klassik iqtisodiy maktabning yakunlanishi

DOC 123.5 KB Free download

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1698318008.doc klassik iqtisodiy maktabning yakunlanishi reja: 1. j.s. millning iqtisodiy ta’limoti 2. markscha iqtisodiy g`oyalarning tarixiy taqdiri 3. «kapital» j.s. millning iqtisodiy ta’limoti jon styuart mill (1806-1873) klassik siyosiy iqtisodni yakunlovchilardan biri hisoblanadi. uning otasi jeyms mill iqtisodchi, d. rikardoning yaqin og`aynisi bo`lib, o`g`lining tarbiyasi bilan jiddiy shug`ullangan. shuning uchun millga o`n yoshidayoq jahon tarixini, grek va latin adabiyotlarini ko`rib chiqishga to`g`ri kelgan. o`n uch yoshida u bir vaqtning o`zida falsafa, siyosiy iqtisod va boshqa fanlarni o`rganishni davom ettirgan holda rim tarixini yozib chiqqan. j.s. mill o`zining siyosiy iqtisod bo`yicha birinchi «tajriba»sini 23 yoshida, ya’ni 1829 yil nashr etdi. 1843 yili unga shuhrat keltirgan «mantiq tizimi» nomli falsafiy asari vujudga keldi. asosiy asari beshta kitobdan iborat «siyosiy iqtisod asoslari…» bo`lib, u 1848 yili chop etilgan. j.s. mill bu asarida klassik maktabning juda ko`p kontseptsiyalarni rivojlantirdi va umumlashtirdi. baho o`zgarishining talab miqdoriga bo`lgan ta’sirini (hozir bu yo`nalish talab elastikasi nazariyasi deyiladi), …

rgan. tadqiqot metodi j.s. millning tavsiyasiga ko`ra, ikki asosiy narsaga asoslanadi: 1) xulosa va yakun, odatda, faqat muayyan sharoitda to`g`ridir; 2) ular har tomonlama (universal) bo`lishi mumkin emas. iqtisodiy hayotda bitta emas, balki juda ko`p sabablar amal qiladi. ularni anglash, asosini ajratib olish juda qiyin, lekin shunday bo`lsada ularni qo`shib yuborish emas, balki sabab va oqibatini bir-biridan ajrata bilish lozim. iqtisodiy fanni rivojlantirish va boyitish – bu xulosalarni doimo almashtirib turish hamda sxema qabul qilishda (rasmiy tan olingan) qo`l kelmaganlarini uloqtirib tashlash emas, balki o`zgarib turuvchi sharoitlarni va o`zaro aloqalarning doimo hisob-kitob (uchyot) qilib turishdir. bu turli kontseptsiya va qarashlarni, yondashuv va tavsiyalarni taqqoslash, bilimlarning meros bo`lib qolishligini saqlab qolishdir. j.s. mill siyosiy iqtisodni iqtisodiy qonunlar to`g`risidagi fan sifatida tadqiqot etadi. u raqobat qonunini, talab va taklif qonunini, differentsial renta qonunini, xalqaro savdo qonunini va boshqa bir qator qonunlarni ajratib ko`rsatib berdi. siyosiy iqtisod tayyor qoida yoki tamoyillar yig`indisi sifatida …

ati pul miqdoriga teskari mutanosiblikda o`zgaradi: pul miqdorining har qanaqasiga ko`payishi uning qiymatini pasaytiradi, pulning har qanaqasiga kamayishi esa uning qiymatini bir xil mutanosiblikda oshiradi… bu – pulning maxsus xususiyati». qachonki pul mexanizmi buzilsa, faqat shundagina iqtisodiyotda pulning ahamiyati sezila boshlaydi. baho bevosita raqobat asosida o`rnatiladi. raqobat esa xaridor arzon olishga, sotuvchi esa qimmat sotishga intilishi sababli kelib chiqadi. erkin raqobatda bozor bahosi talab va taklif darajasiga qarab o`rnatiladi. aksincha, «monopolist o`z ixtiyoricha xohlagan yuqori bahoni o`rnatishi mumkin, faqat u xaridor sotib olishi yoki xohshi mumkin bo`lgan bahodan yuqori bo`lmasa bas; ammo bunga u faqat taklifni kamaytirish yo`li bilan erishishi mumkin». uzoq davr mobaynida tovar bahosi uning ishlab chiqarish xarajatlardan past bo`lishi mumkin emas, negaki hech kim o`z zarariga ishlashni xohlamaydi. shuning uchun talab va taklif o`rtasidagi barqaror muvozanat «qachonki buyumlar bir-biriga faqat ularning ishlab chiqarish xarajatlariga mos ravishda ayriboshlangandagina o`rnatiladi». kapital va foyda j.s. mill jamg`arish natijasida vujudga keladigan …

