siklik birikmalar

PPT 68 pages 5.0 MB Free download

68 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 5.0 MB

File type PPT

Pages 68

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 68

prezentatsiya powerpoint 6-mavzu: siklik birikmalar. reja: 1.sikloalkanlar. nomlanishi va turlari, izomeriyasi. 2.siklik birikmalarning sintezi. sikloalkanlarning fazoviy tuzilishi. 3.siklogeksan va uning hosilalarining konformatsiyalari, ekvatorial va aktsial bog’lar, siklogensan hosilalarining geometrik izomeriyasi. siklopropan halqasining fazoviy va elektron tuzilishining o’ziga hosligi. 4.siklobutan, siklopentan va siklogeksanning kimyoviy xossalari. 5.siklopropanning o’ziga xos xususiyatlari. 6.sikloalkanlardagi burchak, pittser va prelog kuchlanishlari. 7.sikloalkanlar fizik-kimyoviy xossalarining nazariy asoslari va qo’llanilish sohalari. sikloalkanlarning nomlanishi uglerod atomlari ugleovodorodlarda nafaqat to`g`ri yoki tarmoqlangan zanjirlar, balki sikllar ham hosil qilishi mumkin. eng oddiy siklik uglevodorodlar sikloalkanlar bo`lib, ular alkanlardan ikkita vodorod atomi ajralishi va siklni yopilishi tufayli hosil bo`ladilar. monosiklik sikloalkanlar uchun umumiy formula alkenlar kabi cnh2n bo`ladi. ammo ikki, uch, to`rt va undan ham ko`p sikllar tutgan sikloalkanlar ma`lum. sikllar bir, ikki, uch va undan ham ko`p umumiy uglerod atomi tutishi mumkin. natijada vodorod atomlari soni kamayib boradi va polisiklik sikloalkanlarni umumiy formulasi cnh2n-2 dan cnhn gacha bo`lishi mumkin. shuningdek, siklda bir, …

2 / 68

hosilalarini ajratib oigan ham da quyidagi usullar bilan sintez qilgan: sikloalkanlarning fizikaviy xossalari sikloparafinlarning xossalari alkanlar xossasiga o'xshash bo'lib, ularning dastlabki ikki vakili, gaz, qolganlari suyuqlik va qattiq moddalardir. molekula massasining ortishi bilan qaynash temperaturasi va zichligi oshib boradi. sikloparafinlarning hosilalaridan katta sonli halqa tutgan ayrim ketonlar o‘tkir hidli va ular parfumeriyada ishlatiladi, masalan: sikloalkanlarning kimyoviy xossalari 1. vodorodning ta`siri 2. galogenlarning ta`siri 3. vodorod galogenlarning ta`siri 4. oksidlanish reaksiyasi degidrogenlanish reaksiyasi 4. qayta guruhlanish. sikllar qisqarishi va kengayishi. sikllarni kengayish va qisqarish xususiyatlari o`ziga xos bo`ladi. kengayish xususiyatini asosan uch va to`rt a`zoli kuchlangan sikllar namoyon qiladi. a) siklopropilmetanol degidratatsiyasi: b) siklik α-xlorketonlar ishqorlar ta`sirida favorskiy qayta guruhlanishiga uchraydilar: v) nitrit kislotani birlamchi aminga ta`siri: agar sikl ikki yoki undan ortiq umumiy uglerod atomlariga ega bo`lsalar, ular bisikloalkanlar deyiladi. ayrim hollarda ularni ko`prik uglerovodorodlar deb ham ataydilar, chunki bir siklni ikkita uglerod atomi ko`prik hosil qiladi: bisikloalkan nomida kvadrat …

3 / 68

bo`lib, tetraedrik uglerod atomi burchagiga mos kelmaydi. siklopropan sikli hosil bo`lishida tetraedrik burchaklar 60 o gacha kamayishi kerak, valent burchaklar kuchlanishi sodir bo`ladi. o`z vaqtida a. bayer (1885) siklopropanni yuqori reaksion qobiliyatini valent burchaklar kuchlanishi bilan tushuntirgan – bayerni kuchlanish nazariyasi. siklopropanda bog`lar tabiati propan va propendagi kabi oddiy emas. siklopropanda c – c bog`ni sp 3 – gibridlangan orbitallar qoplanishidan hosil bo`lishida qisman qoplanish kuzatiladi. egilgan orbitallar («banan bog`lar», 19 – rasm) hosil bo`lishi mumkin. agar siklopropanda uglerod atomlari sp 2 -gibridlangan holatda bo`ladi deb taxmin qilsak, bog`lar p- orbitallarni qisman qoplanishidan hosil bo`lishi, sikl markazida esa sp 2 -gibridlangan orbitallar ta`sirlashish kerak edi. ehtimol, sik lopropan bog`larini hosil bo`lishida sof sp 3 - yoki sp 2 -gibridlanishga ega bo`lmagan atom orbitallari ishtirok qilar. p-orbitalni siklopropan bog`lari hosil bo`lishiga xissasi haqida uning ionlanish energiyasi nisbatan past bo`lishidan xulosa qilish mumkin (propan uchun 11,5 ev, siklopropan uchun 10,5 ev, propen …

