dumsiz amfibiyalarning tarqalishi va ekologiyasi

PPTX 15 pages 1.5 MB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.5 MB

File type PPTX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

dumsiz amfibiyalarning tarqalishi va ekologiyasi reja: 1.dumsiz amfibiyalar tarqalish xususiyatlari 2.dumsiz amfibiyalarning xilma xilligi asosiy vakillari (ko'l baqasi, yashil qurbaqa, qurildoqbaqa) 3.hayvonot dunyosi kelib chiqishidafi ularning ahamiyati dumsiz amfibiyalar tarqalish xususiyatlari erkin vohidovni hayoti biogeografik tarqalish doirasi dumsiz amfibiyalar deyarli butun dunyoda uchraydi, ammo ularning asosiy tarqalish zonasi quyidagicha: tropik mintaqalar: eng ko‘p turlar janubiy amerika (ayniqsa, amazon havzasi), janubi-sharqiy osiyo, markaziy afrika va avstraliyada uchraydi. bu mintaqalar mo‘tadil harorat, yuqori namlik va zich o‘simliklar bilan xarakterlanadi. moʻʼtadil mintaqalar: yevropa, shimoliy amerika va osiyoning shimoliy qismlarida ham dumsiz amfibiyalarning bir nechta turlari mavjud. ular sovuq iqlimga moslashgan, jumladan, muzlashga qarshi moddalarni ishlab chiqarish orqali qishlaydi. cho‘l va yarim cho‘llarda: ayrim turlari ekologik moslashuvchanligi tufayli sahrolarda ham uchraydi. masalan, spadefoot toads (scaphiopus spp.) shimoliy amerikaning quruq hududlarida qisqa muddatli yomg‘irli mavsumdan foydalanib ko‘payadi. tarqalishga ta’sir qiluvchi ekologik omillar a) namlik anuralar suvga bog‘liq organizmlar bo‘lib, ularning terisi orqali nafas olish qobiliyati …

2 / 15

ketishi, o‘rmonlarning kesilishi, pestitsidlar va urbanizatsiya anura turlarining soni va tarqalish doirasini cheklab qo‘ymoqda. endemiklik va ekologik moslashuv ko‘plab dumsiz amfibiyalar endemik hisoblanadi, ya’ni faqat ma’lum bir geografik hududda uchraydi. masalan: avstraliyadagi corroboree frog (pseudophryne corroboree) faqat alohida baland tog‘li botqoqliklarda uchraydi. madagaskarda 300 dan ortiq tur mavjud bo‘lib, ularning 90% dan ortig‘i endemikdir. ekologik moslashuvchanlik tufayli ayrim turlari hatto antropogen hududlarda — bog‘lar, dala-dashtlar, suv havzalar yaqinida ham yashashi mumkin. dumsiz amfibiyalarning xilma xilligi asosiy vakillari (ko'l baqasi, yashil qurbaqa, qurildoqbaqa) ko‘l baqasi (rana ridibunda) lotincha nomi: pelophylax ridibundus tarqalgan hududlar: yevropa, g‘arbiy osiyo, shimoliy afrika, markaziy osiyo. biologik tavsifi: uzunligi 9–14 sm gacha yetadi, tanasi yashil-jigar rangda, orqasida dog‘lar bo‘ladi. odatda, doimiy suv havzalarida yashaydi: ko‘l, ariq, kanal, daryo bo‘ylari. terisi silliq, orqa oyoqlari uzun va kuchli bo‘lib, yaxshi suzishga moslashgan. hayot tarzi va ozuqasi: asosan suvda faol, baliqchalarga, hasharotlarga va ularning lichinkalariga ov qiladi. tungi va kunduzgi …

