ot va sifat son so'z turkumi o'quv qo'llanma unversal mukkammal tuzilgan

DOCX 8 pages 75.8 KB Free download

8 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 75.8 KB

File type DOCX

Pages 8

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 8

ot va sifat so’z turkumlari morfologiya – tilshunoslikning bir bo’limi bo’lib, bu bo’limda so’zlarning gramatik ma’nosi va so’zlarni turkumlarga ajratish va ularning o’ziga xos xususiyatlarini o’rganadi. gramatik ma’no – so’zlarning qaysi turkumga mansubligini, shu turkum uchun umumiy bo’lgan turli ma’nolarni shuningdek so’zning gap ichida ma’lum bir vazifani bajarishi gramatik ma’no deyiladi. har bir gramatik ma’no uchun mos shakllar gramatik shakllar deyiladi. m: kitob gramatik ma’no – ot, birlik, bosh kelishikda, ega kesim gramatik shakl -0 tildagi so’zlarni turkumlarga ajratishda quyidagi 3 ta xususiyat e’tiborga olinadi. 1. atash ma’noga ega yoki ega emasligigiga ko’ra 2. biror so’roqqa javob bo’lish yoki bo’lmasligiga ko’ra 3. gap bo’lagi vazifasida kela olishi yoki olmasligiga ko’ra. yuqoridagi xususiyatlar inobatga olinib so’zlarni 3 ta guruhga bo’lamiz. 3. oraliq so’zlar i. mustaqil so’zlar –1. mustaqil so’zlar 2. yordamchi so’zlar ma’lum lug’aviy ma’noga ega bo’lib, biror so’roqqa javob bo’ladigan hamda gapda mustaqil holda gap bo’lagi vazifasini bajaradigan so’zlar mustaqil …

2 / 8

orchi ruchka, sigir, ketmon, barmoq dala, shahar, qumtepa dengiz uyqu qiliq chopiq terim dehqonchilik kulgi 2- tasnif : atoqli va turdosh otlar turdosh otlar – bir turdagi shaxs narsa, o’rin joy, faoliyat-jarayon nomining umumiysini ifodalaydigan otlar turdosh otlar deyiladi. turdosh otlar kichik harf bilan yoziladi . yigit, chol, kampir, qiz, go’dak , toshkentlik, qishloqlik hoji, shaxzoda, talaba, boy, kambag’al, o’g’il, xola, amma, professor, akademik, doctor, fan nomzodi jiyandada, oyi, aka , o’qituvchi, to’ra, xo’ja, oqsuyak, bek, sayid, ishchi, zargar, haydovchi, taroq, bo’yoq. sanoq , ,shahar, qishloq, guzar, tuman, viloyat, ko’cha, gulzor, olmazor, sharq, g’arb , ezmalik, g’allachilik, odamgarchilik, terim, unum, chopiq, ko’rik atoqli ot - bir turdagi shaxs, narsa, o’rin-joy nomlarining umumdan bittasini ifodalaydi. yoki biror shaxs, narsa o’rin-joyga atab qo’yilgan otlar atoqli otlar deyiladi. cho’lpon, norin shilpiq,o’lmas umarbekov, amerika, yevropa, turon, farg’ona, marjonbuloq, amir temur ko’chasi, pomir, hisor , birlashgan millatlar tashkiloti, o’zbekiston respublikasi vazirlar mahkamasi, o’zbekiston oliy majlisi …

3 / 8

: ot so’z turkumining qo’shinchalari lug’aviy qo’shimchalar 1. son shakli ( ko’plik ) 2. erkalash shakli 3. kichraytirish 4. chegara shakli 5. o’xshatish-qiyoshlash shakli 6. xoslik shakli 7. qarashlilik shakli 8. jinsni o’zgartiruvchi shakl munosabat qo’shimchalari ( sintaktik shakllar ) 9. egalik shakli 10. kesimlik shakli ( bog’lama ) 11. kelishik shakli 1- ko’plik shakli – birlikdagi otni ko’plik shaklga olib o’tadi . qo’shimchasi - lar uylar , daraxtlar , odamlar , misollar , testlar 2- erkalash shakllari – asosan ismlarga qo’shilib , ularning erkalangani yoki urmat qilinganini ko’rsatuvchi qo’shimchalar . -jon : nodirjon -bek : jasurbek -oy : barchinoy -xon : madinaxon -gina : bolaginam -boy : haydarboy -toy : olimtoy -voy : jamshidvoy 3- kichraytirish shakllari – hajm yoki payt bilan bog’liq belgilarni kichraytirish uchun xizmat qiluvchi qo’shimchalar -cha : uycha -choq : qo’zichoq -chak : kelinchak -chiq : qopchiq -ak : yo’lak -ka : yo’lka -kay : …

