nutq va muloqot psixologiyasi

PPTX 27 pages 31.1 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 31.1 MB

File type PPTX

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

02 nutq va muloqot psixologiyasi 02 nutq — odamlar til orqali bir-biri bilan muomala va aloqa qilishning alohida usulidir. odam o'z nutqi orqali o‘zining bilimlari, fikrlari, hislari va istaklarini boshqa kishilarga aytib bera oladi va boshqa kishilaming fikrlarini o'zlashtirib oladi, boshqa kishilaming hislari va istaklarini bilib oladi. odamlar o'zlarining faoliyatlari va kundalik hayotlarida bir-birlari bilan shu tarzda aloqa qilib turadilar. nutq vositasi bilan aloqa bog‘lash jarayonida har bir kishi bilimlarning ko‘p qismini boshqa kishilardan oladi. nutq vositasi bilan aloqa bog‘lash odamning doimiy ehtiyoji bo‘lib, bu aloqa fikr olishga xizmat qiladi. asl nutq („tashqinutq“) bilanbirqatordaichkinutq ham bor. u soʻzlovchiongidabilishgayordamberadiganturlixilmasalalarnimuhokamaqilishvahaletishgaqaratiladi. ichkinutqtashqi nut asosida, tovushyokiyozuvqoʻllanmaganholda, faqatovozlintqdagisoʻzlarhaqidagianiqtasavvurlarbilankechadiganak/shy jarayonlartarzidaamalgaoshadi. yozmanutqogʻzakinutqdanbirqadarshakllanganligi, soʻzlarningoʻtasinchkovlikbilantanlabolinishi, grammatikjihatdananiq, lekinmurakkabshakllanganligi, ogʻzakinutquchunxosboʻlganohang, mimikavaqoʻlharakatlariningbevositaqoʻllanaolmasligibilanfarqlanadi. ≪nutq≫ va ≪til≫ degan terminlar ko'pincha bir xil ma’noda ishlatiladi. ammo bu terminlarning ma’nosini bir-biriga aralashtirib yuborish yaramaydi. garchi nutq bilan til bir-biriga chambarchas bog'langan bo'lsa ham, lekin ulaming ikkovi bitta narsa emas. nutq bilan til bir-biridan farq qiladi, lekin …

2 / 27

≫ tillar borligini shu til aks ettirilgan yozma yodgorliklardan bilamiz. masalan, qadimgi grek (yunon), lotin tillari mana shunday ≪o‘lik≫ tillardir. 1.nutq aloqa shaklidir. nutqni har bir shaxs yaratadi 2.nutq-individual xarakterga ega bo`lib, har bir shaxsning nutqi uning tajribasi, bilimi va 3.til esa ijtimoiy hodisadir. til har bir kishida mustaqil ravishda mavjuddir. kishilar qaysidir tildan foydalanib o`zaro muloqotda bo`ladilar 02 1. ichki nutq nutq turlari 01 03 04 2. tashqi nutq. aktiv passiv nutq turlari ham mavjud. 1. ichki nutq o‘qituvchi ongida hosil bo‘ladigan, hali amalga oshmagan til elementlaridan tashkil topgan, kishining og‘iz ochmasdan fikrlashi, mulohaza yuritishi, o‘ylashi ichki nutqdir 2.tashqi nutq boshqa odamlar bilan aloqa qilishimizda foydalaniladigan nutqdir. bu nutq biron kishiga qaratilgan, biron nimani xabar qiladigan nutqdir. tashqi nutqning o‘zi ham og'zaki va yozma nutqqa boiinadi. nutq vositasi bilan bog'lanadigan aloqada hamisha ikki yoki bir necha kishi ishtirok etadi, bulardan bittasi biron narsani yo og'zaki, yoki yozma bayon qiluvchi …

3 / 27

g faol nutqini o‘zicha takrorlagandek bo‘ladi. masalan, o'qituvchi darsni tushuntirib berayotganida, o‘quvchilar esa uning darsini eshitayotganlarida o'qituvchining nutqi faol nutq boladi, o‘quvchilarning shu nutqni idrok qilish, ya’ni tushunish jarayoni esa passiv nutq bo‘ladi. nutqning 0 ‘sishi bolalar, odatda, ikki yoshga o‘tganida, o‘rta hisobda o‘n yetti-o‘n sakkiz oylik bolganida faol nutqni egallay boshlaydilar. bolaning nutqi egallash vaqtigacha boigan davrni va shu davrdagi o‘sib borish vaqtini uning tili chiqmagan davri yoki til chiqmagan bosqich deb aytiladi. bolaning o‘sishidagi bu davr nutqni egallashga tayyorgarlik davri boladi. odamlarning o‘zaro aloqalarida ulaming nutqlari turli ma’nolarda yoki funksiyalarda namoyon boladi. nutqning asosiy vazifasi, demak, uning asosiy funksiyasi odamlarning bir-birlari bilan aloqa qilish vositasi bo'lishdir. bu aloqa asosan odamlarning o‘z fikrlarini bir-birlariga aytishlaridan iborat boladi. aloqa jarayonida fikrlar nutq yordamida shakllanadi, ifo? dalanadi, aytiladi va tushunib olinadi. shu bilan birga mana shu aloqa jarayonida nutq ifodalash vositasi bo‘lib, biror nima bildirish vositasi bo‘lib, ta’sir o‘tkazish vositasi bo‘hb …