3 / 15

ilan oziqlanadi. hayvonot dunyosi kelib chiqishidafi ularning ahamiyati hayvonot dunyosining kelib chiqishi a) biogenetik asoslar hayvonot dunyosining kelib chiqishi taxminan 600–700 million yil avval sodir bo‘lgan bo‘lib, u bir hujayrali protistalardan (ayniqsa, xolerofillga ega bo‘lmagan heterotrof organizmlardan) evolyutsiyalashgan hisoblanadi. ilk hayvonlar — gubkalar (porifera) va ichki bo‘shliqli hayvonlar (cnidaria) edi. b) paleontologik dalillar eng qadimgi hayvon suyaklari va izlari ediakaran (ediacaran) va kambriy davrlarida uchraydi. ayniqsa kambriy portlashi (taxm. 540 mln yil avval) hayvonot xilma-xilligining keskin oshishiga sabab bo‘ldi. c) evolyutsion yo‘nalishlar hayvonlar evolyutsiyasi davomida ikki asosiy yo‘nalishda rivojlandi: invertebratalar (umurtqasizlar) — hasharotlar, mollyuskalar, qurtlar, va h.k. vertebratalar (umurtqali hayvonlar) — baliqlar, amfibiyalar, sudraluvchilar, qushlar, sutemizuvchilar. hayvonot dunyosining biosferadagi ahamiyati a) ekologik muvozanatni saqlash hayvonlar oziq zanjiri (trophic chain) tarkibida iste’molchi sifatida muhim o‘rin tutadi: o‘txo‘rlar o‘simliklarni iste’mol qilib ularning ko‘payishini muvozanatlaydi, yirtqichlar zaif va kasal hayvonlarni yo‘qotib, populyatsiyalar sog‘lomligini ta’minlaydi, parazit va detrivorlar organik moddalarning parchalanishini jadallashtirib, tabiiy aylanishda …

4 / 15

y qadriyat qushlarning sayrashi, dengiz hayvonlarining ko‘rkamligi, yovvoyi hayvonlar haqida yaratilgan ertaklar, afsonalar, tasviriy san’at, musiqiy asarlar — bularning barchasi inson madaniyati va tafakkurining bir qismi hisoblanadi. inson va hayvonot olami o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik hayvonlarning sezuvchanlik darajasi, kommunikatsiya usullari, jamiyat tuzilmasi inson faoliyatiga analog tarzda o‘rganiladi. biomimetika – hayvonlar tuzilishidan ilhomlanib texnologiyalar (masalan, qushlar asosida samolyot qanotlari) yaratish sohasi. etologiya – hayvonlarning xulqi asosida inson psixologiyasini chuqur tushunishga yordam beradigan fan tarmog‘i. xulosa dumsiz amfibiyalar (anura) hayvonot dunyosining eng keng tarqalgan va ekologik moslashuvchan guruhlaridan biri bo‘lib, ularning global miqyosdagi tarqalishi biologik xilma-xillik va muhitga moslashuvchanlik darajasining yuksakligini aks ettiradi. ular tropik o‘rmonlardan tortib, cho‘l, tog‘ va botqoqli hududlargacha bo‘lgan juda turli-tuman ekotizimlarda yashaydi. dumsiz amfibiyalarning ekologik xususiyatlari, ayniqsa, suv va namlikka bog‘liqligi, ular uchun muhim yashash omillari hisoblanadi. terisi orqali nafas olish, suvda ko‘payish, yirtqichlardan yashirinib yashash kabi biologik moslashuvlar ularning yashovchanligini ta’minlaydi. shu bilan birga, ular oziq zanjirining …

5 / 15

alab qiluvchi organizmlardir. e’tiboringiz uchun rahmat! image2.jpeg image3.gif image4.gif image5.jpeg image6.jpeg image7.jpeg image8.jpeg image9.jpeg r-5-5 rana esculenta /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dumsiz amfibiyalarning tarqalishi va ekologiyasi"

dumsiz amfibiyalarning tarqalishi va ekologiyasi reja: 1.dumsiz amfibiyalar tarqalish xususiyatlari 2.dumsiz amfibiyalarning xilma xilligi asosiy vakillari (ko'l baqasi, yashil qurbaqa, qurildoqbaqa) 3.hayvonot dunyosi kelib chiqishidafi ularning ahamiyati dumsiz amfibiyalar tarqalish xususiyatlari erkin vohidovni hayoti biogeografik tarqalish doirasi dumsiz amfibiyalar deyarli butun dunyoda uchraydi, ammo ularning asosiy tarqalish zonasi quyidagicha: tropik mintaqalar: eng ko‘p turlar janubiy amerika (ayniqsa, amazon havzasi), janubi-sharqiy osiyo, markaziy afrika va avstraliyada uchraydi. bu mintaqalar mo‘tadil harorat, yuqori namlik va zich o‘simliklar bilan xarakterlanadi. moʻʼtadil mintaqalar: yevropa, shimoliy amerika va osiyoning shimoliy qismlarida ham dumsiz amfibiyalarning bir ne...

This file contains 15 pages in PPTX format (1.5 MB). To download "dumsiz amfibiyalarning tarqalishi va ekologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: dumsiz amfibiyalarning tarqalis… PPTX 15 pages Free download Telegram