elektr toki xaqida

DOCX 15 pages 179.8 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 179.8 KB

File type DOCX

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

mavzu: elektr tokining kimyoviy, biologik va fiziologik ta’sirlari. reja: 1. elektr toki xaqida 2. elektr tokining inson organizmiga ta'siri elektr toki xaqida sanoatda elektr energiyasidan keng ko'lamda foydalanish yo'lga qo'yilganligi sababli elektr toki ta'sirida ro'y berishi mumkin bo'lgan baxtsiz hodisalar va ulardan saqlanish masalalari muhim masalalar qatoriga kirib bormoqda. elektr toki ta'sirining eng xavfli tomoni shundaki, bu xavfni oldinroq sezish imkoniyati yo'q. shuning uchun ham elektr toki xavfiga qarshi tashkiliy va texnik chora- tadbirlar belgilash, to'siq vositalari bilan ta'minlash, shaxsiy va kollektiv muhofaza tizimlarini o'rnatish nihoyatda muxim. umuman elektr toki ta'siri faqat birgina biologik ta'sir bilan chegaralanib qolmasdan, balki elektr yoyi ta'siri, magnit maydoni ta'siri va statik elektr ta'sirlariga bo'linadiki, bularni bilish xar bir kishi uchun kerakli va zaruriy ma'lumotlar jumlasiga kiradi. elektr tokining inson organizmiga ta'siri elektr tokidan inson organizmida termik (ya'ni issiqlik), elektrolitik va biologik ta'sir kuzatiladi. elektr tokining termik ta'siri inson tanasining ba'zi uchastkalarida kuyish, qon va …

2 / 15

ta'siri, bu biotoklar rejimini buzib yuboradi va buning natijasi sifatida inson organizimida tok urishi hodisasi vujudga keladi. ya'ni boshqarilmay qolgan organizmda xayot faoliyatining ba'zi bir funktsiyalari bajarilmay qoladi: nafas olish tizimlari ishlarining buzilishi, qon aylanish sistemasining ishlamay qolishi va h.k. elektr tokining inson organizmiga ta'sirining xilma-xilligidan kelib chiqib, umuman elektr ta'sirini ikki gruppaga bo'lib qarash mumkin: mahalliy elektr ta'siri va tok urushi. mahalliy elektr ta'siriga kuyib qolish, elektr belgilari hosil bo'lishi, terining metallashib qolishi hollarini ko'rsatish mumkin. elektr ta'siridan kuyish, asosan organizm bilan elektr o'tkazgich o'rtasida volta yoyi hosil bo'lganda sodir bo'ladi. elektr o'tkazgichdagi kuchlanishning ta'siriga qarab bunday kuyish turlicha bo'lishi mumkin. engil faqat yallig'lanish bilan chegaralanishi, o'rtacha og'irlikdagi kuyish pufakchalar hosil bo'lishi va og'ir kuyish - hujayra va terilarning ko'mirga aylanishi bilan o'tib, og'ir asoratlarga olib kelishi mumkin. elektr belgilari-bu terining ustki qismida aniq kulrang yoki och-sarg'ish rangli 1-5 mm diametrdagi belgi paydo bo'lishi bilan ifodalanadi. bunday belgilar odatda …

3 / 15

niyatlar hisobiga yashab turadi. bu vaqtda unda hayot belgilari: ya'ni nafas olish, qon aylanish bo'lmaydi, tashqi ta'sirlarga farqsiz bo'ladi, og'riq sezmaydi, ko'z qorachig'i kengaygan va yorug'likni sezmaydi. ammo bu davrda hali undagi hujayralarda hayot butunlay so'nmagan bo'lib, ma'lum modda almashinuvi jarayonlari davom etadi va bu organizmning minimal hayot faoliyatini davom ettirishiga etarli bo'ladi, shuning uchun tashqi ta'sir natijasida hayot faoliyatini yo'qotgan organizmning ba'zi bir qismlarini tiklash natijasida uni hayotga qaytarish imkoniyati bor. klinik o'lim holati 7 daqiqagacha davom etadi. hech qanday yordam bo'lmagan taqdirda eng oldin bosh miya qobig'idagi hujayralar parchalanadi va klinik o'lim holati biologik o'lim holatiga o'tadi. biologik o'lim-qaytarib bo'lmaydigan jarayon bo'lib, organizmdagi biologik jarayonlar butunlay to'xtashi bilan xarakterlanadi, shuningdek organizmdagi oqsil strukturalari parchalanadi. bu klinik o'lim vaqti tugagandan keyin ro'y beradi. tokning inson organizmiga ta'siri bir necha omillarga bog'liq. asosiy omillardan biri insonga tok ta'sirining davomliligi, yani odam tok ta'sirida qancha ko'p qolib ketsa, u shuncha ko'p …

