xaydalmaqatlam tuzilishini aniqlash

PPTX 38 pages 1.9 MB Free download

38 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 1.9 MB

File type PPTX

Pages 38

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 38

tuproq unimdorligi va ma’daniyligi mavzu: xaydalma qatlam tuzilishini aniqlash ma’ruzachi: “dehqonchilik va melioratsiya” kafedrasi assistenti d.qambarova reja 1. xaydalma qatlam va uning tuzilishi 2. tuproqning mexanik tarkibi 3. tuproqning donadorligi (strukturasi) 4.tuproqning xajmiy vazni, tuproqni agrofizikaviy xususiyatlarini dexqonchilikdagi axamiyati tuproqning qattiq qismi hajmining ular orasidagi kapilyar va nokapilyar g‘ovakliklar hajmlariga nisbati haydalma qatlam tuzilishi deyiladi. mamlakatimizda mexanik ishlov beriladigan 35-40 smli qatlam xaydalma qatlam deyiladi. zichlashsa suvning yuqoriga harakati tezlashadi suv faqat pastga harakat qiladi. mazkur ikki g‘ovakliklarni nisbati 1:1 dan 1:3 gacha bo‘lsa tuproqning suv, xavo va oziqa maromi maqbul xisoblanadi. tuproqdagi g‘ovaklarning diametri qarab 2 ga bo’linadi nokapillyar g‘ovaklik 2 mm dan kattalarini kapillyar g‘ovaklik 1-2 mm dan kichik umumiy g‘ovaklik, 100% nokapillyar g‘ovaklik 50-33 % kapillyar g‘ovaklik 50-67 % o‘simlikni suv bilan ta’minlaydi xavo bilan ta’minlaydi suv o‘tkazuvchan ligiga namlikni bug‘lanishiga suvni ko‘taruv chanligiga tuproqda havoni almashinishiga nam sig‘imiga mikroorganizm larning faoliyatiga ta’sir etadi g‘ovakliklar hajmining nisbati …

2 / 38

ddalar ko‘p, ammo suv o‘tkazuvchanligi past, nokapillyarlik yuqori bo‘lib, namlikni uzoq ushlab turadi. mexanik tarkib, 100 % qum, 0-10 % qumloq, 10-20 % yengil qumloq 20-30 % yengil soz 60-70 % og’ir qumoq, 45-60 % o’rta qumoq, 30-45 % o’rta soz 70-80 % og’ir soz 1-80 % mexanik tarkib sinflari. (s.n. rijov) mexanik tarkib sinflari. (s.n. rijov) tuproq strukturasi va uni yaxshilash usullari. mayda chang zarrachalarini bir - biri bilan yopishib, har xil kattallikdagi agregatlar (kesaklar) hosil qilishi tuproq strukturasi deyiladi. struktura hosil bo‘lishida organik modda elimlovchi vazifasini o‘taydi. chirindi qancha ko‘p bo‘lsa tuproq strukturasi shuncha yaxshi bo‘ladi. tuproq strukturasini saqlashda erga ishlov berish sonini kamaytirish ham alohida o‘rin tutadi. agronomiya nuqtai nazaridan qaraganda esa, suvda yuvilib ketmaydigan, ya’ni mustahkam bo’lgan kesakchalargina eng yaxshi hisoblanadi. bunday kesakchalar suvga chidamli, ulardan tashkil topgan tuproq esa mustahkam strukturali tuproq deyiladi. strukturasiz tuproqlar suv ta’sirida oson uvalanib ketadigan kesakchalardan tuzilgan bo’ladi. strukturali mega …

3 / 38

azn deb ataladi va g/sm3 bilan ifodalanadi. tuproq uchta fazadan iborat suyuq qattiq havo g‘o‘za uchun eng maqbul hajmiy vazn 1,1 -1,4 g/sm3dir. tuproq hajmiy vazning ortishi uni suv xususiyatlariga salbiy ta’sir etadi. tuproqning xajmiy vazni -erni ishlash usullari, texnika, sug‘orish, chirindi miqdori, tuproqni muzlashi va erishi xamda boshqalar ta’sir etadi. maqbul hajmiy vaznga ega bo‘lgan tuproqning suv – fizik, agrokimyoviy xossalari, sug‘orish, oziqa, havo maromlari. mikroolam hayoti o‘simlik uchun maqbul bo‘ladi, ildiz tuzimlari yaxshi rivojlanadi, uning vazni ham ortiq er ustki qismlar er hayot omillari bilan to‘la ta’minlanadi. xajmiy vazni sug‘oriladigan, serchirindi, g‘ovak bo‘z tuproqlar xajmiy vazni o‘rtacha 1,2 - 1,5 g/sm3, ilmiy ma’lumotlarga ko‘ra mamlakatimiz paxtachilik mintaqasi tuproqlarining xaydov qatlamdagi xajmiy vazni 1,2 -1,4 bo‘lgani ma’qul. mexanik tarkibi og‘ir, chirindisi kam tuproqlarda 1,7–1,9 g/sm3 bo‘ladi. solishtirma og‘irlik ma’lum hajmdagi absolyut quruq tuproq qattiq qismi og‘irligining +4 haroratdagi xuddi shunday hajmdagi suvning og‘irligiga bo‘lgan nisbatiga tuproqning solishtirma og‘irligi deyiladi.tuproq …