lishi mumkin. boshqacha bo`lishi aslo mumkin emas. umuman foyda to`g`risidagi savolni tushuntirib berishda j.s. mill d. rikardo qarashlariga asoslanadi. o`rtacha foyda normasining vujudga kelishi shunga olib keladiki, ya’ni foyda ishlatilayotgan kapitalga mutanosib bo`ladi, baho esa – xarajatlarga. «sarf-xarajatlar, ya’ni ishlab chiqarish xarajatlari bir xil bo`lgan joyda foyda ham bir xil bo`lishi uchun, narsalar bir-biriga mutanosib tarzda ishlab chiqarish xarajatlari bo`yicha ayriboshlanishi kerak; ishlab chiqarish xarajatlari bir xil bo`lgan narsalar bir xil qiymatga ega bo`lishlari kerak, shuning uchun faqatgina bir xil xarajatlar bir xil daromad olib keladi». j.s. millning yozishicha, rentaga o`xshagan, maxsus ko`rinishga ega bo`lgan foyda amal qiladi. gap amalda nisbatan ustunlikka ega bo`lgan ishlab chiqaruvchi yoki savdogar to`g`risida boradi. modomiki, uning raqobatchilari bunday ustunlikka ega emas ekan, unda «u mahsulot qiymatini aniqlab beruvchi ishlab chiqarish xarajatlariga qaraganda kam xarajat sarflab bozorga tovar chiqarishi mumkin. bunda ustunlikka ega bo`lgan kishi renta oluvchiga o`xshab ketadi». foydaning vujudga kelish sababini j.s. mill …

honing oshishiga olib kelmaydi, agar pul zahirada saqlanayotgan bo`lsa yoki agar uning miqdorining ko`payishi oldi-sotdi miqdorining ko`payishiga (yoki yalpi daromadga) muvofiq kelsa. foiz normasi ssuda fondiga bo`lgan talab va uning taklifi bilan aniqlanadi. ssudaga bo`lgan talab investitsiyaga bo`lgan talabdan, davlat talabidan va unumsiz iste’mol uchun yer egalari talabidan tashkil topadi. ssuda taklifi jamg`armadan, bank biletlaridan va bank depozitlaridan tashkil topadi. pul miqdorining o`zi foiz normasiga ta’sir ko`rsatmaydi, ammo pul miqdorining o`zgarishi, albatta, foiz normasining o`zgarishiga olib keladi. foyda normasidan qat’iy nazar, ssuda fondi talabi va taklifidagi o`zgarishalar sababli foiz normasi o`zgarib turiladi. ammo muvozanat nuqtasida foizning bozor normasi kapitaldan keladigan foyda normasiga tenglashishi kerak. shuning uchun pirovard natijada foiz normasi real ta’sir etuvchi kuchlar bilan aniqlanadi. j.s. mill foiz stavkasi miqdorini mamlakatga oltinning kirib kelishi va undan chiqishini boshqarib turuvchi «yum qonuni»ning amal qilishiga bog`lab tushuntiradi. uning ko`rsatib berishicha, mamlakatga oltinning kirib kelishi foiz normasini pasaytiradi, agar u baho oshishiga …

Want to read more?

Download the full file for free via Telegram.

Download full file

About "klassik iqtisodiy maktabning yakunlanishi"

1698318008.doc klassik iqtisodiy maktabning yakunlanishi reja: 1. j.s. millning iqtisodiy ta’limoti 2. markscha iqtisodiy g`oyalarning tarixiy taqdiri 3. «kapital» j.s. millning iqtisodiy ta’limoti jon styuart mill (1806-1873) klassik siyosiy iqtisodni yakunlovchilardan biri hisoblanadi. uning otasi jeyms mill iqtisodchi, d. rikardoning yaqin og`aynisi bo`lib, o`g`lining tarbiyasi bilan jiddiy shug`ullangan. shuning uchun millga o`n yoshidayoq jahon tarixini, grek va latin adabiyotlarini ko`rib chiqishga to`g`ri kelgan. o`n uch yoshida u bir vaqtning o`zida falsafa, siyosiy iqtisod va boshqa fanlarni o`rganishni davom ettirgan holda rim tarixini yozib chiqqan. j.s. mill o`zining siyosiy iqtisod bo`yicha birinchi «tajriba»sini 23 yoshida, ya’ni 1829 yil nashr etdi. 1843 yili unga shuhrat ke...

DOC format, 123.5 KB. To download "klassik iqtisodiy maktabning yakunlanishi", click the Telegram button on the left.

Tags: klassik iqtisodiy maktabning ya… DOC Free download Telegram