kimyoviy tuzilish va kimyoviy birikmalardagi izomeriya

PPT 22 pages 1.6 MB Free download

22 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPT

Pages 22

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 22

prezentatsiya powerpoint ma’ruzachi: dots. r.sh.kuryazov 4-mavzu: “kimyoviy tuzilish va kimyoviy birikmalardagi izomeriya.” a. m. butlerovning tuzilish nazariyasi organik kimyo rivojlanishi bilan unitar nazariya tushuntira olmaydigan yangi birikmalar sintez qilindi. frankland ishlari asosida elementlarning valentligi, ya`ni bir element ikkinchi elementning faqat ma`lum sondagi elektronlarini biriktira olishi haqidagi tushuncha paydo bo`ldi. a. kekule uglerodni to`rt valentlilik printsipini ilgari surdi va uglerod atomlari o`zaro birikib uzun zanjirlar hosil qila olishini isbotladi. a. kekule birikmalarning yangi tipi – metan tipini taklif qildi. xix asrning 50-yillarida organik kimyoda ayrim printsiplar qonun kuchiga ega bo`ldi: reaksiyalarda turli guruhlar bir birikmadan ikkinchisiga o`tishi mumkin, bir atomni ikkinchi atomga almashtirish mumkin, atomlar o`zaro faqat ma`lum proportsiyalarda birika oladi. ammo, modda xossasi va molekulasining tuzilishi orasida bog`liqlik haqida, atomlarni molekulada ma`lum izchillikda joylashishi haqida ma`lumotlar yo`q edi. bu davr oxirida molekuladagi atomlarni birikish ketma-ketligini ko`rsatishga urinishlar bo`ldi. bunday grafik formulalarni birinchi bo`lib a. kuper taklif qildi. bunga misol sifatida …

2 / 22

gi holatlardan iborat: 1. moddalar molekulalarida atomlar o`zaro ma`lum izchillikda bog`lanadi va u kimyoviy struktura (tuzilish) deyiladi. 2. moddalarni kimyoviy xossalari uni tashkil qilgan elementar tarkibiy qismlar, ular miqdori va kimyoviy tuzilishi bilan belgilanadi. 3. agar bir xil tarkibli va molekulyar massali moddalar turlicha tuzilgan bo`lsa, izomeriya hodisasi kuzatiladi. 4. reaksiyalarda molekulalarning faqat ma`lum qismlari o`zgarishi sababli, reaksiya mahsulotlarini tuzilishini o`rganish natijasida dastlabki molekulalar tuzilishini ham bilish mumkin. 5. molekula atomlarini kimyoviy tabiati (reaksion qobiliyati) uni qurshab turgan atomlarga bog`liq holda o`zgaradi. butlerov nazariyasi molekula geometriyasini (mikroskopik xossalarini) kimyoviy xossalarini (makroskopik xossalarini) o`rganish orqali aniqlashga imkon beradi. tuzilish nazariyasining asosiy xolatlari hozirgi kunda ham o`z dolzarbligini saqlab kelmoqda. ammo tuzilish nazariyasi ham mavjud moddalarning barchasini tuzilishini tushuntira olmadi. masalan, toshko`mir smolasidan ajratilgan benzol, uning gomologlari, to`yinmagan uglevodorodlarni tuzilishini yozishda ancha qiyinchilikga uchraldi. bu erda a. m. butlerovning: «mavjud nazariyalar tushuntira olmaydigan hodisalar fan uchun juda qimmatdir. chunki ular yaqin kelajakda …

