oqsilbiosinteziingibitorlari

PPTX 33 pages 9.1 MB Free download

33 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 9.1 MB

File type PPTX

Pages 33

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 33

o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi osiyo xalqaro universiteti tibbiyot fakulteti umumiy fanlar kafedrasi yo`nalish davolash ish yo’nalishi 38-dav-23 guruh talabasiningti biokimyo fanidan mustaqil ish qabul qiluvchi: boltayeva. sh topshiruvchi: sharipov. j mavzu: oqsil biosintezi ingibitorlari. reja: oqsil biosintezining umumiy jarayon oqsil biosintez bosqichlari va ingibitsiya nuqtalari oqsil biosintezini ingibitsiya qiluvchi asosiy moddalar va mexanizmlari klinik va tibbiy ahamiyati ingibitorlarga qarshi rezistentlik va uning mexanizmlari oqsil biosintezi — bu hujayraning ichida aminokislotalardan oqsil molekulasini qurish jarayoni. bu jarayon tirik organizmlar hayoti uchun juda muhim, chunki oqsillar tananing barcha hujayralarida kerakli vazifalarni bajaradi: enzimlar, gormonlar, tashuvchi molekulalar va strukturaviy qismlar sifatida ishlaydi. oqsil biosintezi ikki asosiy bosqichda amalga oshadi: 1. transkripsiya (axborotni ko‘chirish) • transkripsiya — bu dnkdagi genetik axborotni rnkga ko‘chirish jarayonidir. • hujayra yadro ichida dnk molekulasining kerakli qismi ochiladi (gen ochiladi) va shu joydan matritsali rnk (mrnk) nusxa olinadi. • mrnk bu — dnkdagi buyruqni olib chiqadigan “xabar tashuvchi” …

2 / 33

qilib aytganda: mrnkdagi “reja” asosida ribosoma aminokislotalarni bir-biriga bog‘lab, oqsil quradi. oqsil sintezidan keyingi bosqich • oqsil yaratilgandan keyin, u o‘zining to‘g‘ri shakliga buklanadi. • shuningdek, oqsil modifikatsiyalanadi — unga turli guruhlar biriktiriladi (masalan, shakar yoki fosfat guruhlari). bu oqsilning funksiyasini yaxshilaydi. oqsil biosintez bosqichlari va ingibitsiya nuqtalari oqsil biosintezi uchta asosiy bosqichda kechadi: 1. initsiasiya (boshlanish) • bu bosqichda ribosoma kichik subbirligi mrnkga birikadi. • birinchi trnk (odatda met-trnk) start-kodonga (aug) bog‘lanadi. • keyin ribosomaning katta subbirligi kelib birikadi va translyatsiya boshlanadi. ingibitsiya nuqtasi: • ayrim antibiotiklar (masalan, streptomitsin) ribosomaning kichik subbirligiga ta’sir qilib, initsiasiyani buzadi. • bu oqsil sintezining boshlanmasligiga olib keladi. 2. elongatsiya (uzayish) • ribosoma mrnk bo‘ylab harakatlanadi va har bir kodon uchun mos trnk kelib, aminokislotani polipeptid zanjiriga qo‘shadi. • peptid bog‘lari ribosomal peptidil transferaza fermenti yordamida hosil bo‘ladi. ingibitsiya nuqtasi: • masalan, eritromitsin va xloramfenikol elongatsiyani to‘xtatadi. • xloramfenikol peptid bog‘ hosil bo‘lishini to‘xtatadi. …

3 / 33

yralaridagi oqsil biosintezini ingibitsiya qiladi. ular turli bosqichlarda ta’sir ko‘rsatadi: • streptomitsin: streptomitsin ribosomaning kichik subbirligiga birikib, initsiasiya bosqichini ingibitsiya qiladi. bu bakteriyalarda oqsil sintezining boshlanishini to‘xtatadi. • tetratsiklin: tetratsiklin ribosomaning a-sayti bilan birikib, trnkning ribosomaga bog‘lanishini to‘xtatadi, ya’ni elongatsiya jarayonini ingibitsiya qiladi. 2. ribosoma ingibitorlari: • puromitsin: puromitsin ribosomadagi peptidiltransferaza aktivligini bloklaydi. bu, peptid bog‘larining hosil bo‘lishini to‘xtatadi va oqsil sintezini ingibitsiya qiladi. • rifampisin: rifampisin bakterial rnk polimerazasini bloklab, mrnkning transkripsiyasini ingibitsiya qiladi, shuning uchun oqsil sintezi amalga oshmaydi. 3. kimyoviy moddalar va zaharlar: ba’zi kimyoviy moddalar ham oqsil biosintezini ingibitsiya qiladi: • dipteriya toksini: bu toksin eukaryotik hujayralarda elongatsiya jarayonini ingibitsiya qiladi. toksin ribosomadagi elongatsiya faktorini inaktivatsiya qiladi. • ribotoksinlar: ribotoksinlar ribosomaning faoliyatini buzib, oqsil biosintezini to‘xtatadi. ular ribosomaning 28s rrnk qismini modifikatsiya qiladi. 1. ingibitorlarni o‘zgartirish yoki modifikatsiya qilish • asetilatsiya yoki fosforillash: bakteriyalar ba’zan antibiotiklarni modifikatsiya qiluvchi fermentlarni ishlab chiqaradi. masalan, aminoglikozid antibiotiklari bakteriyalar tomonidan …

