oqsillar

DOCX 8 sahifa 336,7 KB Bepul yuklash

8 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 336,7 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 8

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 8

mavzu: oqsillar oqsillar yoki protein molekulalari – sut kislotalar qoldiqlaridan (amin va karboksil guruhlari orqali birikkan) tashkil topgan murakkab moddalar hisoblanadi. suv va tuzli eritmalarda eruvchanligiga qarab, oqsillar quyidagi yetti guruhga boʻlinadi: albulinlar, globulinlar, glutaminlar, gistonlar, prolaminlar, protaminlar va skleroproteinlar. shuningdek, pepsin, tripsin, ximotripsin va papain kabi proteolitik fermentlar ham proteinlarga kiradi. protein atamasi koʻpincha oqsillarning sinonimi sifatida ishlatiladi[1]. oqsillar barcha tirik mavjudotlarning tarkibiy qismiga kiruvchi azot tutuvchi organik moddalar hisoblanadi va hayot faoliyati uchun muhim ahamiyatga ega. hujayrada bir necha ming xil oqsil mavjud boʻlib, ularning har biri oʻziga xos vazifani bajaradi. shuning uchun ular proteinlar (yunoncha protos – birinchi, eng muhim) deb ataladi. oqsillar hujayra vaznining taxminan 3/4 qismini tashkil etadi. maʼlumki, barcha organizmlarning oqsillari, ularning har xil biologik faoliyatidan qatʼi nazar, bir xil 20 ta standart aminokislotadan tashkil topgan. ushbu aminokislotalar alohida biologik faollikka ega emas. oqsillarning kimyoviy farqlari ulardagi aminokislotalarning tartibiga bogʻliq. aminokislotalar oqsil tuzilmasining „alifbosi“ …

2 / 8

rod atomi)ga aminoguruh va karboksil guruh birikadi. oqsillarda 20 xil aminokislota uchraydi, ular oʻzaro r-guruhi bilan farqlanadi, bu guruh gidrofil yoki gidrofob, asosli, kislotali yoki neytral boʻlishi mumkin. oqsillarda aminokislotalar bir-biriga peptid bogʻlari orqali, yaʼni amin bogʻlari bilan ulanadi. bu bogʻ bir aminokislota α-karboksil qoldigʻining ikkinchi aminokislota α-aminoguruh qoldigʻi bilan bogʻlanishi natijasida hosil boʻladi. shu tarzda tuzilgan polimerlar peptidlar deb ataladi. dipeptid, tripeptid, tetrapeptid kabi nomlar molekuladagi aminokislota qoldiqlari soniga bogʻliq: masalan, dipeptidda 2 ta qoldiq, tripeptidda esa 3 ta qoldiq boʻladi. kichik aminokislota peptidlaridan farqli oʻlaroq, polipeptidlar tarkibida 20 yoki undan ortiq (oqsillarda taxminan 50 tadan 2500 tagacha) aminokislota qoldiqlari mavjud. oqsillarda ketma-ket joylashgan aminokislota qoldiqlari uzun zanjirni yoki oqsillarning birlamchi tuzilmasini tashkil etadi. buning natijasida, oqsil molekulasidagi har xil joylashgan aminokislota qoldiqlari kimyoviy bogʻlar orqali oʻzaro bogʻlanib, oqsilning murakkab ikkilamchi, uchlamchi va toʻrtlamchi tuzilmalarini hosil qiladi. yuqori darajadagi ushbu tuzilmalar fizik va kimyoviy omillar (yuqori harorat, kislota, ishqor …

3 / 8

idlar, metall tutuvchilar – metall proteidlar deyiladi. fibrillyar oqsil – bir yoki bir necha polipeptid zanjirdan tashkil topgan moddalar hisoblanadi. ular uzun ip koʻrinishida boʻladi. biriktiruvchi toʻqima (aktin, miozin, kollagen), soch, teri (a-keratin) oqsillari bunga misol boʻla oladi. fibrillyar oqsillar, asosan, qurilish ashyosi yoki himoya vazifasini bajaradi. oqsillarning biologik vazifalari boʻyicha quyidagi tasnifi mavjud: fermentlar (tripsin, ribonukleaza), tashuvchi oqsillar (gemoglobin, zardob albumini, mioglobin), oziq-ovqat va zaxira oqsillari (tuxum albumini, sutdagi kazein, ferritin), qisqaruvchi va harakat oqsillari (aktin, miozin), tuzilma oqsillari (kollagen, proteoglikanlar, kreatin), himoya oqsillari (antitelolar, fibrinogen, trombin, ilon zahari, boʻgʻma qoʻzgʻatuvchisining toksini), nazorat qiluvchi oqsillar (insulin, kortikotropin, oʻsish gormoni) va boshqalar. oqsil ajratib olish ulardagi aminokislota qoldiklarini aniqlashda kimyo va molekulyar biologiya fanlarining usullaridan (dializ, gelfiltratsiya, elektroforez, xromatografiya, sekvenatsiya va boshqalar) foydalaniladi. oqsil ajratib olish jarayonida aminokislota qoldiqlarini aniqlash uchun kimyo va molekulyar biologiya fanlarining turli usullaridan (dializ, gel-filtratsiya, elektroforez, xromatografiya, sekvenatsiya va boshqalar) foydalaniladi. oqsillar (polipeptidlar) – yuqori …

