asalarilar (apis mellifera l.)

DOCX 17 pages 434.8 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 434.8 KB

File type DOCX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

asalari, bolari (apis mellifera l.) — arilar oilasining bir turi. asalari vatani janubiy osiyo hisoblanadi. hozirgi davrda janubiy kengliklardan chekka shimolgacha tarqalgan. asalarilar, asosan, oila boʻlib yashaydi. bir oila bir ona (xalq tilida „podshosi“ deb ham yuritiladi), bir necha ming ishchi va bir necha yuz erkak asalaridan iborat. ona asalari tanasi uzunligi 20 — 25 mm, vazni 200 — 250 mg, bahordan kuzga qadar tuxum qoʻyish va oilani boshqalari vazifasini bajaradi. qanoti tanasining yarmini qoplaydi, nektar, gul changini yigʻuvchi apparatining yukligi bilan farq qiladi. ona asalarining jinsiy aʼzolari rivojlangan. 5 yilgacha yashaydi (tajribali asalarichilar onalari har ikki yilda yangilab turadilar). bir sutkada 2 — 2,5 mingtagacha tuxum qoʻyadi. otalangan tuxumlardan 21 kunda ishchi asalari, otalanmagan tuxumlardan 24 kunda erkak asalari chiqadi. agar lichinkalarni ishchi asalarilar asalari suti bilan oziqlantirib tursa 16 kunda ona asalari chiqadi. tuxumdan chiqqan ona asalari 7—8 kunda jinsiy balogʻatta yetadi. erkak asalari tanasi uzunligi 15—17 mm, …

2 / 17

salarilar qadimdan qimmatbaho mahsulotlar boʻlgan asal, propolis, mum, ona asalasalari suti, asalasalari zahasalari va boshqalarni olish, shuningdek qishloq xoʻjaligi ekinlarini mevali bogʻlarni changlatish uchun boqiladi. asalari oilasi bir mavsumda 683140 — 150 kg asal toʻplaydi, bundan 100 kg asalari taʼminotiga sarflansa, 40 — 50 kg asal ajratib olinadi. asalari oila aʼzolarining xizmat faoliyati oʻzaro bogʻliq boʻlganidan ularning birortasi ham oʻzicha mustaqil hayot kechira olmaydi. zotlari: oʻrta rossiya oʻrmon (qoramtir) asalari zoti (asalari millifera) — eng koʻp tarqalgan zotlarga kiradi. asalarilari yirik, asaldorligi yuqori, sovuqqa chidamli, har bir oiladan 100 kg gacha asal olish mumkin. kavkaz (gruziya) togʻ-qoʻngʻir asalari zoti (asalari cavcasica) — asosan, zakavkaze, oʻrta osiyoda tarkal-gan. karpat asalari zoti — gʻarbiy ukrai-naning togʻli rayonlasalari va karpat ortida koʻp uchraydi. rangi qoramtir, tabiati yumshoq, hartumi uzun. italiya sariq asalari zoti (asalari ligustuca) ning kelib chiqishi italiya hisoblanib, kanada, aqsh, avstraliya va yangi zelandiyada tarqalgan. keyinchalik finlandiya, yaponiya, xitoy va hindistonga …

3 / 17

ilik – qishloq xoʻjaligining tarmoqlaridan biri, asalarilarni asal, mum va boshqa mahsulotlar (asalari suti, asalari yelimi, asalari zahari va boshqalar) olish, shuningdek qishloq xoʻjaligi ekinlari hosildorligini oshirish uchun ularni changlatish maqsadlarida boqish. ispaniyadagi aran g‘oridan topilgan arxeologik ma’lumotlarga ko’ra asalari miloddan avvalgi 10 – 5-ming yilliklarda ham mavjud bo‘lgan degan taxminlar bor. asalari tarixida bir necha bosqichlar bo‘lgan. dastlab odamlar asalni o‘rmon va tog‘larda daraxtlarning kovaklari, toshlar yoriqlari, g‘orlarga uya qo‘ygan asalarilardan olganlar. bunda asalari terimchilik va ovchilikning bir turi hisoblangan. 1814 yilda rus asalarichisi p. i. prokopovich romli asalari qutisini, 1865 yilda chex asalarichisi f. grushka asalajratgichni kashf etishi bilan ko‘pgina mamlakatlarda asalarichilik serdaromad tarmoqqa aylandi. 20-asrning 20-yillaridan maxsus a. xo‘jaliklari paydo bo‘ldi.a. yer yuzasining barcha qit’alarida tarqalgan. bmt ma’lumotlariga ko‘ra 1970-yillar boshida jahonda 40 mln.ga yaqin asalari uya (oilalari) mavjud bo‘lgan. jahon mamlakatlarida aaso-san 3 yo‘nalishda rivojlanmoqda: asal olish; ekinlarni changlatish; boshqa xo‘jaliklarga tarqatish uchun eng yaxshi asalari …

