kaykovusning “qobusnoma” asari

PPTX 16 pages 1.2 MB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.2 MB

File type PPTX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

kaykovusning “qobusnoma” asari kaykovusning “qobusnoma” asari reja: “qobusnoma” asari haqida subutoy dolimovning o’zbek adabiyotiga qo’shgan hissasi ma`vizatnomai kaykovus qobusnoma — kaykovus (asl ismi unsur al-maoliy) tomonidan xi asrning 82–83-yillarida fors tilida yozilgan asar. sharq va markaziy osiyo xalqlari orasida keng tarqalgan axloqiy-taʼlimiy asar, fors-tojik badiiy nasrining birinchi va yirik yodgorligi. xi asrning 82–83-yillarida mozandaron (tabariston) hukmdori shams ul-maoliy qobusning nabirasi kaykovus oʻz oʻgli gilonshohga atab “mavʼizatnomai kaykovus” (tarjimasi: “kaykovusning nasixatnomasi”) asarini yozgan. ushbu asarni bobosi podshoh shams ul-maoliy qobus sharafiga “qobusnoma” deb atagan. a.y.krimskiy, vasiliy bartold, yevgeniy bertels kabi sharqshunos olimlar asarni o‘rganish ustida ilmiy tadqiqot ishlarini olib borishgan. 1860-yilda oʻzbek tiliga ilk marotaba shoir va mutafakkir muhammad rizo ogahiy tomonidan tarjima qilingan. asarning oʻzbek tiliga tarjima qilinishi shahzoda feruz muhammad rahimxon ii topshirigʻi bilan boʻlgan. uning qoʻlyozma nusxasi oʻzbekiston respublikasi fanlar akademiyasining sharqshunoslik institutida qoʻlyozmalar fondida va sankt-peterburgdagi “saltikov-shchedrin” nomli nomli kutubxonada saqlanadi. asarning 1994-yilgi nashri muqaddima va 44 …

2 / 16

va ilm jamiyat taraqqiyotining asosiy omillari deb qaraladi. odamlar 3 guruhga boʻlinib, ularning jamiyatda tutgan oʻrni belgilanadi; odamlarning fazilatlari ham 3 guruhga boʻlinadi: aqllilik, haqgoʻylik, juvonmardlik. “qobusnoma” asari 1965, 1973 va 1986-yillarda adabiyotshunos olim subutoy dolimov say-harakatlari bilan 3 marotaba nashrdan chiqarilgan. ushbu nashrlarda asarning baʼzi boblari davlat mafkurasiga zidligi tufayli qisqartirishga uchraganligi taʼkidlanadi. 1994-yil “istiqlol” nashriyoti tomonidan, 2019-yilda esa “oʻqituvchi” nashriyoti tomonidan qayta nashr etilgan. subutoy dolimov o’zbek adabiyotshunosligi va pedagogikasi taraqqiyotiga salmoqli hissa qo’shgan zahmatkash olim hisoblanadi. u xorazm shoirlari munis xorazmiy, muhammad rahimxon soniy (feruz), muhammad yusuf rojiy, komil xorazmiy, xususan, muhammad rizo ogahiy hayoti va ijodini o’rganish, ularning asarlarini nashr qilish ishiga 40 yillik hayotini bag’ishladi. 1962-yilda “ogahiyning hayoti va ijodiy faoliyati” mavzusida nomzodlik dissertatsiyasini himoya qildi va ijodining mahsuldorligi hamda asarlarining badiiy go’zalligi nuqtayi nazaridan ogahiy o’zbek adabiyotining buyuk alisher navoiydan keyingi eng zabardast vakili, degan ilmiy xulosaga keldi. ma’lumki, o’zbek mumtoz adabiyotini o’rganish va …

