o‘zbekistonning ma’muriy-hududiy va davlat tuzilish

DOCX 16 pages 30.8 KB Free download

16 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 30.8 KB

File type DOCX

Pages 16

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 16

mavzu: o‘zbekistonning ma’muriy-hududiy va davlat tuzilish reja: 1.davlat tuzilishi shaklining umumiy tasnifi 2. shaharlarning maqomi, ularni turkumlash 3. qoraqalpog'iston respublikasining huquqiy maqomi 4. o‘zbekiston va qoraqalpog'iston respublikalarining o'zaro munosabati. nizolarni hal qilish tartibi davlat tuzilishi - bu davlat hokimiyatini mamlakat hududi bo'yicha tashkil qilish, hududlardagi davlat organlari, markaziy davlat organlari munosabatini belgilashning alohida shaklidir. bunday munosabatlar (markaz va hudud munosabati) kichik davlatlarda oson hal qilinsa, yirik, ko‘p millatli davlatlarda murakkab qilinadi. davlat tuzilishi shakli masalalari «davlat va huquq nazariyasi» fanida chuqur va har tomonlama o'rganiladi. davlat va huquq nazariyasiga binoan, davlat tuzilishining uch ko'rinishi mavjud bo'lib, ular unitar davlat, federativ davlat va konfederativ davlatdir. federativ davlat - bu davlat tuzilishlarningittifoqi, federatsiya ma’lum mustaqillikka ega subyektlarning ittifoqi hisoblanadi. federatsiya subyektlari ba’zi mamlakatlarda mustaqil bo'lib, ayrim vakolatlarini federatsiyaga ixtiyoriy o'tkazadi va barcha subyektlar bir xil huquqiy maqomga ega bo'ladi. bunday davlatlarda federatsiya hududi subyektlar hududidan iborat bo'ladi, federatsiya subyektlarining konstitutsiyalari, fuqaroligi, alohida …

2 / 16

usiyatlar ham mavjud. masalan, o‘zbekiston tarkibida davlat tuzilishiga xos bo‘lgan qoraqalpog‘iston respublikasi mavjud. uning o‘z konstitutsiyasi, qonunlari, hududi, fuqaroligi, oliy qonunchilik, ijro va sud hokimiyati organlari mavjud. qoraqalpog‘iston va o ‘zbekiston munosabati federativ munosabatlar asosida qurilmagan. federatsiya bir necha teng huquqli subyektlar ittifoqi bo‘lsa, bu yerda teng huquqli federatsiya subyektlari yo‘q. o‘zbekistonning konstitutsiyasi, qonunlari qoraqalpog‘iston respublikasi hududida bajarilishi majburiy va qoraqalpog‘iston qonunlari o‘zbekiston qonunlari ustunligini to‘la tan oladi. lekin qoraqalpog‘istonda davlat tuzilishiga xos bo‘lgan uning mavqeyini, o‘zbekistonning boshqa tuzilmalaridan farqini ko‘rsatuvchi hoiatlar mavjud bo‘lib, bu haqda keyingi boblarda to‘xtalamiz. davlat tuzilishining nazariy jihatdan uchinchi shakli konfederatsiya hisoblanadi. bu tushuncha, asosan, bir necha suveren davlatlarning ittifoqiga nisbatan ishlatiladi. bu ko‘pincha, davlat huquqiy munosabatiga nisbatan xalqaro-huquqiy munosabat xarakterida bo‘ladi. ayrim paytlarda konfederatsiya federatsiyaga o‘tishda foydalaniladigan shakl sifatida ham namoyon bo‘lishi mumkin. masalan, aqsh konfederatsiyasi aqsh federatsiyasiga aylangan. hozirgi kunda shveysariya konfederatsiya hisoblansa-da, aslida esa u ham allaqachon federatsiyaga aylangan. federatsiya davlat tuzilishidan …

3 / 16

lat sifatida ko'rsatuvchi asosiy shartlardandir. ma’lum hududsiz davlat bo'lishi mumkin emas. davlat aniq bir hududda faoliyat ko'rsatadi va davlat faoliyati shu hududda amal qiladi. hudud - davlatga tegishli maydon. hudud yer, suv, osmon chegaralaridan iborat bo'ladi. har bir mamlakatning hududi katta-kichikligiga, aholisining soniga qarab, tegishh bo'lakchalarga bo'lib idora etiladi. bu bo'lakchalar bir necha pog'onadan iborat bo'lib, ularning har biri o'z hududiga (chegarasiga) ega. mamlakat hududi bo'lakchalarga bo'linishi, davlat boshqaruvini mukammal tashkil etish bilan bog'liq bo'lganligi uchun u juda muhim davlat-huquqiy institut bo'lib, konstitutsiyaviy darajada mustahkamlanadi. o'zbekiston respublikasi konstitutsiyasining alohida to'rtinchi bo'limi va uning ikki bobi (xvi, xvii boblar) ma’muriy-hududiy va davlat tuzilishi masalalariga bag'ishlangan. uning alohida-alohida moddalarida ma’muriy-hududiy tuzilish masalalari huquqiy tartibga solingan. har bir mamlakat ma’muriy-hududiy tuzilishini belgilashda butun hududni boshqarishga oson bo'lishi, markaz ta’sirining joylarda samarali bo'lishi, xalqning davlat organlariga yaqin bo'lishi, ishlab chiqarishni tashkil etishning unumh, arzon, samarali bo'lishi, sanoatni xomashyo bilan ta’minlash darajasi, aholining urf-odatlari, qadriyatlari, …

