iqtisodiy tahlil fani metodining o’ziga xos xusiyatlari

DOC 12 pages 100.5 KB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 100.5 KB

File type DOC

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

iqtisodiy tahlil fani metodining o’ziga xos xusiyatlari reja 1. iqtisodiy tahlil metodi. 2. iqtisodiy tahlil metodining o`ziga xos xususiyatlari. 3. iqtisodiy tahlilning maxsus usullari. iqtisodiy tahlil metodi iqtisodiy tahlilning uslubiy asoslari dialektika va iqtisodiy nazariya faniga tayanadi. tahlil usuli deganda esa, biznes-rejaning bajarilishiga va mahsulot hajmining o`sishiga ta'sir ko`rsatuchi omillarni sistemali va kompleks tarzda o`rganish, o`lchash va umumlashtirish usuli bo`lib, ular hisob, hisobot va hisobdan tashqari ma'lumotlarni maxsus uslublar orqali qayta ishlanilib, amalga oshirilishi tushuniladi. ma'lumki, tahlil qilinayotgan ob'ektning faoliyatiga ichki va tashqi omillar ta'sir ko`rsatadi. shuni ta'kidlash lozimki, tahlilda omillar deganda u yoki bu iqtisodiy ko`rsatkichga ijobiy hamda salbiy ta'sir ko`rsatuvchi faol harakat qiluvchi kuchlar nazarda tutiladi. «sabab» termini nisbatan keng ko`lamdagi kompleks omillar tizimiga nisbatan qo`llanilib, ana bu kompleksni tashkil etuvchilar esa omillar, deb ataladi. xo`jalik yuritish samaradorligini oshirish imkoniyatini aniqlashda ijobiy ta'sir etuvchi omillar harakatini kuchaytirish va ularning salbiy ta'sirini tugatish r e z e r v …

2 / 12

aroit natijasida u yoki bu usullarning o`zgarishi ehtimoldan holi emas. iqtisodiy tahlil metodining o`ziga xos xususiyatlari iqtisodiy tahlil usulining eng muhim xususiyatlari quyidagilardan iborat: 1) xo`jalik faoliyatiga ta'sir qiluvchi texnika, texnologiya, ishlab chiqarishni tashkil qilish va barcha omillarni tekshirishni muntazam va kompleks tarzda o`tkazishga yondoshish, tahlil usulining eng muhim xususiyatlaridan biri bo`lib hisoblanadi. bu o`rinda muntazam tahlilni kompleks tahlil bilan almashtirish aslo mumkin emas. ob'ektni ierarxik usul (bo`ysunish tartibi) orqali boshqarish, masalan, sex korxonaning, korxona birlashmaning, birlashma tarmoqning bir qismi va hokazo sifatida o`rganish sistemali tahlilga misol bo`ladi. darvoqe aytgandek, iqtisodiy tahlil va xo`jalik faoliyatini tahlil qilish bir gap emas. xo`jalik faoliyatini tahlil qilish iqtisodiy tahlilning bir bo`lagi hisoblanadi. iqtisodiy tahlil boshqarishning uchala darajasi bilan bog`liq (xalq xo`jaligi, tarmoq, korxona) xo`jalik faoliyatini tahlil qilish esa faqat uchinchi darajadagi boshqarish bilan bog`liq. xo`jalikning rivojlanishiga ta'sir etuvchi omillarni o` l ch a sh orqali biznes-rejaning bajarilishi, xo`jalik boshqarishning samaradorligi hamda korxona faoliyatidagi …

3 / 12

iyatiga ta'sir etuvchi sabablarni iqtisodiy belgilariga qarab to`g`ri turkumlash zarur. masalan, tovar mahsuloti hajmining o`sish sur'atiga ta'sir etuvchi omillar uch guruhga umumlashtiriladi: 1)mehnat omillari. bunga korxonaning ishchi kuchi bilan ta'minlanishi, ish vaqtidan foydalanish va mehnat unumdorligi kiradi. 2)mehnat vositalari omiliga esa korxonaning asosiy fondlar bilan qay darajada ta'minlanganligi, ularning hajmi, strukturasi (tuzilishi), o`sish sur'atlari, texnik holati va ulardan foydalanishning samaradorlik darajasi singari masalalar kiradi. 3)mehnat predmetlari omillari. bularga korxonaning xom ashyo va asosiy materiallar bilan ta'minlanganligi, ulardan foydalanish, samaradorlik darajasi kabi masalalar kiradi. yuqorida sanab o`tilgan omillar o`ziga xos mustaqil ma'noga ega bo`lishi bilan birga o`zaro bir-biri bilan uzviy ravishda bog`langandir. binobarin, bu omillarning ta'sirini mexanik tarzda bir-biriga aslo qo`shib ham bo`lmaydi. chunonchi, mehnat unumdorligining o`sishi ishchilar malakasi va ish vaqtidan samarali foydalanishiga bog`liq (mehnat omillari). so`ngra, mehnat unumdorligi ishlab chiqarish quvvatlaridan foydalanish darajasiga (mehnat qurollari omillari), hamda xom ashyo va materiallardan tejamkorlik va oqilona foydalanish (mehnat predmetlari omillari)ga bog`liq. …

