irsiyatning molekulyar asoslari

PPTX 25 pages 1.3 MB Free download

25 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.3 MB

File type PPTX

Pages 25

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 25

fan:tibbiy biologiya.umumiy genetika 3-ma’ruza mashg’ulot. fan:tibbiy biologiya.umumiy genetika 9-amaliy mashg’ulot. o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi osiyo xalqaro universiteti umumiy fanlar kafedrasi mavzu irsiyatning molekulyar asoslari. dnk va rnk sintezi. irsiyatning molekulyar asoslari irsiyatning xromosoma nazariyasiga koʼra belgilarning rivojlanishi xromosomadagi genlarga bogʼliq. maʼlumki xromosoma oqsil va dnkdan tashkil topgan . shunga koʼra dastlab ayrim olimlar irsiy belgilarning yuzaga chiqishini oqsil molekulasiga bogʼlab tushuntirganlar. birinchi boʼlib n.k.koltsov xromosomaning yana shunday oʼziga oʼxshagan xromosomalarni hosil qilish xususiyatini undagi oqsil molekulasiga bogʼlab tushuntirdi. maʼlumki, irsiyatni tashuvchi oqsil emas, balki dnk, lekin n.k.koltsovning oʼsha davrda irsiy omilning molekulyar darajada boʼlishligini koʼrsatishi katta metodologik ahamiyatga ega boʼlib, shundan keyin irsiyatni oʼrganishning molekulyar davri boshlandi va molekulyar biologiya fani yuzaga kela boshladi. 1940-yillarga kelib, elektron mikroskop, rentgen nuri, tamgʼalangan (nishonlangan) atomlar usullari yordamida xromosomaning molekulyar tuzilishi keng miqyosda oʼrganila boshlandi. irsiyatni molekulyar darajada oʼrganishning asosiy muammolari quyidagilardir: 1. hujayrada irsiy axborat qanday saqlanadi va kelgusi avlodlarga qanday …

2 / 25

sitozinning soniga doimo toʼgʼri kelishligini aniqladi 1950 yillarda m.uilkins dnk molekulasini rentgen nuri yordamida tekshirib, murakkab matematik usullar bilan hisoblashlardan keyin dnk molekulasining fazoviy rentgenogrammasini oldi 1953 yili genetiklar dj.uotson va f.krik rentgen nuri yordamida kimyoviy va matematik usulda, olingan dnk chizmasini (modelni) yaratdilar. bakteriya hujayrasidagi dnk molekulasining uzunligi 1 smga teng boʼlsa, odam tana hujayrasi dnk molekulasining uzunligi esa 1 m dan oshadi. 1889 yili r.altmann nuklein kislotasi degan terminni fanga kiritdi va nuklein tarkibini koʼrsatdi. 1930 yillarga kelib besh atomli uglerodi boʼlgan uglevodlarning nuklein kislotasining tuzilishidagi oʼrni va nuklein kislotasi tarkibidagi bir guruh uglevodlarda bitta atom kislorod kam boʼlishligi aniqlandi. p.levin shu guruhga kiruvchi uglevodni dezoksiriboza, ikkinchisini esa riboza deb atadi dnk ning kimyoviy tuzilishi shundan keyin nuklein kislotalar dezoksiribonuklein (dnk) va ribonuklein (rnk) kislotalari deb ataladigan boʼldi. riboza molekulasida uglerodga oh guruhi, dezoksiribozada esa h atomi bogʼlanadi. dnk va rnk bir- biridan azotli asoslari bilan ham farq …

3 / 25

ashkil qilgan ipning har biri polimer boʼlib, undagi bitta nukleotid ikkinchi nukleotid bilan oʼzlaridagi dezoksiriboza bilan fosfor bogʼi orqali birikadi. ikkala ip oʼzaro yana azotli asoslar orqali birikkan boʼladi. dnk zanjirini tashkil qilgan ipning har biri polimer boʼlib, undagi bitta nukleotid ikkinchi nukleotid bilan oʼzlaridagi dezoksiriboza bilan fosfor bogʼi orqali birikadi. ikkala ip oʼzaro yana azotli asoslar orqali birikkan boʼladi. nuklotidlar orasidagi masofa 3,4 a0 ga teng. dnk zanjiri oʼng tomonga aylanasi oʼnta nukleotiddan iborat boʼlib, uzunligi 34 a0ga teng. qoʼsh zanjirning diametri esa 20 a0ga teng, chunki halqasining uzunligi 12 a0ga teng boʼlgan purin asoslari, halqasining uzunligi 8 a 0 boʼlgan pirimidin asoslari bilan birlashadi. dnkning tuzilishi dnk molekulasi murakkab tuzilishga ega, u butun uzunasiga bir – biri bilan vodorod bogʼlari yordamida bogʼlangan spiralsimon oʼralgan qoʼsh zanjirdan iborat. dnk nukleotidlardan iborat boʼlib, uning tarkibiga qand –dezoksiriboza, fosfat qoldigʼi va azotli asoslardan biri – purin(adenin yoki guanin) yoki pirimidin(timin yoki …

