optika fani difraksion panjaralar va ularning qo‘llanilishi

DOCX 28 pages 219.0 KB Free download

28 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 219.0 KB

File type DOCX

Pages 28

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 28

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi o‘zbekiston-finlandiya pedagogika instituti aniq va amaliy fanlar fakulteti “fizika” kafedrasi “optika” fanidan kurs ishi mavzu: difraksion panjaralar va ularning qo‘llanilishi bajardi: 210-guruh talabasi ziyotboyev abbos. ilmiy rahbar: _____________________________. kurs ishi himoya qilingan sana: “___” ________ 2025-yil. baho: ______ (_____) _______ _______ _______ komissiya a’zolari: _________________ _________________ _________________ samarqand-2025 mundarija: kirish…………………………………………………………... 3 i.bob difraktsion panjara haqida umumiy tushunchalar………… 5 1.1 difraktsion panjarani o‘rganish va yorug‘likning to‘lqin uzunligini topish……………………………………………….. 5 1.2 panjaraning doimiysini aniqlash………………………………... 8 1.3 ii.bob panjara orqali o‘tgan yorug‘likda interferensiyaning ko‘rinishi. difraksion panjara turlari. diffraktsiya nazariyasi………… 12 15 2.1 difraksion panjara diffraktsiya…………………………………. 15 2.2 difraksion panjaraning asosiy formulasi. difraksion panjara.. 19 2.3 ilmiy va optic asboblarda qo‘llanilishi (spektrometr, monoxromator…………………………………………………. xulosa…………………………………………………………. 25 32 foydalanilgan adabiyotlar……………………………………. 33 kirish zamonaviy optika fanida yorug‘likning to‘lqin xossalarini chuqur o‘rganish yorug‘likning difraksiyasi hodisasi orqali amalga oshiriladi. ayniqsa, difraksion panjaralar yordamida olib boriladigan tajribalar yorug‘likning spektral tarkibini aniqlash, to‘lqin …

2 / 28

ni aniqlash, yorug‘lik manbalarining xususiyatlarini o‘rganish va hatto yulduzlarning kimyoviy tarkibini tahlil qilish mumkin. shu bilan birga, lazer texnologiyasi, optik tolali aloqa tizimlari, metrologiya va zamonaviy ilmiy tadqiqot laboratoriyalarida difraksion panjaralar muhim vosita hisoblanadi. mazkur kurs ishining dolzarbligi shundaki, unda difraksion panjaraning fizik asoslari, ishlash prinsipi, asosiy matematik formulalari hamda amaliy qo‘llanilish sohalari batafsil tahlil qilinadi. difraksion panjara orqali yorug‘likning spektrga ajralish mexanizmini tushunish fizika fanining to‘lqinli optika bo‘limidagi asosiy bilimlardan biri hisoblanadi va bu bilimlar, o‘z navbatida, amaliy fanlar bilan integratsiyada katta ahamiyat kasb etadi. kurs ishining maqsadi — difraksion panjaralar hodisasining fizik mohiyatini ochib berish, ularning matematik asoslarini tahlil qilish hamda turli sohalarda qanday qo‘llanilishini misollar orqali ko‘rsatishdan iborat. shu maqsadga erishish uchun quyidagi vazifalar qo‘yiladi: • difraksion hodisaning nazariy asoslarini o‘rganish; • difraksion panjaraning turlari va tuzilishini tavsiflash; • difraksion formulalarni chiqarish va ularni qo‘llashni ko‘rsatish; • panjaralar yordamida o‘tkazilgan asosiy tajribalar va amaliy qo‘llanmalarga misollar keltirish. …

3 / 28

i, uning yordamida yorug‘likning to‘lqin uzunligini aniqlash va bu hodisaning amaliy qo‘llanish sohalarini o‘rganish; mavzuning dolzarbligi: difraksion panjaralar yorug‘likning to‘lqin tabiatini o‘rganish, uni spektral tahlil qilish va lazer texnologiyalarida muhim rol o‘ynaydi. ular spektroskopiya, optik aloqa, tibbiyot va sanoatda keng qo‘llaniladi; kurs ishining tarkibiy tuzilishi va hajmi: kurs ishining tarkibi kirish 3 bob, xulosa va foydalanilgan adabiyotlar ro‘yxatidan iborat; i. bob difraktsion panjara haqida umumiy tushunchalar 1.1 difraktsion panjarani o‘rganish va yorug‘likning to‘lqin uzunligini topish vazifada gs-30 generator-spektrometrlarda difraktsiya burchagini bevosita o‘lchash yo‘li bilan difraktsion panjaraning doimiysi va yorug‘likning to‘lrin uzunligi anirlanadi. bundan tashrari, panjaraning burchak dispersiyasi hamda uning ajrata olish robiliyati harida tushuncha beriladi. kirish. difraktsion panjara deb, biror tabiatli to‘lqinning tarqalishiga ta’sir etuvchi har qanday davriy (yoki davriylikka yarin). tuzilishga aytiladi. eng sodda difraktsion panjara shisha plastinkadan iborat bo‘lib, uning ustiga bo‘lish mashinasi yordamida bir rator parallel shtrixlar chizilgan. bo‘lish mashinasida chizilgan joylar yorug‘likni shunday sochib yuboradiki, yorug‘likning …