4 / 17

rilgan.19-asrning 2-yarmida turkistonga o‘rta rus asalarisi, kavkaz kulrang tog‘ asalarisi, ukrain dasht asalarisi va boshqa olib kelingan va o‘zbekistonda biol.si hamda foydali xo‘jalik belgilari bilan ajdodlaridan farq qiladigan asalarilar po-pulyatsiyasi vujudga keldi. oʻzbekiston respublikasida 154 ming asalari oilasi (kutisi) bor. ixtisos-lashtirilgan asalarichilik xo‘jaliklari tashkil etilgan. qishloq va suv xo‘jaligi vazirligi tizimida 48 asalarichilik xo‘jaligi (88 ming asalari oilasi), shu jumladan, "asal" uyushmasi (1975 – 96 yillarda respublika iib) bor (1998). re-spublikadagi o‘rmon xo‘jaligi korxonalarida, "o‘zmevasabzavotuzumsanoatxolding" kompaniyasi tarkibida ham asalarichilik xo‘jaliklari bor. asalarichilik bilan 20 – 50 (90%) yoki 50 – 150 (10%) quti asalarisi bo‘lgan xususiy asalchilar ham shug‘ullanadi. mavsumda ikki marta – may-iyun (bahorgi) va avgust-sentabrda (yozgi) asal olinadi. 1996 yil 17,1 ming-tasal, 187 t mumlarda tayyorlandi. respu-blikada yiliga 20 ming t dan ko‘proq asal tayyorlash imkoniyatlari bor. asalarilar asosan ko‘chma usulda boqiladi. asalarilardan qishloq xoʻjaligi ekinlarini (g‘o‘za, mahsar, kanop, urug‘lik beda va boshqalar) changlatishda foydalaniladi. asalarilar bilan changla-tish …

5 / 17

asalari tanasining tashqi pardasini kemirib ichiga joylashgach, u yerda rivojlanishning maʼlum bosqichlarini oʻtaydi. keyin esa undan chiqib yerga kirib ketadi. yerda lichinkalar gʻumbakka, yaʼni yolgʻon pillaga (pupariyaga) aylanadi. ulardan keyinchalik yetilgan pashshalar chiqadi. pillalarning rivojlanish muddati 15-35 kun boʻlib, bu tashqi sharoitga bogʻliq. yoz mobaynida senotaniya pashshasi ikki boʻgʻin avlod beradi. ulardan biri yolgʻon pilla holatida yerda qishlaydi. bahor yoki yozning boshlanishida , issiq ob-havo sharoitida yolgʻon pillalardan yetilgan pashshalar chiqadi. ob-havo quruqroq kelgan yillari yogʻingarchilik koʻproq boʻlgan yillarga nisbatan pashsha kam boʻladi. hovuzlardan uzoqda joylashgan arizorlarda hovuzga yaqin joylashganlariga nisbatan pashshalar kamroq boʻladi. bu pashshalar arixonalarning yoki paxsalarning ustida oʻtiradi. asalni qanday qilib tozalash va navlarga ajratish mumkin? 2018-yil 19-mart odiljon yakubov kiritgan. asal tarkibida ikki xil mexanik aralashma boʻladi: tabiiy va keyin tushgan har xil aralashmalar. chang va kraxmal zarrachalari, suvoʻtlari hujayralari, achitqi va boshqalar tabiiy mexanik aralashmalarga kiradi, ularning asalga tushishi asalarichiga bogʻliq emas. boshqa aralashmalar – …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "asalarilar (apis mellifera l.)"

asalari, bolari (apis mellifera l.) — arilar oilasining bir turi. asalari vatani janubiy osiyo hisoblanadi. hozirgi davrda janubiy kengliklardan chekka shimolgacha tarqalgan. asalarilar, asosan, oila boʻlib yashaydi. bir oila bir ona (xalq tilida „podshosi“ deb ham yuritiladi), bir necha ming ishchi va bir necha yuz erkak asalaridan iborat. ona asalari tanasi uzunligi 20 — 25 mm, vazni 200 — 250 mg, bahordan kuzga qadar tuxum qoʻyish va oilani boshqalari vazifasini bajaradi. qanoti tanasining yarmini qoplaydi, nektar, gul changini yigʻuvchi apparatining yukligi bilan farq qiladi. ona asalarining jinsiy aʼzolari rivojlangan. 5 yilgacha yashaydi (tajribali asalarichilar onalari har ikki yilda yangilab turadilar). bir sutkada 2 — 2,5 mingtagacha tuxum qoʻyadi. otalangan tuxumlardan 21 kunda i...

This file contains 17 pages in DOCX format (434.8 KB). To download "asalarilar (apis mellifera l.)", click the Telegram button on the left.

Tags: asalarilar (apis mellifera l.) DOCX 17 pages Free download Telegram