4 / 27

rning emotsional holatlari ( mamnunlik , shodlik , g‘azab , qayg‘u , hijron va shu kabilar ) haqidagi ma’lumotlar o‘tishi mumkin . bunday axborot odamdan odamga etkaziladi va shaxslararo aloqalar o‘rnatish vositasi bo‘lib xizmat qiladi . muloqot maqsadi – bu insonda ushbu faollik turi yuzaga keladigan sabab. hayvonlarda muloqot maqsadi bo‘lib boshqa tirik jonzotni ma’lum harakatga chorlash, u yoki bu harakatni amalga oshirmaslik kerakligi haqidagi ogohlantirish xizmat qilishi mumkin. masalan, ona o‘z tovushi yoki harakati bilan bolasini xavfdan ogoh etishi mumkin; podadagi ba’zi hayvonlar boshqalarni ularga hayotiy muhim daraklar etib kelgani haqida ogohlantirishlari mumkin. komunikatsia-tirk va o’lik tizimlar o’rtasida axborot almashinuvi anglatadi.hatvonlar o’rtasidagi signallar almashinuvi va h.z lar komunikatsiyaga misol bo’ladi.muloqat faqat insonlar o’rtasida amalga oshiriliadi identifikatsiya -kishiga tenglashtirish, baravarlash ma’nosini anglatib, insonning o‘zini xayolan suhbatdoshi o‘rniga qo‘yish orqali uning fikrlari va tasavvurlarini tushunishga intilishi refleksiya (lot.-aks ) - insonning suhbatdoshi tomonidan qanday idrok etilayotgani va tushunilayotganini anglashga intilishi. stereotipizatsiya-o'zgarishsiz, …

5 / 27

ar bilan ham hissiyot va hulq-atvor darajalarida hamfikrlikka erishish orqali o‘zaro ta’sir ko‘rsatishga imkon beradi. verbal muloqot faqat insonga xos bo‘lib, zarur shart sifatida tilni o‘zlashtirishni belgilab beradi. nutq muloqot vositasi sifatida bir vaqtning o‘zida ham axborot manbai sifatida, ham suhbatdosh bilan o‘zaro ta’sirlashuv vositasi sifatida namoyon bo‘ladi. buyuk shoir sa’diyning so‘zlarini yodda tutish lozim: «aqling bormi yoki yo‘q, buyukmisan yo kichik, biz bilmaymiz, sen bir so‘z atmaguningcha». verbal (nutq) muloqot tarkibiga: so‘zlar, iboralar ma’nosi va mohiyati kiradi. asosiy o‘rinni so‘zning qo‘llanilish aniqligi, uning ifodalanishi va hammabopligi, tovushlar, so‘zlar talaffuzi, ohang ifodasi va mohiyati egallaydi. nutqdagi tovush hodisalari: nutq jadalligi, tovush balandligi modulyasiyasi, tovush toni, nutq vazni, tovush sifati, ohangi, aniqligidan iborat. muloqot, odatda, beshta: shaxslararo, kognitiv, kommunikativ-axborotli, emotiv va konativ tomonlarining birligida namoyon bo‘ladi. muloqotning shaxslararo tomoni insonning bevosita atrof-muhiti: boshqa odamlar va o‘z hayotida bog‘liq bo‘ladigan umumiyliklar bilan o‘zaro ta’sirini aks ettiradi. muloqotning kognitiv tomoni suhbatdoshning kim, qanday …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "nutq va muloqot psixologiyasi"

02 nutq va muloqot psixologiyasi 02 nutq — odamlar til orqali bir-biri bilan muomala va aloqa qilishning alohida usulidir. odam o'z nutqi orqali o‘zining bilimlari, fikrlari, hislari va istaklarini boshqa kishilarga aytib bera oladi va boshqa kishilaming fikrlarini o'zlashtirib oladi, boshqa kishilaming hislari va istaklarini bilib oladi. odamlar o'zlarining faoliyatlari va kundalik hayotlarida bir-birlari bilan shu tarzda aloqa qilib turadilar. nutq vositasi bilan aloqa bog‘lash jarayonida har bir kishi bilimlarning ko‘p qismini boshqa kishilardan oladi. nutq vositasi bilan aloqa bog‘lash odamning doimiy ehtiyoji bo‘lib, bu aloqa fikr olishga xizmat qiladi. asl nutq („tashqinutq“) bilanbirqatordaichkinutq ham bor. u soʻzlovchiongidabilishgayordamberadiganturlixilmasalalarnimuhokamaqilishv...

This file contains 27 pages in PPTX format (31.1 MB). To download "nutq va muloqot psixologiyasi", click the Telegram button on the left.

Tags: nutq va muloqot psixologiyasi PPTX 27 pages Free download Telegram