zilzilavauningoqibatlari

PPTX 17 pages 375.0 KB Free download

17 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 375.0 KB

File type PPTX

Pages 17

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 17

silneyshie zemletryaseniya v istorii chelovechestva zilzila va uning oqibatlari zilzila 1. zilzilaning kelib chiqishi sabablari, tarqalishi va halokatli oqibatlari. 2. zilzilaning inshootlarga ko’rsatadigan kuchini o’rganish va baholash. 3. inshootlarni zilzilaga nisbatan zilzilabardoshligini oshirishga qaratilgan chora-tadbirlar. 4.zilzila vaqtida aholi harakati. zilzilaning kelib chiqishi sabablari, tarqalishi va halokatli oqibatlari. zilzila – er ichki harakatlari natijasida uning yuzasida paydo bo’ladigan tebranma harakat. zilzila tabiiy ofatlar ichida odamlarning halok bo’lishi, etkazilgan zarar, egallagan hududi va himoyalash tadbirlarining qiyinligi bilan ajralib turadi. vayron qiluvchi kuchga ega birgina zilzila natijasida bir necha minglab odamlar halok bo’lishi, yuz mln. dollorlab moddiy zarar etkazishi mumkin. masalan, 1556 yil 23 yanvarda xitoy hududida sodir bo’lgan zilzila natijasida 830000 inson nobud bo’lgan bo’lsa, 1755 yil 1noyabr lissabonda (9 ball)sodir bo’lgan zilzila 60 ming kishining hayotiga zomin bo’lgan. oxirgi 50 yil ichida bo’lib o’tgan kuchli zilzilalar ichida vayronagarchilik va qurbonlar miqyosiga ko’ra chili, san-franstisko, tokio, ashxabod va spitak, toshkentdagi va boshqalar …

2 / 17

ndijonda, 1946 yilda namanganda (chotqol zilzilasi nomi bilan), toshkentda 1868 va 1966 y. (7-8 ball), gazlida 8-10 ball, tojikistonda 1907 y., hisorda (9-10 ball), 15 ga yaqin qishloqlar xonavayron bo’lgan, 1000 ga yaqin odam nobud bo’lgan. 1911 yilda pomirda sarez zilzilasi natijasida tog` o’pirilib, usoy degan to’g`on hosil qilgan. murg`ob daryosini to’sib qolib, sarez degan ko’l paydo bo’lgan. zilzila qisqa vaqt oralig`ida sodir bo’lsada, o’zining vayronkor kuchi bilan insoniyatga juda katta talofotlar etkazadi. misol uchun 1906 yilda san-franstiskoda bo’lib o’tgan zilzila 40 soniya davom etgan bo’lsa, 1964 yil alyaskada sodir bo’lgan zilzila 3 daqiqa davom etgan. quyida zilzilaning ko’rinishi tasvirlangan so’nggi o’n yillarda zilzila sodir bo’lish sabablariga yangi omil – inson faoliyati qo’shildi. insoniyat o’zi hohlamagan holda er osti yadro portlatishlari; qazilma boyliklarni qazib olish; katta miqdordagi gaz, neft, suv zahiralarini chiqarib olish; yirik suv omborlarni bunyod etish natijasida er qobig`ining alohida plitalariga og`irlik kuchini ta’sir ko’rsatishi oqibatida er osti …

3 / 17

hi odatda ballarda baholanadi. quyida shu nisbiy seysmik shkalani ba’zi o’zgarishlar bilan bayon etamiz: respublikamizda va juda ko’p davlatlarda zilzila kuchi 12 balli shkala asosida baholanib, har bir ballga ega bo’lgan zilzila o’z tafsilotiga ega. bundan tashqari baholashda 8 balli rixter seysmik shkalasidan ham foydalanadi. bizda asosan 2 turdagi er qimirlashi kuzatilgan: uzoq davrli 1,5-2,5 daqiqa davom etadigan; yuqori chastota tebranishli 1,5-2,5 soniya davom etadigan. 1 ball – sezilarsiz. faqatgina seysmik asboblargina qayd qiladi. 2 ball - juda kuchsiz. uy ichida o’tirgan ba’zi odamlar sezishi mumkin (deraza oynalari titraydi). 3 ball – kuchsiz. ko’pchilik odamlar sezmaydi, ochiq havodatinch turgan odam sezishi mumkin. osilgan jismlar asta-sekin tebranadi. 4 ball - o’rtacha sezilarli. ochiq havoda turgan odamlar va bino ichidagi kishilar sezadi. uy devorlari qirsillaydi. ro’zg`or anjomlari titraydi, osilgan jismlar tebranadi. 5 ball - ancha kuchli. hamma sezadi, uyqudagi odam uyg`onadi. ba’zi odamlar hovliga yugurib chiqadi. suyuqlik chayqalib to’kiladi, osilgan uy jihozlari …

