yevropada o‘rtaasr shaharlari

PPTX 12 pages 1.6 MB Free download

12 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.6 MB

File type PPTX

Pages 12

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 12

yevropada o‘rta asr shaharlari xo‘jalik taraqqiyoti. yevropada x–xi asrlarda ishlab chiqarish yuksalgan. bu, eng avvalo, hunarmandchilikda kuzatila di. mehnat qurollarining takomillashuvi, ustalar mahoratining oshishi hunarmand chilikni dehqonchilikdan alohida sohaga aylantiradi. dehqonchilikda ikki dalali almashlab ekish o‘rnini uch dalali almashlab ekish egallaydi. unda ekinzor uchga bo‘li nib, birinchi qismiga kuzgi, ikkin chisiga bahorgi g‘alla ekilsa, uchinchi maydon shudgor holida qoldirilib, yerga dam berilgan. bu usulda yerning yarmi emas, uchdan ikki qismi band bo‘lishi, mahsulot yetishtirishni ko‘paytirish imkonini yaratadi. og‘ir g‘ildirakli plugning tarqalishi g‘allani ekish dan oldin yerni 2–3 marta haydash uchun imkoniyat yaratgan. bo‘yinturuqning kashf eti lishi esa plugni otga qo‘shib yerni haydashni tezlashtirgan. hosildorlikning oshi shi dehqon xo‘jaligida ortiqcha mahsulotning ko‘payishiga va uni hunarmandchilik buyumlariga ayirboshlashga yo‘l ochgan. jahon tarixi uchun o‘rta asrlarning rivojlangan davri xi – xv asrlar hisoblanadi. hunarmandlar tayyorlaydigan buyumlarning turi, soni, sifati oshib borgan. lekin qishloqda feodal hukmronligi ta’sirida hunarmandning erkinligi cheklangan. natijada ular qishloqlardan qochib, …

2 / 12

farqlar bo‘lgan. shaharlar, eng avvalo, xavfsizlik, dushman hujumidan himoyalanishga qulay, qolaversa hunarmandlar o‘zlari yasagan buyumlarni sota olish imkoniyati bo‘lgan joylarda tashkil topgan. shaharlar hayoti. shaharlar ko‘pincha feodallar yerida vujudga kelgan. dastlab feodallar o‘z yerlaridagi shaharlarga homiylik qilib, ko‘chib kelgan hunarmandlarni soliqlardan ozod etgan. ammo shaharlar o‘sib, boyib borishi bilan xo‘jayinlar ulardan ko‘proq daromad olishga intilganlar. feodallar zulmi hunarmandchilik va savdoning yuksalishiga to‘sqinlik qila boshlagan. natijada shaharliklar senyor hukmidan ozodlikka chiqishga intilganlar. ko‘pincha shaharlar o‘z erkinligini to‘lov, pul evaziga qo‘lga kiritgan. bunday imkoniyat bo‘lmagan holda ozodlik uchun qo‘zg‘olon yo‘li tutilgan. fransiyaning qator shaharlarida xii–xiii asrlarda senyorlarga qarshi kurash bo‘lib o‘tgan. monastir va qasrlarda yashovchilarning hunarmandlarga ehtiyoji, dushman xavf solganida yashirinish imkoniyatining mavjudligi ularning atrofida shaharlarning shakllanishiga sabab bo‘lgan. yevropadagi myunster, sen-gallen, sen-denu shaharlari monastirlar, strasburg, gamburg, augsburg va boshqalar feodallar qal’alari atrofida, padeborn, bremen, sveybryukken, bryuggelar daryo sohillari bo‘ylarida, ko‘priklar yonida barpo qilingan. shaharlarning ko‘rinishi. dastlab shaharlar qishloqlardan aholisining ko‘pligi bilan …

