi. tuxumini xaltasida olib yuradi (yexidna) yoki uyada bosib yotadi (oʻrdakburun). bolasini sut bilan boqadi. sut bezlari soʻrgʻichi boʻlmaydi. suti terisi ustiga oqib chiqadi, bolasi uni yalaydi. bitta …

2 / 21

ari qirgʻoqlarida va suvda yashaydi. mayda suv hayvonlari bilan oziqlanadi. urgʻochisi yilda 1marta suv havzalari qirgʻogʻida kovlangan iniga 1—2, baʼzan 3 ta tuxum qoʻyadi. qimmatbaho moʻynasi uchun koʻplab ovlangan. hozir ovlash man etilgan. oʻrdakburun-(lotincha „ornithorhynchus anatinus“) tovushqon kattaligidagi hayvon boʻlib, u faqat avstraliyaning sharqiy qismida va tasmaniyada uchraydi. uning boshida oʻrdaknikiga oʻxshash keng va uzun muguz tumshugʻi bor (tumshugʻining uzunligi 6 sm, kengligi esa 5sm uzunlikka yetshi mumkin), shu sababli unga shu nom qoʻyilgan. oʻrdakburunning kallasi tanaga deyarli toʻgʻridan — toʻgʻri tutashgan boʻlib, boʻyni deyarli sezilmaydi. yosh oʻrdakburunlarda sodda koʻrinishidagi tishlar boʻladi, ammo u voyaga yetgach tishlar yoʻqolib ketib, uning oʻrnini shoxsimon plastinalar egallaydi. koʻzlari kichkina, tashqi quloqlari yoʻq. ammo u juda yaxshi koʻradi va eshitadi. oyogʻining barmoqlari orasida suzgich pardasi boʻlib, ana shu pardasi yordamida yaxshi suzadi. oʻrdakburun tumshugʻi bilan suvdan har xil mayda umurtqasiz hayvonlarni sizdirib oladi. voyaga yetgan oʻrdakburunning vazni 1 dan 2.4 kg gacha ogʻirlikda, uzunligi …

3 / 21

ng yelkasi va dumidagi tuklar juda uzun (40 sm cha), tumshugʻi naysimon, tishlari yoʻq; oldingi oyoqlaridagi tirnogʻi mustahkam, ilmoqsimon qayrilgan. tamandua va kichik ch. dumi tuksiz. ch. okshomda va tunda faol. asosan, chumoli va termitlar uyasini buzib, ularni yopishqoq uzun (60 sm cha) tili bilan tutib yeydi. yilda bitta bola tugʻadi. ch. meksikadan boliviyagacha boʻlgan joylarda, braziliya va shim. argentinaning tropik oʻrmonlari hamda butazor dashtlarida tarqalgan. katta ch. kamayib ketgani uchun muhofazaga olingan. chumolixo’r o’rta darrandalar yoki haltalilar xaltalilar (metatheria) yoki qopchiqlilar – tirik tugʻuvchi sut emizuvchilar infrasinfi (ayrim maʼlumotlarga koʻra, turkum). gavdasining uzunligi 4–160 sm. koʻpchilik xaltalilar urgʻochisida bolasi xalta ichida rivojlanadi. xalta ichida sut bezlari soʻrgʻichi boʻladi. bosh miyasi tuban tuzilgan. yoʻldosh (xaltali boʻrsiqlardan tashqari) hosil boʻlmaydi. boʻgʻozlik davri 12,5–45 kun, bolasi nimjon (uzunligi 0,5–3 sm) tugʻiladi, koʻpincha xaltasi ichidagi sut bezi soʻrgʻichiga yopishib olib, 250 kun davomida rivojlanadi. sut maxsus muskullar yordamida bolasi ogʻziga siqib chiqarib turiladi. …