4 / 15

xtsiz xodisalar ichida, elektr tokidan jarohatlanish taxminan 5% tashkil qiladi. lekin, elektr jarohatlanish ichida og’ir turli, ayniqsa o’lim bilan tugaydigan xodisalar 70-75% tashkil qiladi. elektr xodisalarni asosiy soni, kuchlanishi 1000v gacha bo’lgan elektr uskunalarga to’g’ri keladi. buni sababi kuchlanishi 1000v gacha bo’lgan elektr uskunalar keng tarqalgan bo’lib, ularni ishlatadigan xodimlarni elektr texnikaviy tayyorlanishi past darajada. kuchlanish 1000 v dan ortiq bo’lgan elektr jarohatlarni soni ancha kam, va ularga xizmat qiladigan xodimlar mahsus o’rgatilgan va tayyorlangan, sababli baxtsiz xodisalar ham deyarli kam sodir bo’ladi. elektr tok ta’siri natijasida inson tanasini shikastlanishi elektr jarohat deb ataladi. elektr tokning xatarligi shuki, inson o’z sezguvchi organlari bilan, kuchlanishni bor-yo’qligini aniqlamaydi. odam faqat elektr kuchlanish ostida qolgandan keyin himoyalovchi reaksiyasi kechikib ishga tushadi. insonni elektr tokidan jarohatlanishi sabablari quyidagicha: izolyasiya qilinmagan tok o’tkazuvchi qismlarga tasodifan tegib ketishi; izolyasiyasi lat yegan sababi metal qismlarga tokni o’tib ketishi; kuchlanish ostida qolgan metalmas buyumlardan, qadamli kuchlanishdan va elektr …

5 / 15

nishlariga ega. inson tanasidan tok o’tishi natijasida tanani qizishi-elektr kuyish deb ataladi. tanani ichki va tashqi qismi kuyishi mumkin. jarohat olish sharoitlariga ko’ra kontakt, yoyi va aralash kuyishlarga ajratiladi. teri yuzasidagi kul yoki oq-sariq rangli dog’lar elektr belgilar deb ataladi. shu dog’lar tanani elektr o’tkazgich qismlar bilan tutashgan joylarda hosil bo’ladi. ular ko’pincha og’riqsiz bo’ladi, vaqt o’tishi bilan o’tib ketadi. tok ta’sirida metallarni zarrachalari bo’g’lanib, teri yuzasini qoplab oladi. lat yegan qismini yuzasi g’adir-budir bo’lib qoladi. shu holat elektr metallanish deb ataladi. bu holat inson tanasi uchun xatarli emas, lekin ko’zni metallanishi xavfli bo’ladi. yuqorida aytilgandan tashqari mehanik shikastlanishlar va elektroftalmiya ham elektr jarohatlanishiga kiradi. tok o’tishi vaqtida mushaklarni keskin qisqarishi natijasida terini, qon tomirlarini va nervlarini yorilishiga, suyaklarni sinishiga va tobiqlarni chiqishiga sabab bo’ladi.yoydan chiqayotgan ultra-binafsha nurlari natijasida ko’zni shamollashini elektroftalmiya deb aytiladi. elektr tokni ta’siri natijasida tirik to’qimalarni to’lqinlatib mushaklarni keskin qisqartirishiga olib keladigan holat elektr zarb deb …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "elektr toki xaqida"

mavzu: elektr tokining kimyoviy, biologik va fiziologik ta’sirlari. reja: 1. elektr toki xaqida 2. elektr tokining inson organizmiga ta'siri elektr toki xaqida sanoatda elektr energiyasidan keng ko'lamda foydalanish yo'lga qo'yilganligi sababli elektr toki ta'sirida ro'y berishi mumkin bo'lgan baxtsiz hodisalar va ulardan saqlanish masalalari muhim masalalar qatoriga kirib bormoqda. elektr toki ta'sirining eng xavfli tomoni shundaki, bu xavfni oldinroq sezish imkoniyati yo'q. shuning uchun ham elektr toki xavfiga qarshi tashkiliy va texnik chora- tadbirlar belgilash, to'siq vositalari bilan ta'minlash, shaxsiy va kollektiv muhofaza tizimlarini o'rnatish nihoyatda muxim. umuman elektr toki ta'siri faqat birgina biologik ta'sir bilan chegaralanib qolmasdan, balki elektr yoyi ta'siri, magnit ...

This file contains 15 pages in DOCX format (179.8 KB). To download "elektr toki xaqida", click the Telegram button on the left.

Tags: elektr toki xaqida DOCX 15 pages Free download Telegram