3 / 16

o’z ichiga oladi. bu mashaqqatli va ma’suliyatli ishni subutoy dolimov hamda g’ulom karimovlar o’n yil (1970-1980) ichida muvaffaqiyatli hal etdilar. subutoy dolimov butun umrini o’zbek adabiyotshunosligi va pedagogikasi fanini rivojlantirishga, malakali filologlar tarbiyalash ishiga bag’ishladi. o’zbekiston jumhuriyatida xizmat ko’rsatgan fan arbobi, jumhuriyatda xizmat ko’rsatgan o’qituvchi subutoy dolimov 1991-yil 24-mayda vafot etdi. “qobusnoma” asarining mazmuni shundan iboratki, shoh kaykovus o‘zining hayotiy tajribalari bilan o‘g‘li gilon shohni tarbiyalashni istaydi va o‘zining bu pand-nasihatlarini o‘g‘li uchun eng qimmatbaho meros deb ta’kidlaydi. u o‘z asari “qobusnoma”da o‘g‘li gilon shohga murojaat qilib deydi: “ey farzand, umidim shuki, sen bu pandlarni qabul qilgaysan. bilgilki, xalqning rusmi odati shundayki, yugurib-yelib, qidirib-axtarib dunyodan biror narsa hosil qiladilar va narsalarini o‘zlarining yaxshi ko‘rgan kishisiga qoldirib ketadilar. men dunyoda mana shu so‘zlarni hosil qildim, sen mening uchun eng qimmatbaho xazinasan. menga safar vaqti yaqinlashdi, dunyodan nima hosil qilgan bo‘lsam, sening oldingga qo‘ydim, toki o‘zingga bino qo‘ymagaysan va o‘zingga nomunosib ishlarni …

4 / 16

lini ranjitmaslikka, ularni hurmatini qilib, shirinso‘z bilan xushmuomala bo‘lishga undaydi. kaykovus o‘g‘lini xalqqa yaqinlashishga, uning manfaatini ko‘zlashni farzandiga uqtiradi: “xalqning ozgina yaxshiligini ko‘p ko‘rgil, qaysi narsa xalq manfaatiga yaqin turishini o‘rgan”, — deydi. kaykovus o‘z asarida tarbiyaga alohida e’tiborni qaratar ekan, tarbiyani inson aqlini va shaxsiy hayotni shakllantiruvchi omillardan deb biladi. bunda inson ruhiyatini yuksaklarga ko‘tarishni ilgari suradi, salbiy illatlarning sabablarini izlaydi. xususan, insonni tarbiyalashda hayotda tarbiyaning ta’sir o‘rni yuqori ekanligini e’tirof etishni burch deb biladi. uning fikricha, yoshlarga tarbiya berishdan maqsad ularni nafaqat bugun, balki kelajak uchun ham yaroqli shaxslar qilib yetishtirishdir. shuning uchun muallif asarda yoshlarning xulq-atvoriga, fe’liga alohida e’tibor beradi. shuningdek do‘stu dushmanga ham qanday munosabatda bo‘lish kabi masalalarni ham yoritgan. bola boshidan deyilganidek, farzandni tug‘ilgandan tarbiyalash, odob-axloq me’yorlarini o‘rgatish, ilmu hunarli qilish, bolaning mehnatga bo‘lgan ko‘nikmasini hosil qilish zarurligini, aks holda “kechikkan” tarbiyaning hech bir ta’siri bo‘lmay, zarur samarani bermasligini aytib o‘tgan. “qobusnoma”da yoshlikda bor kuch-quvvatni …

5 / 16

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "kaykovusning “qobusnoma” asari"

kaykovusning “qobusnoma” asari kaykovusning “qobusnoma” asari reja: “qobusnoma” asari haqida subutoy dolimovning o’zbek adabiyotiga qo’shgan hissasi ma`vizatnomai kaykovus qobusnoma — kaykovus (asl ismi unsur al-maoliy) tomonidan xi asrning 82–83-yillarida fors tilida yozilgan asar. sharq va markaziy osiyo xalqlari orasida keng tarqalgan axloqiy-taʼlimiy asar, fors-tojik badiiy nasrining birinchi va yirik yodgorligi. xi asrning 82–83-yillarida mozandaron (tabariston) hukmdori shams ul-maoliy qobusning nabirasi kaykovus oʻz oʻgli gilonshohga atab “mavʼizatnomai kaykovus” (tarjimasi: “kaykovusning nasixatnomasi”) asarini yozgan. ushbu asarni bobosi podshoh shams ul-maoliy qobus sharafiga “qobusnoma” deb atagan. a.y.krimskiy, vasiliy bartold, yevgeniy bertels kabi sharqshunos olimlar asarni o...

This file contains 16 pages in PPTX format (1.2 MB). To download "kaykovusning “qobusnoma” asari", click the Telegram button on the left.

Tags: kaykovusning “qobusnoma” asari PPTX 16 pages Free download Telegram