смета тузиш (бюджетлаштириш ва харажатларни назорат қилиш)

DOC 28 стр. 195,5 КБ Бесплатная загрузка

28 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 195,5 КБ

Тип файла DOC

Страницы 28

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 28

smeta tuzish (byudjetlashtirish va xarajatlarni nazorat qilish) reja: 1. “standard cost” va farqlanishlar tahlili 2. asosiy smeta. operativ byudjet, moliyaviy byudjet va kapital sarflar byudjeti. pul oqimi farazi. (pul mablag'lari byudjeti) “standard cost” va farqlanishlar tahlili dasttaval byudjet bilan standart o'rtasidagi farqni tushunib olishga harakat qilaylik. egiluvchan byudjet tizimi (flaxible budgeting system) bu kengroq ma'noni anglatib bu faoliyatning keng jabhasini qamrab olib, faoliyatga oid rejalarni ifodalaydi (faollik ko'rsatkichlari, iqtisodiy-texnik ko'rsatkichlar, xarajatlar va moliyaviy natijalarga oid ko'rsatkichlar bir-biriga uzviy bog'liqlikda qaraladi). ta'kidlab o'tish lozimki, tashkilotda egiluvchan byudjet tizimining o'rnatilishi asosiy tannarx elementlari bo'lgan to'g'ridan- to'g'ri material va to'g'ridan-to'g'ri mehnat haqi tannarxi standartlarining rivojlanishiga olib keladi. standard cost bu asosan yagona bir birlik uchun ifodalangan ko'rsatkich bo'lib u oldindan aniqlanadigan tannaxr hisoblanadi. ushbu oldindan aniqlangan tannarx erishiladigan darajada bo'lishi kerak. standard cost bir birlik mahsulot ishlab chiqarish yoki xizmatlar ko'rsatish uchun talab etiladigan oldindan aniqlangan resurslar qiymatidir. standard cost bu egiluvchan byudjet …

2 / 28

artlar hamda byudjetlarga o'zgartirishlar kiritish to'g'risida qarorlar qabul qilinadi. standart tannarx va byudjet tannarx o'rtasida qanday farq mavjud? agarda standartlar erishiladigan bo'lsa u holda byudjet tannarxidan kontseptual farq qilmaydi. standard cost asosan ishlab chiqarilib tayyor holga keltirilgan yagona bir birlikka nisbatan belgilansa, byudjet tannarxi esa umumiy summada belgilanadi. buni to'g'ridan-to'g'ri material moddasi bo'yicha quyidagi misolda ko'rish mumkin bo'ladi: bir birlikka nisbatan byudjet hajm ko'rsatkichining (sotish birliklari) turli darajalari sotilgan birliklar 1 10.000 12.000 14.000 to'g'ridan-to'g'ri materiallar 60 p.b. 600.000 p.b. 720.000 p.b. 840.000 p.b. ushbu misolda to'g'ridan-to'g'ri materiallar moddasi bo'yicha standard cost tayyor mahsulot birligiga 60 p.b. ga teng. byudjet tannarxi 10.000 birlikka nisbatan 600.000 p.b. yoki 12.000 birlikka nisbatan 720.000 p.b. da keltirilgan. demak, xulosa qilish mumkinki, standart yagona mahsulot bir birligiga nisbatan berilgan byudjetdan tashkil topadi, byudjet esa umumiy birlikka nisbatan tannarxning umumiy summasini tavsiflaydi. adabiyotlarda ushbu atamlar farqlansada amaliyotda ko'plab kompaniyalarda byudjet bajarilishlari (budgeted performance) va standart …

3 / 28

tannarxning har bir moddasi bo'yicha belgilanadi. masalan, mahsulot birligiga to'g'ri keladigan standart ustama ishlab chiqarish xarajatlari quyidagi formula orqali aniqlash mumkin bo'ladi: standart uichx = jami byudjetlashtirilgan uichx/ishlab chiqarishning standart darajasi ushbu formuladan ko'rinib turibdiki, xarajat moddalari bo'yicha standartlarni belgilashda ushbu xarajatlarning byudjetlashtirilgan summalari asos qilib olinadi. demak, xulosa qiladigan bo'lsak standard cost bu ishlab chiqarilgan yagona bir birlikka nisbatan olidindan belgilangan va erishiladigan tannarxi bo'lib u yordamida haqiqiy tannarx me'yordagi tannarx bilan solishtirilib nazorat qilib boriladi. nazorat quyidagi maqsadlarda amalga oshiriladi: 1. tannarx nazorati (sost control) 2. baho (narx)ga oid qarorlar (pricing decisions) 3. bajarilishlarni baholash (performance appraisal) 4. tannarxni tasavvur qilish va bilish (cost awareness) 5. vazifalarni boshqarish (management by objective) tannarx nazorati. tannarx nazorati tannarxni minimallashtirishni anglatmaydi. standard cost tizimi tannarx nazoratini o'rnatish uchun asosiy qurilma hisoblanadi. natijada, ma'lum vaqt misol uchun oylik, haftalik yoki har kunlik yoki boshqa vaqt oralig'ida haqiqiy erishilgan tannarx natijalari standart tannarx …

