dinmadaniyat fenomeni

PPTX 75 pages 4.9 MB Free download

75 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.9 MB

File type PPTX

Pages 75

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 75

dinshunoslik faniga kirish. mavzu: din madaniyat fenomeni. islom dini va tarixi. diniy madaniy an’analarning ahamiyati. diniy fanatizm va dindorlik reja: din, dinshunoslik, din falsafasi tushunchalari mohiyati. milliy dinlar. islom dinining shakllanishi va tarixi diniy madaniy an'nalarning ahamiyati. diniy fanatizm va dindorlik mustaqillik yillarida mamlakatimizda dinga yangicha qarash va munosabat bildirish imkoniyati tug’ildi. natijada biz uchun yangi bo’lgan dinshunoslik fani vujudga keldi. dinshunoslik ateizmdan farqli o’laroq, dinni tanqid qilish, uni jamiyatdan yo’q qilish maqsadida emas, balki unga milliy ma'naviyat ning muhim bo’lagi sifatida yondashib, uni xolisona o’rganishni o’z oldiga maqsad qilib qo’yadi. 2 xalqimizning milliy, diniy va umuman, insoniy qadriyatlarini islom dinidan ayri holda tasavvur qilish mumkin emas. ushbu fanni o’qitishdan maqsad milliy va diniy qadriyatlarning tarixan mushtarakligi, ularning umum insoniy qadriyatlar bilan uyg’unligi, bu qadriyatlarning hozirgi kundagi ahamiyatini yanada aniqroq yoritib berib, talabalarda dinga nisbatan to’g’ri yondashuvni shakllantirish va jamiyat uchun yuksak ma'naviyatli kadrlarni tarbiyalashdan iborat. dinshunocjlik fanining asosiy vazifalaridan …

2 / 75

gan. dinning ta'rifi, tavsifi, ta'limoti va ijtimoiy hayotdagi o’rnini o’rganishda turli yondashuvlar mavjud: ilohiyot (teologiya) fani jihatidan; tanqidiy-ateistik ilmiy nuqtai nazardan. kishilik jamiyati uchun har qaysi yondashuv natijasida tuplangan ilmiy, amaliy, tarixiy, falsafiy ma'lumorlar juda katta ahamiyat kasb etad din insoniyat ma`naviy hayotining tarkibiy qismidir. din suzi arab tilidan olingan bulib, uning lug’oviy ma'nosi « ishonch, e'tiqod» dir. istilohiy ma'nosi lotin tilidagi «religion» suzi bilan mos keladi. din - insonni qurshab olgan atrof-muhitdan mashqarida bo’lgan, uni va koinotdagi barcha narsalarni yaratgan, ayni zamonda insonlarga to’g’ri, haqiqiy, odil hayot yo’lini ko’rsatadigan va o’rgatadigan, ilohiy borliqqa ishonch va ishonishni ufoda etadigan maslak, qarash, ta`limotdir. din muaiyan ta'limotlar, his-tuyg’ular, toat-ibodatlar va diniy tashkilotlarning faoliyatlari orqali namoyon bo’ladi. din umumiy nuqtai-nazardan ishonmoq tuyg’usi - insonnining eng teran va ruhiy-ma'naviy ehtiyojlaridandir. dinning ijtimoiy vazifalari dinning jamiyatda bajaradigan ijtimoiy, ma’naviy, ruhiy vazifalari quyidagilardan iboratdir: birinchidan, har qanday din o’z e’tiqod qiluvchilari uchun to’ldiruvchilik, tasalli beruvchilik - …

3 / 75

o’zaro aloqadorlikda bo’lishini ta’minlashga intiladi. beshinchidan, dinning integratorlik vazifasi bilan legitimlovchilik-qonunlashtiruvchilik vazifasi chambarchas bog’liq. dinning bu funksiyasining nazariy asosini yirik amerikalik sosiolog t. parsons ishlab chiqdi. uning fikricha, «har qanday ijtimoiy tizim muayyan cheklovlarsiz mavjud bo’la olmaydi. buning uchun u qonun darajasiga ko’tarilgan axloq normalarini ishlab chiqishi kerak. din bunday normalarni qonunlashtiribgina qolmay, ularga bo’lgan munosabatni ham belgilaydi». oltinchidan, din vazifalarining falsafiy, nazariy jihatlari ham mavjud. bu vazifa insonga yashashdan maqsad, hayot mazmunini, dorulfano va dorulbaqo dunyo masalalariga o’z munosabatini bildirib turishidan iboratdir. dinning vujudga kelishi, avloddan-avlodga o‘tib borishi va ri- vojlanishi uchun shart-sharoitlarni shakllantiruvchi omillar uning ildizlari deb ataladi. 1) dinning ijtimoiy ildizi kundalik hayotda kishilarning turmushini belgilovchi moddiy va ma’naviy munosabatlar tizimidan iborat. dinning ijtimoiy ildizida moddiy sharoitlar ustuvor. siyosiy ustqurma institutlari dinga ikkilamchi ta’sir etadi. dinning ijtimoiy ildizini tashkil etuvchi jabhalardan biri ijtimoiy hayotni stixiyali qonuniyatlar asosida rivojlanishidir. undagi boshqarib bo‘lmaydigan jarayonlar jamiyatda iqtisodiy, siyosiy va ma’naviy …