4 / 16

r ishlab chiqishi yoki aholi mashg'ulotiga qarab bir-biridan farq qiladi. o'zbekiston ma’muriy-hududiy birliklarini huquqiy maqomi, darajasiga qarab uchga bo'lish mumkin. birinchisi, yuqori pog'ona - unga qoraqalpog'iston respublikasi, viloyatlar va toshkent shahri; ikkinchisiga, tuman va shaharlar; uchinchisiga, shaharlar, shaharchalar, qishloqlar va ovullar kiradi. tuman va shahar bir maqomdagi ma’muriy-hududiy birlik bo'lsada, ular ijtimoiy hayot, kishilarning asosiy mashg'ulotlari, ishlab chiqarishdagi ishtirokiga qarab bir-biridan farq qiladi. tumanlar, asosan, qishloq xo'jaligi bilan, shaharlar sanoat ishlab chiqarishi bilan shug'ullanadi. bundan tashqari, tumanga bo'ysunuvchi shahar va shahar tarkibidagi tumanlar ham mavjud, ularning faoliyat doirasidan maqomi belgilanadi. ma’muriy-hududiy birliklarni tashkil etish, tugatish tartibi konstitutsiyaning 84-moddasida: «qoraqalpog'iston respublikasi, viloyatlar, toshkent shahrining chegaralarini o'zgartirish, shuningdek, viloyatlar, shaharlar, tumanlar tashkil qilish va ularni tugatish o'zbekiston respublikasi oliy majlisining roziligi bilan amalga oshiriladi», - deb belgilangan. viloyatlar, tumanlar, shaharlarni tashkil qilish, qo'shib yuborish, tugatish, mamlakat iqtisodi, boshqaruv samarasi, fuqarolarning davlat hokimiyati organlariga murojaat qilishning qulay-noqulayligi hisobga olinib, umummanfaatlar ko'zlangan holda amalga …

5 / 16

ga murojaat qilishning qulay-noqulayligi hisobga olinib, umummanfaatlar ko'zlangan holda amalga oshiriladi. shuning uchun ham bu masalaning asosi konstitutsiyada belgilangan. konstitutsiyaning 84-moddasi qoidalari, birinchidan, qoraqalpog'iston respublikasining, viloyatlarning, shaharlarning chegarasini o'zgartirish masalasini; ikkinchidan, viloyatlar, shaharlar, tumanlarni tashkil qilish, uchinchidan, ularni tugatish (qo'shib yuborish) masalalarini qanday hal qilish tartibini, asoslarini belgilagan. har uchala holatda ham bu hududiy birliklarning chegarasini o'zgartirish, yangidan tashkil qilish, tugatish masalasi oliy majlisning roziligi bilan hal qilinishi belgilangan. o'zbekiston respublikasi konstitutsiyasining 93-moddasi 12-bandiga asosan, o'zbekiston respublikasining ma’muriy-hududiy tuzilishi masalalarini qonun yo'li bilan tartibga solish, chegaralarini o'zgartirish oliy majlis palatalarining birgalikdagi vakolatlari qatoriga kiritilgan. ya’ni ma’muriy-hududiy tuzilish va ularning chegarasini o'zgartirish iaqat qonun yo'li bilan hal qilinadi. 2o12-yil 12-oktyabrda o'tkazilgan islohotlar natijasida ushbu qonunning mazmun-mohiyati tubdan o'zgardi. ya’ni o'zbekiston respublikasining «geograiik obyektlarning nomlari to'g'risida»gi qonuni qabul qilinishi munosabati bilan 1996-yil 3o-apreldagi qonunning nomi «o'zbekiston respublikasida ma’muriy-hududiy tuzilish masalalarini hal etish to'g'risida» deb o'zgartirildi. shuningdek, undagi toponomik obyektlarga nom berish va …

Want to read more?

Download all 16 pages for free via Telegram.

Download full file

About "o‘zbekistonning ma’muriy-hududiy va davlat tuzilish"

mavzu: o‘zbekistonning ma’muriy-hududiy va davlat tuzilish reja: 1.davlat tuzilishi shaklining umumiy tasnifi 2. shaharlarning maqomi, ularni turkumlash 3. qoraqalpog'iston respublikasining huquqiy maqomi 4. o‘zbekiston va qoraqalpog'iston respublikalarining o'zaro munosabati. nizolarni hal qilish tartibi davlat tuzilishi - bu davlat hokimiyatini mamlakat hududi bo'yicha tashkil qilish, hududlardagi davlat organlari, markaziy davlat organlari munosabatini belgilashning alohida shaklidir. bunday munosabatlar (markaz va hudud munosabati) kichik davlatlarda oson hal qilinsa, yirik, ko‘p millatli davlatlarda murakkab qilinadi. davlat tuzilishi shakli masalalari «davlat va huquq nazariyasi» fanida chuqur va har tomonlama o'rganiladi. davlat va huquq nazariyasiga binoan, davlat tuzilishining uch...

This file contains 16 pages in DOCX format (30.8 KB). To download "o‘zbekistonning ma’muriy-hududiy va davlat tuzilish", click the Telegram button on the left.

Tags: o‘zbekistonning ma’muriy-hududi… DOCX 16 pages Free download Telegram