4 / 33

modifikatsiyasi • ribosoma mutatsiyalari: ba’zi bakteriyalar ribosomalarining strukturasini modifikatsiya qilish orqali antibiotiklarning ta’siriga qarshi qarshilik ko‘rsatadi. misol uchun, erytromitsin va streptomitsin kabi antibiotiklar ribosomaning ma’lum joylariga bog‘lanadi, ammo ba’zi bakteriyalar bu joylarda mutatsiyalar hosil qilishi mumkin, shunday qilib, antibiotik ular uchun samarali bo‘lmaydi. 4. ribosoma va rnk polimeraza fermentlarining modifikatsiyasi • ribosoma shakarlarni o‘zgartiruvchi fermentlar: ba’zi bakteriyalar ribosomalarni shakar guruhlari bilan o‘zgartirib, antibiotiklar bilan bog‘lanishini kamaytiradi, bu esa antibiotikning ta’sirini yengillashtiradi. • rnk polimeraza mutatsiyalari: ba’zi bakteriyalar, masalan, streptococcus pneumoniae, rifampisin antibiotikiga qarshi qarshilikni rnk polimerazasidagi mutatsiyalar orqali hosil qiladi. bu antibiotiklar rnk polimerazani bloklaydi, lekin mutatsiyalangan rnk polimeraza bu ta’sirdan saqlanadi. 1. bakterial infeksiyalarni davolashda • antibiotiklar: oqsil biosintezi ingibitorlari bakterial infeksiyalarni davolashda keng qo‘llaniladi. masalan: • aminoglikozidlar (streptomitsin, gentamitsin): bakteriyalarning oqsil sintezini to‘xtatib, bakterial infeksiyalarni davolaydi. • makrolidlar (erytromitsin, klaritromitsin): ribosomaga ta’sir qilib, oqsil sintezini bloklaydi, bu esa bakteriyaning o‘sishini to‘xtatadi. • tetratsiklinlar: tetratsiklinlar ribosomaning a-saytiga bog‘lanib, elongatsiya …

5 / 33

i ko‘paytirishga imkon bermaydi. • qarshilikni boshqarish: oqsil biosintezini ingibitsiya qiluvchi moddalar yordamida bakteriyalarni qarshilik ko‘rsatishga moyil bo‘lgan sharoitlarda davolash mumkin. 3. kancer va o‘sma kasalliklarini davolashda • oqsil biosintezi ingibitorlari kancer terapiyasida qo‘llanilishi: ba’zi kancer dori vositalari oqsil biosintezini to‘xtatib, hujayralarning ko‘payishini to‘xtatadi. • rapamisin: rapamisinni ba’zi o‘sma kasalliklarida qo‘llash orqali o‘simta hujayralarining o‘sishini cheklash mumkin. • everolimus: everolimus o‘simta hujayralarining proliferatsiyasini to‘xtatish uchun foydalaniladi. 4. boshqa kasalliklar va tadqiqotlarda • biologik tadqiqotlar: oqsil biosintezi ingibitorlari ilmiy tadqiqotlarda ham keng qo‘llaniladi. ular orqali hujayra hujayralarining oqsil sintezi, gen ekspressiyasi va boshqa biologik jarayonlar o‘rganiladi. • immunsupressiv dorilar: ba’zi dorilar, masalan, sirolimus, immun tizimini cheklash uchun, oqsil biosintezini ingibitsiya qilishi mumkin. bu dori transplantatsiya jarayonida qabul qilinadigan dorilardandir. umumiy xulosa: oqsil biosintezi ingibitorlari — bu hujayralarda oqsil ishlab chiqarilishini to‘xtatib yoki sekinlashtirib, bakteriyalarni o‘ldiradigan yoki ularning ko‘payishini to‘xtatadigan moddalar hisoblanadi. ular bakterial infeksiyalar, ba’zi o‘sma kasalliklari va genetik o‘zgarishlar bilan …

Want to read more?

Download all 33 pages for free via Telegram.

Download full file

About "oqsilbiosinteziingibitorlari"

o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi osiyo xalqaro universiteti tibbiyot fakulteti umumiy fanlar kafedrasi yo`nalish davolash ish yo’nalishi 38-dav-23 guruh talabasiningti biokimyo fanidan mustaqil ish qabul qiluvchi: boltayeva. sh topshiruvchi: sharipov. j mavzu: oqsil biosintezi ingibitorlari. reja: oqsil biosintezining umumiy jarayon oqsil biosintez bosqichlari va ingibitsiya nuqtalari oqsil biosintezini ingibitsiya qiluvchi asosiy moddalar va mexanizmlari klinik va tibbiy ahamiyati ingibitorlarga qarshi rezistentlik va uning mexanizmlari oqsil biosintezi — bu hujayraning ichida aminokislotalardan oqsil molekulasini qurish jarayoni. bu jarayon tirik organizmlar hayoti uchun juda muhim, chunki oqsillar tananing barcha hujayralarida kerakli vazifalarni bajaradi: enzimlar, ...

This file contains 33 pages in PPTX format (9.1 MB). To download "oqsilbiosinteziingibitorlari", click the Telegram button on the left.

Tags: oqsilbiosinteziingibitorlari PPTX 33 pages Free download Telegram