3 / 12

mandlar yashaganlar. shahardagi uylarning aksari qismi yog‘ochdan qurilgan. ular juda zich qurilgan bo‘lib, ko‘pincha bir-biriga tutashib ketgan. ko‘chalar tor, ayrimlari eniga ikki metrdan ham oshmagan. tunda ko‘chalar yoritilmagan, suv quvurlari va kanalizatsiya bo‘lmagan. chiqindilar ham to‘g‘ridan-to‘g‘ri ko‘chaga tashlanavergan. aholining zich joylashishi hamda tozalikning bo‘lmasligi yuqumli kasalliklarning tez-tez takrorlanib turishiga, ko‘plab kishilarning bevaqt o‘limiga olib kelgan. yong‘inlar ham sodir bo‘lib, yog‘ochdan zich qurilgan uylardan tashkil topgan ko‘chalar, mavzelar to‘lig‘icha yonib bitgan. shahar aholisi. shaharlar aholisining asosiy qismini hunarmandlar, savdogarlar tashkil qilgan. yirik shaharlarda boy zodagonlar, feodallar, amaldorlar, tabiblar, ruhoniylar ham talaygina bo‘lgan. shahar aholisining katta qismi dehqonchilik bilan shug‘ullanishda davom etgan. qal’a devori atrofida ekinzorlar, bog‘lar, poliz hamda qo‘y, qoramol, otlar o‘tlab yurgan yaylovlar joylashgan. o‘rta asr yevropa shaharlarida aholining soni 3–5 mingdan ziyod bo‘lmagan. xiv–xv asrlarda ham 20–30 ming kishi yashagan shaharlar yirik shaharlardan hisoblangan. eng yirik shaharlar: parij, konstantinopol, milan, florensiya, kordova, seviliyalarda 80–100 ming aholi yashagan. hunarmandchilik va …

4 / 12

gan. sexni boshqarish uchun saylangan oqsoqol hunarmandlarning nizomga rioya qilishini, tayyorlangan buyumlarning sifati va sonini nazorat qilgan. nizomda ustaning dastgohlari, o‘quvchi-shogirdlari, xalfalari soni belgilab qo‘yilgan. bu xildagi tadbirlar ustalar uchun bir xil sharoit yaratish, raqobatga yo‘l qo‘ymaslik maqsadida qo‘llanilgan. tayyor buyumlar narxi ham sex oqsoqoli tomonidan belgilangan. aksari hollarda ustaning 1–2 ta xalfasi, bir nechta shogird-o‘quvchisi bo‘lgan. ularning o‘zaro munosabatlari ham sex tomonidan nazoratda tutilgan. xalfalik muddati kasbning murakkabligiga qarab 2–7 yil bo‘lib, nodir buyum yasash va uni sex oqsoqoli sinovidan o‘tkazish bilan tugagan. masalan, germaniyada xalfa sexe – ziyofat uyushtirib, so‘ng ustalikka ruxsat olgan. shaharlar hayotida sexlarning o‘rni. sex o‘z a’zolarining bayramlarini tashkil etgan, vafot etgan ustaning oilasini qo‘llagan. sexlar shaharni qo‘riqlashda, urushlar paytida uning mudofaasida alohida bo‘linma tarzida qatnashgan. sexlarning o‘z gerbi, bayrog‘i, ibodatxonasi va ba’zida alohida qabristoni ham bo‘lgan. dastlab ishlab chiqarishning rivojlanishiga xizmat qilgan sexlar xiv–xv asrlardan unga to‘sqinlik qila boshlagan. image1.jpeg image2.jpeg image3.jpeg image4.jpeg image5.jpeg …

5 / 12

Want to read more?

Download all 12 pages for free via Telegram.

Download full file

About "yevropada o‘rtaasr shaharlari"

yevropada o‘rta asr shaharlari xo‘jalik taraqqiyoti. yevropada x–xi asrlarda ishlab chiqarish yuksalgan. bu, eng avvalo, hunarmandchilikda kuzatila di. mehnat qurollarining takomillashuvi, ustalar mahoratining oshishi hunarmand chilikni dehqonchilikdan alohida sohaga aylantiradi. dehqonchilikda ikki dalali almashlab ekish o‘rnini uch dalali almashlab ekish egallaydi. unda ekinzor uchga bo‘li nib, birinchi qismiga kuzgi, ikkin chisiga bahorgi g‘alla ekilsa, uchinchi maydon shudgor holida qoldirilib, yerga dam berilgan. bu usulda yerning yarmi emas, uchdan ikki qismi band bo‘lishi, mahsulot yetishtirishni ko‘paytirish imkonini yaratadi. og‘ir g‘ildirakli plugning tarqalishi g‘allani ekish dan oldin yerni 2–3 marta haydash uchun imkoniyat yaratgan. bo‘yinturuqning kashf eti lishi esa plugni o...

This file contains 12 pages in PPTX format (1.6 MB). To download "yevropada o‘rtaasr shaharlari", click the Telegram button on the left.

Tags: yevropada o‘rtaasr shaharlari PPTX 12 pages Free download Telegram