4 / 38

b bo‘lib, yuqori hosil beradi. xajmiy vazni 1,2–1,4g/sm3 bo‘lgan tuproq tuzilishida ildiz maqbul rivojlanadi, undan kam bo‘lsa namlik kam saqlanadi, yuqori bo‘lsa ishlov qiyin, ildizlar rivoji pastroq bo‘ladi. ilmiy ma’lumotlarga ko‘ra xajmiy vazin 1,3 g/sm3 bo‘lganda bir tup g‘o‘za 173,7 g paxta xosili bergan. xajmiy vazin 1,5 g/sm3 bo‘lganda xosildorlik 108,1 bo‘lgan. haydalma qatlamning tuzilishi quyidagi usullar bilan aniqlanadi: 1. patronlardagi tuproq namunasini suv bilan to'yintirish usuli. bu usul asosiy hisoblanadi. 2. eng tez, lekin kamroq aniqlikda bo'lgan piknometr usuli. 3. dala sharoitida umumiy kovak faqat tuproqning hajmiy va solishtirma og'irligiga qarab belgilanadi. umumiy kovaklik quyidagi formulaga muvofiq foiz hisobida aniqlanadi: v1 r = (1 - -----) • 100, % s bunda: r - umumiy kovaklik, % v1 - tuproqning hajmiy og'irligi, g/sm3 s - tuproqning solishtirma og'irligi, g/sm3 ishni bajarish tartibi: ilmiy tekshirish ishlarida haydalma qatlamning tuzilishi tuproq holatini buzmasdan o'rganiladi. holati buzilmagan tuproq namunasini kachinskiy, nekrasov yoki lebedev …

5 / 38

n namunalar tekshirish uchun laboratoriyaga olib kelinadi. juda yumshoq tuproqlardan burg'u bo'lmagan taqdirda namunalarni metall tsilindr yordamida ham olish mumkin. bular tuproqqa oxirigacha bosib kiritiladi. tsilindrning bo'yi 10 sm, hajmi 500-1000 sm3. so'ngra tsilindrning yuqori qismini qopqoq bilan berkitib, pastki tomoni asta-sekin yuqoriga aylantiriladi, ortiqcha tuproq kesib olib tashlanadi, ikkinchi qopqoq bilan berkitilib, laboratoriyaga yuboriladi. kapillyar kovaklikni aniqlash. bunda barcha hisoblashlar ikkinchi belgigacha olib boriladi. ishlar quyidagi izchillikda amalga oshiriladi: a) patron, tsilindrning massasi (a) aniqlanadi; b) patron olingan tuproq namunasi (s) bilan tortiladi; v) patrondagi tuproq namunasining olingan vaqtdagi sof massasi (s1) aniqlanadi: s1 = s - a p • d2 v = --------- • h, sm3 4 bunda: v – tuproqning hajmi, sm3; p - patron aylanasining diametriga nisbati, 3,14 ga teng (o'zgarmas son); d – diametri, sm; h – tuproqning balandligi, sm; 4- o'zgarmas son. e) tuproqli patronlar suvga to'yintirish uchun maxsus vannaga qo'yiladi. vanna ichida filtr …

Want to read more?

Download all 38 pages for free via Telegram.

Download full file

About "xaydalmaqatlam tuzilishini aniqlash"

tuproq unimdorligi va ma’daniyligi mavzu: xaydalma qatlam tuzilishini aniqlash ma’ruzachi: “dehqonchilik va melioratsiya” kafedrasi assistenti d.qambarova reja 1. xaydalma qatlam va uning tuzilishi 2. tuproqning mexanik tarkibi 3. tuproqning donadorligi (strukturasi) 4.tuproqning xajmiy vazni, tuproqni agrofizikaviy xususiyatlarini dexqonchilikdagi axamiyati tuproqning qattiq qismi hajmining ular orasidagi kapilyar va nokapilyar g‘ovakliklar hajmlariga nisbati haydalma qatlam tuzilishi deyiladi. mamlakatimizda mexanik ishlov beriladigan 35-40 smli qatlam xaydalma qatlam deyiladi. zichlashsa suvning yuqoriga harakati tezlashadi suv faqat pastga harakat qiladi. mazkur ikki g‘ovakliklarni nisbati 1:1 dan 1:3 gacha bo‘lsa tuproqning suv, xavo va oziqa maromi maqbul xisoblanadi. tuproqdagi g‘ov...

This file contains 38 pages in PPTX format (1.9 MB). To download "xaydalmaqatlam tuzilishini aniqlash", click the Telegram button on the left.

Tags: xaydalmaqatlam tuzilishini aniq… PPTX 38 pages Free download Telegram