4 / 8

qo’shimchasi deyiladi. o’zbek adabiy tilida 6 ta kelishik bor. a) bosh kelishik -qo’shimchasi yo’q so’rog’i kim? nima? qayer? b) qaratqich kelishigi - qo’shimchasi –ning so’rog’i kimning? nimaning? qayerning? qisqargan shakli –ing, -im, -n m: intizorman yoriming diydoriga. yer kurrasin boshin tang’itur. o’zbekiston vatanim manim. c) tushum kelishigi - qo’shimchasi –ni so’rog’i kimi? nimani? qayerni? qisqargan shakli –n, -i m: o’qiganing tilin eshitmoq darkor. maktab bog’in tomosha qildik. tushda ko’rdim yorimi. d) jo’nalish kelishigi- qo’shimchasi –ga, (ka, -qa) so’rog’i: kimga? nimaga? qayerga? qisqargan shakli –a, -na yonima galsin yorim . bo’ynina soldi zanjir . e) o’rin-payt kelishigi - qo’shimchasi –da so’rog’i kimga? nimaga? qayerga? qisqargan shakli yo’q. f) chiqish kelishigi - qo’shimchasi –dan so’rog’i: kimdan? nimadan? qayerdan? qisqargan shakli yo’q. 11- kesimlik shakli ( bog’lama ) – o’zi qo’shilgan so’zni kesim qilib shakllantiruvchi qo’shimchalar . men bo’lajak talabaman. sen bizni xalos etuvchisan . o’zbekiston mustaqil davlatdir. biz yaxshimiz . siz yaxshi …

5 / 8

s bildiruvchi sifatlar: shaxs va narsalarning rang tusini bildiradi. m: oq sariq, moviy, nafarmon (qizil), ol (qizil), kulrang, novvotrang, ola-chipor. eslatma: quyidagi so’zlar ot (hayvon) tusini ifodalaydi. saman, to’riq, chovkar, jiyron, alvon (rangba-rang), go’los (to’q jigarrang), gungurt (qora sariq). m: maktab sahlidagi o’riklar oq, pushti gullar bilan bezandi. 3. ma’za ta’m bildiruvchi sifatlar: narsalarning ma’za ta’mini bildiradi. m: shirin achchiq nordon aziz sho’r chuchuk xushta’m kakra chuchmol talxa m: bu qanday non? juda shirin 4. hajm - o’lchov bildiruvchi sifatlar: narsalarning shakli, hajmi, vazni va o’lchovini bildiradi. tubsiz tor m: katta azim muazzam mo’jaz og’ir so’ngsiz jajji jimittak mitti mayda 5. hid bildiruvchi sifatlar: narsalarning hid belgisini bildiradi. m: xushbo’y muattar sassiq qo’lansa ifor badbo’y m: bir g’uncha edingiz, yel ham tegmagan, ifor taralardi sizdam muattar. 6. makon - zamon bildiruvchi sifatlar: shaxs va narsalarning o’rin va paytga bo’g’liq belgisini bildiradi. a) paytga bog’liqlik – to’ng’ich, o’rtancha, kenja, so’ngi, avvalgi, …

Want to read more?

Download all 8 pages for free via Telegram.

Download full file

About "ot va sifat son so'z turkumi o'quv qo'llanma unversal mukkammal tuzilgan"

ot va sifat so’z turkumlari morfologiya – tilshunoslikning bir bo’limi bo’lib, bu bo’limda so’zlarning gramatik ma’nosi va so’zlarni turkumlarga ajratish va ularning o’ziga xos xususiyatlarini o’rganadi. gramatik ma’no – so’zlarning qaysi turkumga mansubligini, shu turkum uchun umumiy bo’lgan turli ma’nolarni shuningdek so’zning gap ichida ma’lum bir vazifani bajarishi gramatik ma’no deyiladi. har bir gramatik ma’no uchun mos shakllar gramatik shakllar deyiladi. m: kitob gramatik ma’no – ot, birlik, bosh kelishikda, ega kesim gramatik shakl -0 tildagi so’zlarni turkumlarga ajratishda quyidagi 3 ta xususiyat e’tiborga olinadi. 1. atash ma’noga ega yoki ega emasligigiga ko’ra 2. biror so’roqqa javob bo’lish yoki bo’lmasligiga ko’ra 3. gap bo’lagi vazifasida kela olishi yoki olmasligiga ko’ra...

This file contains 8 pages in DOCX format (75.8 KB). To download "ot va sifat son so'z turkumi o'quv qo'llanma unversal mukkammal tuzilgan", click the Telegram button on the left.

Tags: ot va sifat son so'z turkumi o'… DOCX 8 pages Free download Telegram