4 / 21

haltalilarning hilma xilligi koala koala, xaltali ayiq (phascolarctos cinereus) — xaltali sutemizuvchilar kenja sinfiga mansub hayvon. tanasining uzunligi 0,6m gachacha, qulogʻi katta. oyogʻi 5 barmoqli, tirnogʻi baquvvat, daraxtda yurishga moslashgan, dumsiz. koʻrinishi ayiqqa oʻxshash. moʻynasi uzun va yumshoq, yelkasi kulrang, qorni oq. sharqiy avstraliya oʻrmonlarida yashaydi. tunda faol. barg va kurtaklar bilan oziqlanadi. ogʻiz boʻshligʻida oziq saqlovchi qopchigʻi boʻladi. ikki yilda bir marta tugʻadi, boʻgʻozlik davri 30—35 kun. bolasini xaltasida olib yuradi, kattaroq boʻlganida opichib oladi; 12—20 yil yashaydi. moʻynasi uchun koʻplab ovlanganidan soni kamayib ketgan. ovlash taqiqlangan.[1] koala tashqi koʻrinishidan ayiqqa oʻxshaganligi sababli uni „xaltali hayvon“ deb ham atashadi. jun qoplamasi qalin va yumshoq, rangi kulrang. xaltasi yaxshi rivojlangan va orqa tomondan ochiladi.koala daraxtda yashash uchun moslashgan. uning old oyogʻining birinchi va ikkinchi barmogʻi va orqa oyogʻining birinchi barmogʻi boshqa barmoqlariga qarama — qarshi tartibda joylashgan. sharqiy avstraliyaning evkalipt oʻrmonlarida yashaydi. evkaliptning bargli shoxlari bilan oziqlanadi. tungi hayotga moslashgan. …

5 / 21

oladi va shu yoʻsinda onasi orqasida sayohatini davom ettiradi. ona koala oʻz bolasini yana ikki yarim yil, ayiqcha mustaqil yashashga qodir boʻlguncha koʻtarib yuradi. koala bir vaqtlar juni uchun ovlangan. ammo, ularning soni nihoyatda kamayib ketgani uchun ovlash taʼqiqlab qoʻyilgan. natijada, koalalar soni yana koʻpaya boshladi. baʼzi zoologlar koalalarni alohida oilaga ajratadilar. koalalar bir muncha besoʻnaqay va nihoyatda xushfeʼl jonivordir. ular faqat avstraliyada yashaydi va ularni dunyoning birorta ham hayvonot bogʻida uchratib boʻlmaydi. sababi shundaki, bu xaltali ayiqlar oziqlanish borasida juda tanlovchan boʻladi. ular faqat evkalipt barglarini yeydi va bunda ham duch kelganini emas, yilning turli fasllarida koala turli evkaliptlar barglarini yeydi, maʼlumki, bu daraxtlar ham faqat avstraliyada oʻsadi. koala soʻzi mahalliy qabilalardan birining tilida — „ichmaydi“ degan maʼnoni bildiradi. bu hayvon haqiqatdan ham suv ichmaydi. evkalipt barglari tarkibidagi suv uning uchun kifoya. hasharotxorlar hasharotxo’rlar (insectivora) yo’ldoshli sutemizuvchilarning eng primitiv turkumi hisoblanadi. miya yarim sharlari ancha kichik va yuzasi silliq …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 21 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "sutemizuvchilarning xilma-xilligi"

sutemizuvchilarning xilma – xilligi sutemizuvchilarning xilma – xilligi xordalilar tipi vertabrata kenja tipi sutemizuvchilar sinfi tuhum qo’yuvchilar turkumi xaltalilar turkumi plantsentalilar yuqori darrandalar tuxum qo’yib ko’payuvchilar tuxum qoʻyuvchilar, dastlabki darrandalar (prototheria)— hozirgi sut emizuvchilarning eng tuban tuzilgan kenja sinfi. qazilma qoldiklari avstraliya va janubiy amerikada pleystotsen davri qatlamlaridan maʼlum. sut emizuvchilarning sudralib yuruvchilarga oʻxshash umumiy ajdodidan kelib chiqqan, lekin keyinchalik mustaqil rivojlangan. bosh qutisi togʻayining tuzilishi, bosh qutisi qopqogʻi suyaklarining oʻzaro nisbati, yelka kamarida qorakoid va prokorakoid suyaklari boʻlishi, yuragi va bosh miyasi tuzilishi sudralib yuruvchilarnikiga oʻxshaydi. tanasining...

Этот файл содержит 21 стр. в формате PPTX (2,3 МБ). Чтобы скачать "sutemizuvchilarning xilma-xilligi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: sutemizuvchilarning xilma-xilli… PPTX 21 стр. Бесплатная загрузка Telegram