4 / 12

qtisodiy tahlilning maxsus usullari tahlilning usuli unga bo`ysinuvchi maxsus usullar orqali ifodalaniladi. korxonalar faoliyatini tahlil qilishda turli maxsus usullar qo`llaniladi. shulardan eng asosiylari quyidagilardir: a) taqqoslash usuli - korxona faoliyatini tahlil qilishning eng asosiy usulidir, zero «barcha narsa taqqoslashda aniqlanadi». taqqoslash usullarini sanab o`tamiz: - haqiqatdagi ko`rsatkichlarni biznes-reja darajasidagi ko`rsatkichlar bilan taqqoslash natijasida biznes-rejaning bajarilish darajasi va sifati aniqlanadi; - joriy yilda amaldagi ko`rsatkichlarni o`tgan davr hisoboti bilan taqqoslash natijasida ishlab chiqarishning o`sish sur'ati aniqlanadi; - ishlab chiqarishda eng mukammal namunaga ega bo`lgan korxonaning iqtisodiy modeli bilan taqqoslash. bu o`rinda taqqoslash kompleks tarzda olib borilmaydi, balki ushbu korxonaning ayrim ko`rsatkichlari bilan taqqoslanadi. masalan, dastgohlardan foydalanish koeffitsienti yoki aytaylik, moddiy resurslardan foydalanish darajasi bo`yicha. hozirgi vaqtda sanoat korxonalarida taqqoslama tahlil usulining bir ko`rinishi bo`lgan korxonalararo taqqoslama tahlil usuli katta ahamiyatga ega bo`lmoqda. bu usul ilg`or ishlab chiqarish tajribalarini yoyish maqsadida aloqador bo`lgan turli korxonalar ishining texnik-iqtisodiy ko`rsatkichlarni taqqoslab ko`rishga asoslanadi; - …

5 / 12

ta'kidlanganidek tovar mahsuloti ishlab chiqarishga ta'sir qiluvchi omillarni guruhlashtirish (mehnat, mehnat vositalari va mehnat predmetlari omillari) misol bo`ladi. guruhlashtirish yana ushbu belgilarga ham qarab qo`llaniladi. masalan, tashqi va ichki omillar, ijtimoiy va individual, tahlil qilinayotgan ob'ektga bog`liq hamda bog`liq bo`lmagan omillar va hokazo; v) etakchi halqani ajratib qo`yish usuli. korxona faoliyati tahlil qilinayotgan vaqtda nihoyatda ko`p dalil va hodisalar uchraydiki, ularni to`la tahlil qilish imkoni yo`qligi uchun bu usuldan foydalaniladi. masalan, yuqorida aytib o`tilganidek, mehnat unumdorligi darajasiga ko`p omillar ta'sir ko`rsatadi, biroq ishlab chiqarish sharoitida faqat ikki yoki undan ko`p etakchi omillar bilan cheklanish mumkin. bularni hal qiluvchi ahamiyatga molik bo`lgan texnika taraqqiyoti, ishlab chikarishni ixtisoslashtirish darajalari bilan aniqlash kifoyadir. bu usul u yoki bu hodisalarning sababini aniqlashdan tashqari texnikani hamda ishlab chiqarishni tashkil etishni yanada takomillashtirish vazifalarini muvaffaqiyatli hal etish imkonini beradi; g) mutlaq va nisbiy miqdorlar. mutlaq miqdorlar orqali iqtisodiy ko`rsatkichlarning umumiy hajmi aniqlanadi. nisbiy ko`rsatkichlar esa biznes-rejaning …

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "iqtisodiy tahlil fani metodining o’ziga xos xusiyatlari"

iqtisodiy tahlil fani metodining o’ziga xos xusiyatlari reja 1. iqtisodiy tahlil metodi. 2. iqtisodiy tahlil metodining o`ziga xos xususiyatlari. 3. iqtisodiy tahlilning maxsus usullari. iqtisodiy tahlil metodi iqtisodiy tahlilning uslubiy asoslari dialektika va iqtisodiy nazariya faniga tayanadi. tahlil usuli deganda esa, biznes-rejaning bajarilishiga va mahsulot hajmining o`sishiga ta'sir ko`rsatuchi omillarni sistemali va kompleks tarzda o`rganish, o`lchash va umumlashtirish usuli bo`lib, ular hisob, hisobot va hisobdan tashqari ma'lumotlarni maxsus uslublar orqali qayta ishlanilib, amalga oshirilishi tushuniladi. ma'lumki, tahlil qilinayotgan ob'ektning faoliyatiga ichki va tashqi omillar ta'sir ko`rsatadi. shuni ta'kidlash lozimki, tahlilda omillar deganda u yoki bu iqtisodiy ko`rsatk...

This file contains 12 pages in DOC format (100.5 KB). To download "iqtisodiy tahlil fani metodining o’ziga xos xusiyatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: iqtisodiy tahlil fani metodinin… DOC 12 pages Free download Telegram