axborot xavfsizligini ta'minlash usullari

PPT 110 pages 27.2 MB Free download

110 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 27.2 MB

File type PPT

Pages 110

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 110

axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining tasniflanishi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti “raqamli iqtisodiyot va axborot texnologiyalari” kafedrasi fan: “iqtisodiyotda axborot-kommunikatsion texnologiyalar va tizimlar” ma`ruzachi: dotsent m.abdullayev toshkent - 2020 1-mavzu. axborot xavfsizligini ta`minlash usullari reja: 1. axborot xavfsizligi tushunchasi va zaruriyati axborot xavfsizligiga tahdid va uning turlari umuman olganda axborotni muhofaza qilishning maqsadini quyidagicha ifodalash mumkin: – axborotni tarqab ketishi, o‘g‘irlanishi, buzilishi, qalbakilashtirilishini oldini olish; – axborotni yo‘q qilish, buzish, nusxa olish, blokirovka qilish kabi noqonuniy harakatlarning oldini olish; – axborot resurslari va axborot tizimlariga noqonuniy ta’sir qilishning boshqa shakllarini oldini olish, hujjatlashtirilgan axborotga shaxsiy mulk ob’ekti sifatida huquqiy rejimni ta’minlash; – shaxs, jamiyat, davlatning xavfsizligiga tahdidni oldini olish; – axborot tizimida mavjud bo‘lgan shaxsiy ma’lumotlarning maxfiyligini va konfedensialligini saqlash orqali fuqarolarning konstitutsiyaviy huquqlarini himoyalash; – davlat sirlarini saqlash, qonunchilikka asosan hujjatlashtirilgan va yana shunga o’xshash xavfsizlik masalalari. himoyalangan axborotga tahdidlar tushunchasi va uning tuzilishi. umumiy yo‘nalishga ko‘ra axborot xavfsizligiga tahdidlar quyidagilarga bo‘linadi: – …

2 / 110

avfsizligiga tahdidlar. 1. axborot; 2. texnik va dasturiy vositalar; 3. xizmat ko‘rsatuvchi personal va foydalanuvchilar. axborot xavfsizligiga tahdidlar tasodifiy tahdidlar maqsadli tahdidlar falokatlar va avariyalar texnik vositalarning ishdan chiqishi va to'xtab qolishi akt ishlab chikishdagi xatoliklar algoritmik va dasturiy xatoliklar xizmatchi xodimlar va foydalanuvchilar xatolari an'anaviy josuslik va quporuvchilik axborotdan ruxsatsiz foydalanish elektromagnit nurlanish va ta'sirlar tizimga ruxsatsiz kirish zararli dasturlar axborot xavfsizligiga tahdidlar turlari maksadli xarakatlarga bog'lik bulmagan, kandaydir vaktlarda sodir buladigan xavflar tasodifiy taxdidlar deb ataladi. tasodifiy taxdidlar maqsadli taxdidlar maksadli xarakatlarga bog'lik bulgan, inson faktoriga bog'liq xolda sodir buladigan xavflar maqsadli taxdidlar deb ataladi. barcha xujumlar internet ishlashi printsiplarining qandaydir chegaralangan soniga asoslanganligi sababli masofadan bo'ladigan namunaviy xujumlarni ajratish va ularga qarshi qandaydir kompleks choralarni tavsiya etish mumkin. bu choralar, haqiqatan, tarmoq xavfsizligini ta'minlaydi. internet protokollarining mukammal emasligi sababali tarmoqdagi axborotga masofadan bo'ladigan asosiy namunaviy xujumlar quyidagilar: - tarmoq trafigini taxlillash; - tarmoqning yolg'on ob'ektini kiritish; - …

3 / 110

ifrlanmagan ko'rinishda uzatiladi. demak, internet xostlaridan foydalanish uchun foydalanuvchining ismi va parolini bilish kifoya. axborot almashinuvida internetning masofadagi ikkita uzeli almashinuv axborotini paketlarga bo’lishadi. paketlar aloqa kanallari orqali uzatiladi va shu paytda ushlab qolinishi mumkin. 2. raqamli iqtisodiyotda axborot xavfsizligini ta`minlash usullari 1. qonunchilik. axborot himoyasi sohasida yuridik va jismoniy shaxslarning, shuningdek davlatning huquq va majburiyatlarini qat’iy belgilovchi qonuniy aktlardan foydalanish. 2. ma’naviy-etik. ob’ektda qat’iy belgilangan o‘zini tutish qoidalarining buzilishi ko‘pchilik xodimlar tomonidan keskin salbiy baholanishi joriy etilgan muhitni hosil qilish va qo‘llab quvvatlash. 3. jismoniy. himoyalangan axborotga begona shaxslarning kirishini taqiqlovchi jismoniy to‘siqlar yaratish. 6. kriptografik. ishlov berilayotgan va uzatilayotgan axborotlarga noqonuniy kirishni oldini oluvchi shifrlash va kodlashni tatbiq etish. 7. dasturiy. foydalana olishlilikni chegaralash uchun dastur vositalarini qo‘llash. 5. texnik. axborotni muhofaza qilish uchun elektron va boshqa uskunalardan foydalanish. 4. ma’muriy. tegishli maxfiylik rejimi, kirish va ichki rejimlarni tashkil etish. axborotni himoya qilishni huquqiy usullarida huquqiy xarakterli masalalar: …