4 / 68

ning ichki burchagi (108 o ) tetraedrikka yaqin. ammo siklopentan molekulasida barcha uglerod atomlari bir tekislikda yotmaydi. vodorod atomlari orasidagi itarilish kuchi hisobiga ikkita uglerod atomi sikl tekisligidan siljigan bo`ladi. siklopentanda uglerod atomlarini ma`lum joyi yo`q bo`lib, ular doimo to`lqinsimon harakatda – mavhum burilish –bo`ladi: siklogeksan. yassi siklli oltiburchak uchun ichki burchak 120 o bo`lib, u tetraedrikdan katta. molekulada barcha uglerod atomlari bir tekislikda yotmaydi, buning natijasida ichki burchaklar va yaqin joylashgan vodorod atomlarini itarilishi kamayadi. siklogeksanni bir nechta fazoviy shakllari mavjud: eng barqarori «kreslo» konformatsiyasi hisoblanadi. s huningdek, «noto`g`ri vanna» yoki tvist - konformatsiya ham mavjud bo`lib, u «vanna»ga nisbatan beqaror. «kreslo» konformatsiyasidagi siklogeksanda bir – biridan fazoviy joylashishi bilan farq qiladigan ikki tur vodorod atomlari mavjud bo`ladi: h a (aksial holat) va h e (ekvatorial holat): monoalmashingan siklogeksanlar uchun «kreslo» shaklidagi ikkita konformer bo`ladi (yana bir nechta «vanna» shaklida): aksial va ekvatorial konformerlarni bir – biriga o`tishi sikl …

5 / 68

osilalarini gidrogenlab olish. sintetik usulda siklogeksan benzol va uning hosilalari, shuningdek, siklogeksanonlarni qaytarib olinadi: v) a. berch usulida olish. benzolni suyuq ammiakda spirt ishtirokida natriy bilan qaytarish usuli bilan (a. berch, 1944) to`yinmagan sikloalkadiyenlar olinadi: g) diyenli sintez. ikki molekula diyenlarni o`zaro birikishidan to`yinmagan sikloalkenlar hosil bo`ladi: d) triyenlardan olinishi. geksatriyen – 1,3,5 qizdirilganda yoki yorug`likda siklogeksadiyen – 1,3 hosilalari olinadi: bimolekulyar parchalanish (e2) reaksiya sharti ajralayotgan guruhlar koplanarligi va trans - oriyentasiyasi. shunday qilib, e2 da 1,2-diaksial o`rinbosarlar qatnashishi mumkin. a,e holatdagi o`rinbosarlar reaksiyada qatnashmaydi. agar bitta o`rinb osar ekvatorial holatda bo`lsa va uning aksial holatga o`tishi, ya`ni konfiguratsiya inversiyasi qiyin bo`lsa, reaksiya tezligi pasayib ketadi:

Want to read more?

Download all 68 pages for free via Telegram.

Download full file

About "siklik birikmalar"

prezentatsiya powerpoint 6-mavzu: siklik birikmalar. reja: 1.sikloalkanlar. nomlanishi va turlari, izomeriyasi. 2.siklik birikmalarning sintezi. sikloalkanlarning fazoviy tuzilishi. 3.siklogeksan va uning hosilalarining konformatsiyalari, ekvatorial va aktsial bog’lar, siklogensan hosilalarining geometrik izomeriyasi. siklopropan halqasining fazoviy va elektron tuzilishining o’ziga hosligi. 4.siklobutan, siklopentan va siklogeksanning kimyoviy xossalari. 5.siklopropanning o’ziga xos xususiyatlari. 6.sikloalkanlardagi burchak, pittser va prelog kuchlanishlari. 7.sikloalkanlar fizik-kimyoviy xossalarining nazariy asoslari va qo’llanilish sohalari. sikloalkanlarning nomlanishi uglerod atomlari ugleovodorodlarda nafaqat to`g`ri yoki tarmoqlangan zanjirlar, balki sikllar ham hosil qilishi mumki...

This file contains 68 pages in PPT format (5.0 MB). To download "siklik birikmalar", click the Telegram button on the left.

Tags: siklik birikmalar PPT 68 pages Free download Telegram