4 / 25

a usulda borishligini koʼrsatdi: 1) qoʼsh zanjir buzilmasdan (konservativ) –yangi dnk molekulasi hosil boʼladi. 2) qoʼsh zanjir ikkiga ajralib (yarim konservativ ), qoʼsh zanjirli dnk molekulasi uzilmasdan bir-biridan ajraladi va har birining qarshisida ularga komplementar (mos) boʼlgan dnk zanjiri hosil boʼladi. 3) qoʼsh zanjir buzilib, boʼlaklarga ajralib (dispersion) yangi dnk zanjiri dastlabki dnk molekulasining buzilishidan vujudga kelgan boʼlaklarining har xil tuzilmasidan hosil boʼladi transport rnk (trnk) barcha trnklar komplementar qismlarining o‘zaro ta'siri hisobiga beda bargi shaklidagi ikkilamchi strukturani hosil qiladi, trnk molekulasida ikkita faol nuqta bo‘lib, bir qismidagi triplet — antikodon bilan irnk (kodoni)ga birlashsa, ikkinchisi — akseptor tomoni bilan aminokislotaga birikadi. trnk molekulasining mustahkam va turg‘un bo‘lishi undagi komplementar qismlar orasidagi vodorod bog’larining ko’pligi bilan belgilanadi. vodorod bog’lari qancha ko’p bo’lsa, molekula shuncha mustahkam va turg‘un bo‘ladi. t-rnk molekulasining ikkita faol nuqtasi boʼlib, biri bilan irnk kodoni (antikodon) ga birlashsa, ikkinchisi bilan aminokislotaga birikadi rnk ham polimer boʼlib, monomerlari …

5 / 25

ekan. i-rnk dnk molekulasidagi oqsil toʼgʼrisidagi axborotni oʼziga koʼchirib oladi. bir molekula – i-rnk dnk molekulasining bitta genga toʼgʼri keladigan boʼlagidan axborotni koʼchirib oladi va bu axborot asosida bir molekula oqsildagi aminokislotalarning ketma – ket joylashishini belgilaydi. i-rnk yadrodan sitoplazmaga chiqib ribosoma bilan birlashgach, sintez qilinishi kerak boʼlgan oqsilga nisbatan nusxa beruvchi (matritsa) boʼlib hisoblanadi image2.png image3.png image4.png image5.png image6.png image7.png image8.png image9.png image10.png /docprops/thumbnail.jpeg

Want to read more?

Download all 25 pages for free via Telegram.

Download full file

About "irsiyatning molekulyar asoslari"

fan:tibbiy biologiya.umumiy genetika 3-ma’ruza mashg’ulot. fan:tibbiy biologiya.umumiy genetika 9-amaliy mashg’ulot. o’zbekiston respublikasi sog’liqni saqlash vazirligi osiyo xalqaro universiteti umumiy fanlar kafedrasi mavzu irsiyatning molekulyar asoslari. dnk va rnk sintezi. irsiyatning molekulyar asoslari irsiyatning xromosoma nazariyasiga koʼra belgilarning rivojlanishi xromosomadagi genlarga bogʼliq. maʼlumki xromosoma oqsil va dnkdan tashkil topgan . shunga koʼra dastlab ayrim olimlar irsiy belgilarning yuzaga chiqishini oqsil molekulasiga bogʼlab tushuntirganlar. birinchi boʼlib n.k.koltsov xromosomaning yana shunday oʼziga oʼxshagan xromosomalarni hosil qilish xususiyatini undagi oqsil molekulasiga bogʼlab tushuntirdi. maʼlumki, irsiyatni tashuvchi oqsil emas, balki dnk, lekin n....

This file contains 25 pages in PPTX format (1.3 MB). To download "irsiyatning molekulyar asoslari", click the Telegram button on the left.

Tags: irsiyatning molekulyar asoslari PPTX 25 pages Free download Telegram