4 / 17

vorlaridan siljib, qiyshayib qolishi mumkin. oddiy imoratlar butunlay vayron bo’ladi, er yuzasida yoriqlar paydo bo’ladi, er osti suvlari sizib chiqishi mumkin. 10 ball - yakson qiluvchi. hamma imoratlar katta shikast ko’radi. temir yo’l relslari to’lqinsimon shaklga kirib, bir tomonga qarab egilib qoladi, er osti kommunal quvurlari uzilib ketadi, cho’kish hodisalari yuz beradi, suv havzalari to’lqinlanib qirg`oqqa uriladi, qoyali yon bag`irlarda katta-katga surilish hodisalari sodir bo’ladi. 11 ball - fojiali. hamma imoratlar deyarlik vayron bo’ladi, to’g`on va dambalar yorilib ketadi, temir yo’llar butunlay ishdan chiqadi, erning ustki qismida katta-katta yoriqlar paydo bo’ladi, er ostidan loyqa balchiqlar ko’tarilib chiqadi, surilish, qulash hodisalari nihoyasiga etadi. 12 ball - kuchli fojiali. erning ustki qismida katta o’zgarishlar yuz beradi. inson barpo etgan hamma imoratlar butunlay vayron bo’ladi, daryolarning o’zani o’zgarib sharsharalar paydo bo’ladi, tabiiy to’g`onlar vujudga keladi. zilzila vaqtida aholi harakati. zilzilagacha: (sumka yoki ryukzaklar bilan) shaxsingizni tasdiqlovchi hujjat; xonadoningizda batareyali radiopriyomnik, cho’ntak elektr fonari …

5 / 17

vaqtida lift yoki zinalardan foydalanmang. zilziladan so’ng: sarosimaga tushmay xotirjamlik bilan vaziyatni baholang, jabrlanganlarga va bolalarga yordam berishga kirishing; suv, gaz, elektr tarmoqlari holatini tekshiring, ishdan chiqqan bo’lsa foydalanmang; shikastlangan binolarga kirishda ehtiyot bo’lib harakat qiling; telefon tarmoqlarini ortiqcha band qilmang; zilzila qaytishiga tayyor turing, berilayotgan axborotlarni kuzatib boring. demak, zilzila vayronkor kuchga ega ekanligi bilan tabiiy ofatlar ichida ajralib turadi. shuning uchun zilzilagacha, zilzila vaqtida va zilziladan so’nggi harakatlarni etarli darajada o’zlashtirib oling. oxirgi yillar ichida pokiston, indoneziya, turkiya, peru, chili va gaitida sodir bo‘lgan yer qimirlashlari natijasida minglab kishilar hayotdan ko‘z yumdi. kamida shuncha kishi boshpanasiz qoldi. geologik nuqtai nazardan notinch himolay tog‘ tizmasi kelajakda yana ham kuchliroq zilzilalarni keltirib chiqarish ehtimoli katta. bu holat zilzilaning oldindan bilish zaruratining globalligini ko‘rsatmoqda. obrazets teksta vtoroy uroven tretiy uroven chetvertiy uroven pyatiy uroven ammo zilzilani bilish juda ham murakkab masala ekani yaxshi ma'lum. shunga qaramasdan, ma'lum natijalarni qo‘lga kiritishga umid …

Want to read more?

Download all 17 pages for free via Telegram.

Download full file

About "zilzilavauningoqibatlari"

silneyshie zemletryaseniya v istorii chelovechestva zilzila va uning oqibatlari zilzila 1. zilzilaning kelib chiqishi sabablari, tarqalishi va halokatli oqibatlari. 2. zilzilaning inshootlarga ko’rsatadigan kuchini o’rganish va baholash. 3. inshootlarni zilzilaga nisbatan zilzilabardoshligini oshirishga qaratilgan chora-tadbirlar. 4.zilzila vaqtida aholi harakati. zilzilaning kelib chiqishi sabablari, tarqalishi va halokatli oqibatlari. zilzila – er ichki harakatlari natijasida uning yuzasida paydo bo’ladigan tebranma harakat. zilzila tabiiy ofatlar ichida odamlarning halok bo’lishi, etkazilgan zarar, egallagan hududi va himoyalash tadbirlarining qiyinligi bilan ajralib turadi. vayron qiluvchi kuchga ega birgina zilzila natijasida bir necha minglab odamlar halok bo’lishi, yuz mln. dollorla...

This file contains 17 pages in PPTX format (375.0 KB). To download "zilzilavauningoqibatlari", click the Telegram button on the left.

Tags: zilzilavauningoqibatlari PPTX 17 pages Free download Telegram