4 / 110

n sonlar koʻrinishida yoki hisoblash tarmoqlarida uzatiladigan xabarlar koʻrinishidagi axborotni yashirish tushuniladi. boshlangʻich axborotga taʼsirni koʻrinishi boʻyicha kriptografik oʻzgartirishni quyidagi usullari mavjud: shifrlash, stenografiya, kodlash, zichlashtirish. shifrlash jarayoni boshlangʻich axborot ustida orqaga qaytadigan matematik, mantiqiy, kombinatorlik va boshqa oʻzgartirishlarni oʻtkazishdir, buning natijasida shifrlangan axborot harflarning, raqamlarning, boshqa belgilarning va ikkilik kodlarining tartibsiz toʻplami koʻrinishiga egadir. axborotni shifrlash uchun oʻzgartirish algoritmi va kalit ishlatiladi. odatda, maʼlum bir shifrlash algoritmi uchun oʻzgartirish algoritmi oʻzgarmas hisoblanadi. shifrlash algoritmi uchun boshlangʻich qiymatlar boʻlib shifrlash uchun axborot va shifrlash kaliti xizmat qiladi. kalit boshqaruvchi axborotni oʻz ichiga oladi, u shifrlash algoritmini amalga oshirishda ishlatiladigan operandlar kattaliklarini va algoritmning maʼlum qadamlarida oʻzgartirishlarni tanlashni aniqlaydi. kriptografiya nuqtai nazaridan shifr – bu kalit demadir va ochiq ma’lumotlar to‘plamini yopiq (shifrlangan) ma’lumotlarga o‘zgartirish kriptografiya o‘zgartirishlar algoritmlari majmuasi hisoblanadi. kalit – kriptografiya o‘zgartirishlar algoritmining ba’zi bir parametrlarining maxfiy xolati bo‘lib, barcha algoritmlardan yagona variantini tanlaydi. kalitlarga nisbatan ishlatiladigan asosiy ko‘rsatkich …

5 / 110

ishi kerakki, shifrni ochish kalitlarini to‘liq tanlab olish masalasini yechish yo‘li bilan amalga oshirilishi kerak; kriptochidamlilik shifrlash algoritmining maxfiyligi bilan emas, balki kalitning maxfiyligi bilan ta’minlanadi. shifrmatn o‘zi xajmi bo‘yicha boshlang‘ich axborotdan ko‘payib ketmasligi kerak; 1-rasm: shifrlash kriptotizimining umumlashtirilgan sxemasi kriptotizimlarning ikkita sinfi farqlanadi: - simmetrik kriptotizim (bir kalitli); - asimmetrik (nosimmetrik) kriptotizim (ikkita kalitli). axborotni teskari o'zgartirish quyidagi ko'rinishga ega: m' = dk2(c) d funktsiyasi e funktsiyaga nisbatan teskari funktsiya bo'lib, shifr matnni rasshifrovka qiladi. bu funktsiya ham k2 kalit urinishidagi qo'shimcha parametrga ega. k1 va k2 kalitlar bir ma'noli moslikka ega bo'lishlari shart. bu holda rasshifrovka qilingan m' axborot m ga ekvivalent bo'ladi. k2 kaliti ishonchli bo'lmasa d funktsiya yordamida m' = m dastlabki matnni olib bo'lmaydi. kriptotizimlarning ikkita sinfi farqlanadi: - simmetrik kriptotizim (bir kalitli); - asimmetrik kriptotizim (ikkita kalitli). shifrlashning simmetrik kriptotizimida shifrlash va rasshifrovka qilish uchun bitta kalitning o'zi ishlatiladi. demak, shifrlash kalitidan foydalanish xuquqiga …

Want to read more?

Download all 110 pages for free via Telegram.

Download full file

About "axborot xavfsizligini ta'minlash usullari"

axborot-kommunikatsiya texnologiyalarining tasniflanishi toshkent davlat iqtisodiyot universiteti “raqamli iqtisodiyot va axborot texnologiyalari” kafedrasi fan: “iqtisodiyotda axborot-kommunikatsion texnologiyalar va tizimlar” ma`ruzachi: dotsent m.abdullayev toshkent - 2020 1-mavzu. axborot xavfsizligini ta`minlash usullari reja: 1. axborot xavfsizligi tushunchasi va zaruriyati axborot xavfsizligiga tahdid va uning turlari umuman olganda axborotni muhofaza qilishning maqsadini quyidagicha ifodalash mumkin: – axborotni tarqab ketishi, o‘g‘irlanishi, buzilishi, qalbakilashtirilishini oldini olish; – axborotni yo‘q qilish, buzish, nusxa olish, blokirovka qilish kabi noqonuniy harakatlarning oldini olish; – axborot resurslari va axborot tizimlariga noqonuniy ta’sir qilishning boshqa shakllar...

This file contains 110 pages in PPT format (27.2 MB). To download "axborot xavfsizligini ta'minlash usullari", click the Telegram button on the left.

Tags: axborot xavfsizligini ta'minlas… PPT 110 pages Free download Telegram

axborot xavfsizligini ta'minlash usullari

Page preview (5 pages)

Want to read more?

About "axborot xavfsizligini ta'minlash usullari"

Similar files