4 / 28

. sodda hollarda yorug‘lik tinik uchastkalarining eni a , xira uchastkalarining eni v bo‘lgan shaffof difraktsion panjaraga normal tushayotganda asosiy maksimumlarga yo‘nalish tenglikdan anirlanadi, bundan (1) (1a) bunda - difraktsiya burchagi, - yorug‘likning to‘lqin uzunligi, k – spektr tartibi kq0, q1, q2, . . . dq(aqv) panjara doimiysi. kq0 bo‘lganda hamma to‘lrin uzunliklar uchun maksimumlik sharti bajariladi, ya’ni kq0 bo‘lganda markaziy yorug‘lik polosa kuzatiladi. k ning boshra hamma riymatlarining ikki xil ishorali () bo‘lishi spektrlarning markaziy yorug‘ polosaning o‘ng va chan simmetrik joylashgan ikki sistemasiga mos keladi. panjara yordamida hosil rilish mumkin bo‘lgan spektrlarning eng katta soni (2) munosabatdan anirlanadi. difraktsion panjaraning asosiy tavsifi uning ajrata olish robiliyati va dispersiyasidir. panjaraning ajrata olish robiliyatini reley shartidan foydalanib hisoblash mumkin. reley shartiga binoan, ikkita monoxromatika spektral chizirdan birining bosh maksimumi unga eng yarin ikkinchi chizirning minimumi o‘rniga tushgan holda bu ikki chizir bir-biridan ajraladi, ya’ni yakka-yakka ko‘rinadi shartdan panjaraning ajrata olish …

5 / 28

‘zgarmas bo‘ladi, d esa ga proportsionaldir. shu sababli difraktsion spektrlarni shisha prizmalar yordamida hosil rilingan spektrlardan farr rilish uchun, ular ba’zan “normal spektrlar” deb ham ataladi. shisha prizmalar yordamida hosil rilinadigan spektrlarda burchak dispersiya spektrning rizil rismida binafsha rismidagiga raraganda kam bo‘ladi. 1.2 panjaraning doimiysini aniqlash panjaraning doimiysini aniqlash o‘lchashlar. truba biron tomonga, masalan, chap tomonga simob spektrda birinchi yashil chizig‘i (-5461 ao) ko‘ringuncha buriladi. unga truba to‘g‘rilanadi va hisoblash o‘tkaziladi. trubani shu tomonga burashni davom ettirib, huddi shu chizirning o‘zi ikkinchi tartibli spektrda topiladi va unga truba to‘g‘rilanib, yana hisoblash o‘tkaziladi. spektrning tartibi ortgan sari uning ravshanligi kamaya boradi. trubani teskari tomonga burib, nolinchi maksimumning o‘ng tomoniga huddi shu xil to‘g‘rilashlar va hisoblashlar o‘tkaziladi. kuzatishlardan k ning tegishli riymatlari uchun topilgan burchak riymatlarini (1) formulaga ro‘yib, berilgan panjaraning doimiysi hisoblab topiladi. spektral chizirlarning noma’lum to‘lrin uzunliklarini aniqlash o‘lchashlar. doimiysi ma’lum bo‘lgan panjarani spektormetr stolchasiga, simob lampasini tirrish oldiga o‘rnatib, …

Want to read more?

Download all 28 pages for free via Telegram.

Download full file

About "optika fani difraksion panjaralar va ularning qo‘llanilishi"

o‘zbekiston respublikasi oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi o‘zbekiston-finlandiya pedagogika instituti aniq va amaliy fanlar fakulteti “fizika” kafedrasi “optika” fanidan kurs ishi mavzu: difraksion panjaralar va ularning qo‘llanilishi bajardi: 210-guruh talabasi ziyotboyev abbos. ilmiy rahbar: _____________________________. kurs ishi himoya qilingan sana: “___” ________ 2025-yil. baho: ______ (_____) _______ _______ _______ komissiya a’zolari: _________________ _________________ _________________ samarqand-2025 mundarija: kirish…………………………………………………………... 3 i.bob difraktsion panjara haqida umumiy tushunchalar………… 5 1.1 difraktsion panjarani o‘rganish va yorug‘likning to‘lqin uzunligini topish……………………………………………….. 5 1.2 panjaraning doimiysini aniqlash………………………………... 8 1.3 ii.bob pa...

This file contains 28 pages in DOCX format (219.0 KB). To download "optika fani difraksion panjaralar va ularning qo‘llanilishi", click the Telegram button on the left.

Tags: optika fani difraksion panjaral… DOCX 28 pages Free download Telegram