4 / 8

tlarini belgilaydi. oqsillar tarkibidagi aminokislota qoldiqlari koʻpincha tarjimadan keyingi oʻzgarishlarga uchraydi, bu esa protein oʻz vazifasini bajargunga qadar yoki faoliyati davomida sodir boʻlishi mumkin. koʻpincha tirik organizmlarda oqsillarning bir nechta molekulalari murakkab komplekslarni hosil qiladi, masalan, fotosintetik kompleks va boshqa strukturalar. yuqori darajada tozalangan oqsillar past haroratlarda kristallar hosil qilib, ularning fazoviy tuzilishini oʻrganishga yordam beradi. tirik organizmlarning hujayralaridagi oqsillarning vazifalari va funksiyalari boshqa biopolimerlar – masalan, polisaxaridlar va deoksiribonuklein kislotasi (dnk) funktsiyalaridan ancha xilma-xildir. oqsillar immunitet tizimida muhim rol oʻynaydi, transport vazifasini bajaradi (masalan, gemoglobin qon orqali gazlarni tashiydi, albumin esa yogʻlarni tashiydi), saqlash (masalan, kazein sutda mavjud). dnk polimeraza va rnk polimeraza matritsa reaktsiyalarida ishtirok etadi, strukturaviy vazifani bajaradi (masalan, soch va tirnoqlardagi keratin, biriktiruvchi toʻqimalardagi kollagen va elastin, mikrotubulalar hosil qiluvchi tubulin), signalizatsiya tizimlarida retseptor vazifasini bajaradi (masalan, rodopsin yorugʻlik taʼsirida nerv impulsi shakllanishiga hissa qoʻshadi). bundan tashqari, oqsillar energiya manbai yoki zaharli moddalar sifatida ham vazifalarni …

5 / 8

t qiladi. to‘qimalar, mushaklar va fermentlarning tarkibiga kiradi. sog‘lom o‘sish va rivojlanish uchun muhim ahamiyatga ega. testlar: 1. oqsillar qanday moddalardan tashkil topgan? a) uglerod, vodorod, kislorod, azot, oltingugurt b) uglerod, vodorod, kislorod c) faqat azot va kislorod d) faqat uglerod va vodorod 2. oqsillar organizmda qanday asosiy vazifani bajaradi? a) energiya manbai bo‘lish b) qurilish materiali bo‘lish c) suvni saqlash d) issiqlik ajratish 3. quyidagilardan qaysi biri oqsil manbasi hisoblanadi? a) yog‘lar b) non mahsulotlari c) go‘sht va tuxum d) shakar 4. oqsillar parchalanganda qanday moddalar hosil bo‘ladi? a) yog‘ kislotalari b) aminokislotalar c) monosaxaridlar d) nuklein kislotalar 5. oqsillar tanqisligi inson organizmida nimalarga olib keladi? a) qon bosimi pasayishiga b) immunitetning zaiflashishiga c) soch to‘kilishiga d) modda almashinuvining buzilishiga image1.jpeg image2.png image3.png

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 8 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"oqsillar" haqida

mavzu: oqsillar oqsillar yoki protein molekulalari – sut kislotalar qoldiqlaridan (amin va karboksil guruhlari orqali birikkan) tashkil topgan murakkab moddalar hisoblanadi. suv va tuzli eritmalarda eruvchanligiga qarab, oqsillar quyidagi yetti guruhga boʻlinadi: albulinlar, globulinlar, glutaminlar, gistonlar, prolaminlar, protaminlar va skleroproteinlar. shuningdek, pepsin, tripsin, ximotripsin va papain kabi proteolitik fermentlar ham proteinlarga kiradi. protein atamasi koʻpincha oqsillarning sinonimi sifatida ishlatiladi[1]. oqsillar barcha tirik mavjudotlarning tarkibiy qismiga kiruvchi azot tutuvchi organik moddalar hisoblanadi va hayot faoliyati uchun muhim ahamiyatga ega. hujayrada bir necha ming xil oqsil mavjud boʻlib, ularning har biri oʻziga xos vazifani bajaradi. shuning uchu...

Bu fayl DOCX formatida 8 sahifadan iborat (336,7 KB). "oqsillar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: oqsillar DOCX 8 sahifa Bepul yuklash Telegram