4 / 75

o bo‘lishi borliqni hissiy idrok etishdan boshlanadi va u ratsional bilish bosqichida ahamiyatini saqlab qoladi. dinning gnoseologik ildiziga aloqador va barcha tarixiy davrlarda takrorlanib turadigan xususiyatlar quyidagilardan iborat: a) bilishning subyektiv jihatlarini absolutlashtirish (lotinchada – voqelik bilan bog‘lanmagan narsa, nisbatsizlik, so‘zsiz degan ma’nolarni anglatadi), ya’ni bo‘rttirib ko‘rsatish; b) abstrakt (lotincha abstratio – diqqatni chetga tortish degan ma’noni anglatadi), ya’ni tafakkur; v) tafakkurning umumlashtirish qobiliyati. 3) dinning ruhiy ildizi. dinning vujudga kelishida kishining bilish faoliyatiga bog‘liq jarayonlar bilan birga uning hissiyoti, kayfiyati va kechinmalari ham ishtirok etadi. diniy tasavvurlar dastlab kishilarning his- tuyg‘ulari orqali vujudga keladi. dinning ruhiy ildizi individual va ijtimoiy ruhiyatlarga bo‘linadi. individual ruhiyatga shaxsiy iztirob, g‘am-tashvish, o‘limdan qo‘rqish, yolg‘izlik, muhabbat, mehr-shafqat, minnatdorlik singari ijobiy va salbiy kechinmalarni misol keltirish mumkin. ijtimoiy ruhiyatga guruhlar va jamiyatlarga xos voqeliklar – ijtimoiy fikr, ommaviy qo‘rqish hissi, taqlid, an’ana va urf-odat kabilarni misol keltirish mumkin. dinning ruhiy ildizlari deganda diniy g‘oyalarni qayta …

5 / 75

ar yaratganlar. xulosa qilib aytganda, metafizik umumbirlik falsafasi vakillari qarashlarida ayrim farklar bo’lishi bilan birga, ularning falsafasida umumiy tomonlar ham uchraydi. barchasida olamning yaratilishi, insoniyatning yashashi haqida fikrlar bildirilib, gnoseologik, antropologik, psixologik va boshqa jihatlarga e’tibor qaratilgan. islomning yo'nalishlarga bo'linishi sabablari muhammad payg'ambar vafotidan keyin musulmon jamoa- larining yo'lboshchilari o'rtasida hokimiyat uchun kurash avj olgan. hokimiyat uchun kurashlar islomning uch yo'na- lishga bo'linishiga olib kelgan. mazkur bo'linishning asosida turli feodal guruhlarning hokimiyat uchun olib borgan kurashlari yotadi. muhammad payg'ambarning kuyovi, to'rt buyuk xalifalar- dan biri ali davridayoq (656 – 661 yillar), xalifaning hokimiyatini tan olmagan ummaviylar bilan hokimiyat tepasiga muhammad payg'ambar avlodarigina kelish huqu- qiga egadirlar deb hisoblagan ali ibn abu tolibning tarafdorlari o'rtasida kurash avj olib ketgan. islomdagi yo'nalishlar tushunchasi 1 islomdagi yo'nalish deganda muayyan e'tiqodiy masala asosida birlashgan musulmonlar majmuasi tushuniladi. 2 sunniylik yo'nalishi “ahli sunna val-jamoa” deb nomlanadi. “ahli sunna” degani muhammad payg'ambar sunnatlariga ergashuvchilar, “val- jamoa” …

Want to read more?

Download all 75 pages for free via Telegram.

Download full file

About "dinmadaniyat fenomeni"

dinshunoslik faniga kirish. mavzu: din madaniyat fenomeni. islom dini va tarixi. diniy madaniy an’analarning ahamiyati. diniy fanatizm va dindorlik reja: din, dinshunoslik, din falsafasi tushunchalari mohiyati. milliy dinlar. islom dinining shakllanishi va tarixi diniy madaniy an'nalarning ahamiyati. diniy fanatizm va dindorlik mustaqillik yillarida mamlakatimizda dinga yangicha qarash va munosabat bildirish imkoniyati tug’ildi. natijada biz uchun yangi bo’lgan dinshunoslik fani vujudga keldi. dinshunoslik ateizmdan farqli o’laroq, dinni tanqid qilish, uni jamiyatdan yo’q qilish maqsadida emas, balki unga milliy ma'naviyat ning muhim bo’lagi sifatida yondashib, uni xolisona o’rganishni o’z oldiga maqsad qilib qo’yadi. 2 xalqimizning milliy, diniy va umuman, insoniy qadriyatlarini islom din...

This file contains 75 pages in PPTX format (4.9 MB). To download "dinmadaniyat fenomeni", click the Telegram button on the left.

Tags: dinmadaniyat fenomeni PPTX 75 pages Free download Telegram