relyef hosil qiluvchi asosiy jarayonlar

DOCX 7 sahifa 22,7 KB Bepul yuklash

7 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 22,7 KB

Fayl turi DOCX

Sahifalar 7

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 7

relyef hosil qiluvchi asosiy jarayonlar reja: 1. relyef tushunchasi va uning ahamiyati 2. ichki geologik jarayonlar va ularning relyef hosil bo‘lishidagi roli 3. tashqi geologik jarayonlar va ularning ta’siri 4. inson faoliyatining relyefga ta’siri va xulosa xulosa. foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati. kirish yer yuzasining shakllari, balandlik-pastliklari, tog‘lar, vodiylar, tekisliklar va jarliklar majmui relyef deb ataladi. relyef — bu sayyoramizning eng muhim tabiiy komponentlaridan biri bo‘lib, u nafaqat tabiatning umumiy ko‘rinishini belgilaydi, balki iqlim, suv tizimi, o‘simlik va hayvonot dunyosining shakllanishida ham muhim rol o‘ynaydi. yer relyefi turli geologik jarayonlar natijasida millionlab yillar davomida shakllanib kelmoqda. unga ichki va tashqi kuchlar birgalikda ta’sir etadi. ichki kuchlar relyefni ko‘tarish, bukish, yoriqlar hosil qilish orqali o‘zgartirsa, tashqi kuchlar esa uni yemiradi, tekislaydi va qayta shakllantiradi. relyefni o‘rganish geologiya, geomorfologiya, geografiya va boshqa tabiiy fanlar uchun asosiy masalalardan biridir. chunki relyefning tuzilishini bilish orqali inson yer osti boyliklarini topadi, tabiiy ofatlar xavfini aniqlaydi, shuningdek, qishloq …

2 / 7

ashuviga ham ta’sir qiladi. neft, gaz, ko‘mir, rudali konlar odatda geologik tuzilma bilan chambarchas bog‘liq bo‘lgan relyef qismlarida joylashgan bo‘ladi. shu bois relyefni o‘rganish tabiat resurslaridan oqilona foydalanish uchun zarurdir. 2. ichki geologik jarayonlar va ularning relyef hosil bo‘lishidagi roli ichki geologik jarayonlar yer ichki qatlamlarida sodir bo‘ladigan, relyefni ko‘taruvchi yoki bukuvchi kuchlardir. bular orasida tektonik harakatlar, vulkanizm va zilzilalar asosiy o‘rin tutadi. tektonik harakatlar yer po‘stining plitalari harakati natijasida vujudga keladi. ular ko‘tarilish (epirogenetik) va bukilish (orogenez) harakatlariga bo‘linadi. tog‘ tizmalari aynan shu jarayonlar natijasida hosil bo‘ladi. masalan, himolay, tyanshan, kavkaz, alp tog‘lari geosinklinal mintaqalarda plitalarning to‘qnashuvi natijasida vujudga kelgan. vulkanizm esa magma yer ichkarisidan yuzaga chiqqanda sodir bo‘ladi. bu jarayon natijasida vulqon konuslari, lava oqimlari, kraterlar hosil bo‘ladi. masalan, italiyaning vezuviy, yaponiyaning fuji, rossiyaning klyuchevskoy vulqonlari bularning yorqin misollaridir. zilzilalar ham relyef shakllanishida muhim o‘rin tutadi. ular yer po‘stining yoriqlari, siljishlari va o‘zgarishlariga olib keladi. ba’zi hollarda zilzilalar …

3 / 7

qlarni yemirishi natijasida vujudga keladigan jarayon bo‘lib, u qirg‘oq relyefini o‘zgartiradi. deflyatsiya — shamol ta’sirida tuproq va qumning uchib ketishi natijasida yuzaga keladi. natijada qumtepalar, barxanlar paydo bo‘ladi. glatsial (muzlik) jarayonlar ham relyefda muhim rol o‘ynaydi. muzliklar harakati tog‘ vodiylarini kengaytiradi, ularni u shaklida o‘zgartiradi va ko‘plab tog‘ ko‘llarini hosil qiladi. bu jarayonlar natijasida relyef tobora silliqlanadi, balandliklar pasayadi, pastliklar esa to‘lib boradi. shu bois tashqi jarayonlar relyefni tekislovchi va yemiruvchi kuch sifatida namoyon bo‘ladi. 4. inson faoliyatining relyefga ta’siri va xulosa so‘nggi asrlarda inson faoliyati ham relyef shakllanishida sezilarli ta’sir ko‘rsata boshladi. qurilish ishlari, yo‘l o‘tkazish, kon qazish, suv omborlari barpo etish, yer haydash kabi jarayonlar tabiiy relyefning o‘zgarishiga sabab bo‘lmoqda. masalan, tog‘-kon sanoati faoliyati natijasida yirik karerlar, sun’iy tepaliklar paydo bo‘ladi. meliorativ ishlar, sug‘orish tizimlari esa vodiylarning tabiiy shaklini o‘zgartiradi. shuningdek, urbanizatsiya natijasida tekisliklarda sathi o‘zgargan, antropogen relyef shakllari kengaymoqda. xulosa xulosa qilib aytganda, relyef — yerning tirik …

4 / 7

r akademiyasi geologiya instituti materiallari, 2020. 6. internet manbalari: www.geoportal.uz

5 / 7

relyef hosil qiluvchi asosiy jarayonlar - Page 5

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 7 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"relyef hosil qiluvchi asosiy jarayonlar" haqida

relyef hosil qiluvchi asosiy jarayonlar reja: 1. relyef tushunchasi va uning ahamiyati 2. ichki geologik jarayonlar va ularning relyef hosil bo‘lishidagi roli 3. tashqi geologik jarayonlar va ularning ta’siri 4. inson faoliyatining relyefga ta’siri va xulosa xulosa. foydalanilgan adabiyotlar ro’yxati. kirish yer yuzasining shakllari, balandlik-pastliklari, tog‘lar, vodiylar, tekisliklar va jarliklar majmui relyef deb ataladi. relyef — bu sayyoramizning eng muhim tabiiy komponentlaridan biri bo‘lib, u nafaqat tabiatning umumiy ko‘rinishini belgilaydi, balki iqlim, suv tizimi, o‘simlik va hayvonot dunyosining shakllanishida ham muhim rol o‘ynaydi. yer relyefi turli geologik jarayonlar natijasida millionlab yillar davomida shakllanib kelmoqda. unga ichki va tashqi kuchlar birgalikda ta’sir et...

Bu fayl DOCX formatida 7 sahifadan iborat (22,7 KB). "relyef hosil qiluvchi asosiy jarayonlar"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: relyef hosil qiluvchi asosiy ja… DOCX 7 sahifa Bepul yuklash Telegram