3 / 22

asdan xossalari bir-biridan keskin farq qilar edi. o`sha davrning taniqli kimyogarlaridan biri y.berselius bu faktga oldiniga ishonmadi, lekin ko`p o’tmay 1830 yilda uning o`zi bu hodisaga duch keldi. uzum va vino kislotasi xossalari jihatidan farq qilsa ham, bir xil empirik formulaga ega ekanligini aniqladi. y.berselius bunday moddalarni izomerlar, bu hodisani esa –izomeriya deb atadi. “izomeriya” yunoncha so`z bo`lib, “izos” – teng va “meros” – qism degan ma’noni anglatadi. bunday izomerlar soni yil-yildan tobora ortib bordi, lekin o`sha davrda mavjud nazariyalar izomeriya hodisasini ilmiy asosda tushuntirib berolmadilar. rus olimi a.m.butlerov 1861 yilda “organik birikmalarning tuzilish nazariyasi” ni yaratdi. u o`z nazariyasida izomeriya hodisasini ilmiy asosda tushuntirib berdi. toutomeriya. biror atom yoki guruhning molekulaning bir qismidan ikkinchi qismiga siljishi tufayli bir-biriga o`tib turuvchi izomerlarning hosil bo`lishi va unda elektronlarning qayta taqsimlanishiga tautomeriya deyiladi. bunday izomerlar esa tautomerlar deb ataladi. siljuvchi atom vodorod bo`lsa, bu hodisani prototropiya deb atash qabul qilingan. “izomeriya” va …

4 / 22

yenol xossalariga ega. tadqiqotlar u keton (92,5%) va yenol (7,5%) shakllardagi ikkita izomerlar aralashmasidan iborat ekanligini ko`rsatdi. keto-yenol muvozanatning qaysi tomonga ko`proq siljishi temperatura hamda erituvchiga ham bog`liq. keto-yenol tautomerlar juda past temperatura barqaror va amalda bir-biriga ot`maydi. odatdagi sharoitlarda esa tautomer o`tishlar juda oson amalga oshadi. izomeriya turlari-struktura, holat va fazoviy izomeriya. metomeriya va geometrik izomeriya organik birikmalarda izomeriya turlari. 1. zanjir izomeriya(c skeletining izomeriyasi) ulardagi kimyoviy bog`ning tabiati bir xil, biroq atomlar orasida bog`larning ketma-ketligi bilan farqlanadi. 2. holat izomeriyalar. a) karrali bog` (qo`sh bog` yoki uch bog`) larning holatiga ko`ra b) funksional gruppalarning holatiga ko`ra o`zaro holat izomeriyasi ham holat izomeriyaga o`xshash bo`lib, funksional guruhlarning o`zaro joylashishi turlichadir. 3. funksional guruh izomeriyasi (sinflar o`rtasidagi izomeriya) bu izomeriya funksional guruhlar xarekteri bilan farqlanadi. aldegidlar bilan ketonlar o`zaro izomer hisoblanadi. spirtlar bilan oddiy efirlar ham o`zaro tuzilish izomerlardir. 4. metameriya oddiy efirlarda uglevodorod radikali tuzilishiga bog`liq bo`lgan odatdagi izomeriya …

5 / 22

h n h o n h nh n o nh 2 nh n h o nh c h c h n r n n r r r r r n a m i n i m i n c hc hn r n n rr r rrn amin imin h s c o x s c o h x hs co x s coh x

Want to read more?

Download all 22 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kimyoviy tuzilish va kimyoviy birikmalardagi izomeriya"

prezentatsiya powerpoint ma’ruzachi: dots. r.sh.kuryazov 4-mavzu: “kimyoviy tuzilish va kimyoviy birikmalardagi izomeriya.” a. m. butlerovning tuzilish nazariyasi organik kimyo rivojlanishi bilan unitar nazariya tushuntira olmaydigan yangi birikmalar sintez qilindi. frankland ishlari asosida elementlarning valentligi, ya`ni bir element ikkinchi elementning faqat ma`lum sondagi elektronlarini biriktira olishi haqidagi tushuncha paydo bo`ldi. a. kekule uglerodni to`rt valentlilik printsipini ilgari surdi va uglerod atomlari o`zaro birikib uzun zanjirlar hosil qila olishini isbotladi. a. kekule birikmalarning yangi tipi – metan tipini taklif qildi. xix asrning 50-yillarida organik kimyoda ayrim printsiplar qonun kuchiga ega bo`ldi: reaksiyalarda turli guruhlar bir birikmadan ikkinchisiga o`ti...

This file contains 22 pages in PPT format (1.6 MB). To download "kimyoviy tuzilish va kimyoviy birikmalardagi izomeriya", click the Telegram button on the left.

Tags: kimyoviy tuzilish va kimyoviy b… PPT 22 pages Free download Telegram