4 / 28

cost ma'lumotlariga tayanadi, chunki hali haqiqiy tannarx ma'lumotlari tayyor bo'lmasligi mumkin. bajarilishlarni baholash. agar standartlar bajarilishlarni baholash uchun o'rnatilgan bo'lsa, u holda barcha personallarga ish jarayonlarida foydalanish uchun me'yor va normalar beriladi. ular asosida bajarilishlar baholanadi. masalan, oak kofe stolini tayyorlash uchun me'yor bo'yicha talab qilinadigan mehnat soatlari ishchilar mehnatining samaradorligini baholashda foydalaniladi. agar mehnat me'yorida bo'lsa, demak ishchilar normativ samaradorlikda ishlayapdi degan xulosalarga kelish mumkin. me'yordan kam yoki ko'p mehnat sarflansa, demak buning sabablari o'rganilib chiqilishi lozim bo'ladi. standard cost tizimi bajarilishlarni baholaydi, ularni normativlar bilan solishtiradi. yuzaga kelgan farqlarning sabab va omillari o'rganilib chiqiladi. tannarxni tassavur qilish va bilish. ayrim xodimlar biznes faoliyatida tannarx to'g'risida kam ma'lumotga va bilimga egadirlar. standartlar xodimlarga tannarx to'g'risida ma'lumot beradi. har bir bajarayotgan ishlari me'yor doirasida bo'lishini ta'minlaydi. bu esa oxir natija ishlab chiqarish hajmining oshishi, mahsulot sifatining yuksalishi, ortiqcha chiqimlarga yo'l qo'ymaslikka olib keladi. har bir kompaniyada tannarx to'g'risida xodimlarga ta'lim …

5 / 28

standartlar ideal standartlar. ma'lum operatsion shart-sharoitlar yuzaga kelganda amalga oshirish mumkin bo'lgan standarlarga ideal standartlar deb ataladi. u eishilishi mumkin qachonki yo'qotishlar, braklar va asbob-uskunalarning turib qolishlari va boshqa oldini olish mumkin bo'lgan xatoliklar bo'lmagan taqdirda. bu standartlar optimal bajarilishlarni baholashlarda qo'l keladi. asosiy standartlar. bu standartlar uzoq muddatga tuzilgan standartlar bo'lib, ular bajarilishlardagi tendentsiyalarni aniqlashga yordam beradi. asosiy stnadartlar joriy standartlarni tuzish uchun asos bo'lib xizmat qiladi. joriy erishiladigan standartlar. joriy standartlar joriy faoliyat davomida qo'llaniladigan ishchi sandartlar hisoblanadi. bunda standartlar mehnat soatlaridan me'yor darajasida samarali foydalanilgan, asbob-uskunalar normal ishlashi ta'minlangan, ishda to'xtab qolish holatlari me'yor dan ortiq bo'lmagan sharoitida tuziladi. bu holatlarga chegirmalar beriladi. standard cost tizimi uchta asosiy faoliyatdan tashkil topadi. ular quyidagilardan iborat: (1) standartlarning joriy etilishi; (2) haqiqiy tannarxning jamg'arilishi; (3) farqlanishlar tahlili dastlab standartlarni joriy qilish kerak. har bir xarajat moddasi bo'yicha standartlar ishlab chiqarilishi lozim. buning uchun kompaniya standart tarmoqlari qo'mitasi standartlaridan, ilmiy …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 28 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "смета тузиш (бюджетлаштириш ва харажатларни назорат қилиш)"

smeta tuzish (byudjetlashtirish va xarajatlarni nazorat qilish) reja: 1. “standard cost” va farqlanishlar tahlili 2. asosiy smeta. operativ byudjet, moliyaviy byudjet va kapital sarflar byudjeti. pul oqimi farazi. (pul mablag'lari byudjeti) “standard cost” va farqlanishlar tahlili dasttaval byudjet bilan standart o'rtasidagi farqni tushunib olishga harakat qilaylik. egiluvchan byudjet tizimi (flaxible budgeting system) bu kengroq ma'noni anglatib bu faoliyatning keng jabhasini qamrab olib, faoliyatga oid rejalarni ifodalaydi (faollik ko'rsatkichlari, iqtisodiy-texnik ko'rsatkichlar, xarajatlar va moliyaviy natijalarga oid ko'rsatkichlar bir-biriga uzviy bog'liqlikda qaraladi). ta'kidlab o'tish lozimki, tashkilotda egiluvchan byudjet tizimining o'rnatilishi asosiy tannarx elementlari bo'lga...

Этот файл содержит 28 стр. в формате DOC (195,5 КБ). Чтобы скачать "смета тузиш (бюджетлаштириш ва харажатларни назорат қилиш)", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: смета тузиш (бюджетлаштириш ва … DOC 28 стр. Бесплатная загрузка Telegram