Orqaga

soddagapning ta’rifi va tavsifi

PPTX 43 sahifa 10,8 MB Bepul yuklash

Sahifa ko'rinishi (6 sahifa)

Pastga aylantiring 👇
1 / 43
sodda gapning ta’rifi va tasnifi. zarur bo‘laklarning ishtirokiga ko‘ra sodda gap turlari. qo‘shma gapning ta’rifi va tasnifi. bosh bo‘laklarning ishtirokiga ko‘ra sodda gap turlari. ikki bosh bo‘lakli gaplarning turlari. bir bosh bo‘lakli gaplarning turlari. so‘z gaplarning ta’rifi. so‘z gaplarning tasnifi. to‘liqsiz gaplarning ta’rifi va tasnifi. qo‘shma gapning ta’rifi va tasnifi. bog‘langan qo‘shma gaplar. ergash gapli qo‘shma gaplar. bog‘lovchisiz qo‘shma gaplar. jaloliddin rumiy tilingdan oldin qalbingni tarbiya qil. chunki so‘z qalbdan kelib, tildan chiqadi. gap bo‘laklari gap boê»laklariâ —â gapâ tuzilmasida muayyan soê»roqqa javob boê»lib, maê¼lum bir sintaktik vazifani bajaruvchiâ soê»zâ vaâ soê»z birikmalari. gap bo‘laklari gap tuzilmasidagi ahamiyatiga koê»ra quyidagi 2 asosiy turga ajraladi: bosh boê»laklar —â gapningâ predikativâ asosini tashkil etuvchiâ egaâ vaâ kesimdanâ iborat boê»ladi; ikkinchi darajali boê»laklar — bosh boê»laklar bilan yoki oê»zaro bir-birlari bilan tobe aloqada boê»ladi, hokim boê»lak maê¼nosini aniqlab, toê»ldirib, izohlab keladi hamda asosiy xususiyatlariga koê»raâ aniqlovchi,â toê»ldiruvchiâ vaâ holgaâ boê»linadi. sodda gapâ bir …
2 / 43
kki bosh bo‘lakli gaplarâ ega tarkibi va kesim tarkibi mavjud bo‘lgan gapdir:â zar qadrini zargar biladi. bir bosh bo‘lakli gaplar ikki bosh bo‘lakli gaplar ega egaâ —â gapningâ bosh boê»laklaridan biri; gapni tashkil etishda muhim rol oê»ynaydi. ega fikrning kimga, nimaga qarashli ekanligini anglatadi, shu jihatdan kesim bilan oê»zaro yaqin bogê»langan. ega, odatda, kesim orqali, kesim esa ega orqali, bir-biriga nisbat berish bilan belgilanadi.â grammatikâ jihatdan ega boshqa boê»laklarga nisbatan hokim vaziyatni egallaydi (baê¼ziâ ilmiyâ adabiyotlardaâ mutlaq hokim sifatida gapning kesimi koê»rsatiladi). ega vazifasida kelganâ soê»zâ egalik va koê»plikâ qoê»shimchalariniâ qabul qila oladi va bosh kelishlik shaklida qoê»llanadi. kesim kesim — gapning bosh boê»laklaridan biri. ega bilan ifodalanganâ shaxs, predmet va hodisaning umumiy belgisini bildiradi. kesim gapni uyushtiruvchi markaz boê»lib, predikativlikning belgisini koê»rsatadi. ikki tarkibli gapda egaga tobe boê»ladi; oê»ziga bogê»lanib kelgan soê»zlarga nisbatan esa hokim hisoblanadi. kesim barcha mustaqil soê»z turkumlari bilan ifodalanadi. qaysi soê»z turkumi bilan ifodalanishiga koê»ra,â …
3 / 43
an bosh bo‘lakâ kesimâ deyiladi. kesim o‘zida predikativlikni aks ettiradigan, gapni grammatik jihatdan shakllantiradigan bosh bo‘lak hisoblanadi. kesim ifoda materialiga ko‘ra (qaysi so‘z turkumi bilan ifodalanishigaâ ko‘ra) ikki turga ajratiladi:â 1) fe’l kesim; 2) ot kesim. sodda gap turlari sodda gaplar grammatik asosining tarkibiga ko‘ra ikkiga bo‘linadi: ikki bosh bo‘lakdan: ega va kesimdan iborat bo‘lgan gaplar ikki bosh bo‘lakli gaplar deyiladi. masalan:â men maktabga bordim. (maqol) sodda gap turlari ikki bosh bo‘lakli gaplar bir bosh bo‘lakli gaplar. grammatik asosi bir bosh bo‘lakdan iborat bo‘lgan gaplar bir bosh bo‘lakli gap deb yuritiladi. masalan:â gapniâ gapirâ uqqanga, jonni jonga suqqanga. (maqol). sodda gaplar ikkinchi darajali bo‘laklarning qatnashishi-qatnashmasligiga ko‘ra ikki xil bo‘ladi:â yig‘iqâ gaplar vaâ yoyiqâ gaplar. ikkinchi darajali bo‘laklarning ishtirokiga ko‘ra bosh bo‘laklardangina yoki bir bosh bo‘lakdan tashkil topgan gap yig‘iq gap deyiladi. masalan:â yomg‘ir tindi. yig‘iq gap ikkinchi darajali bo‘laklar ham ishtirok etgan gap yoyiq gap deyiladi. masalan:â bulutlar hamon qaysarlik …
4 / 43
turi bilan, ya’ni sifatlovchi aniqlovchi bilan ifodalangan. so‘zâ â -â â â gaplar birâ so‘zdanâ iboratâ bo‘libâ ,â â tarkibgaâ ajralaâ olmaydigan,â â boshqaâ so‘zlarâ â bilanâ â kengayaâ â olishâ â imkoniyatigaâ â egaâ â bo‘lmaganâ â â gaplarâ so‘zâ —â gaplardir.â â so‘zâ —â gaplarâ soddaâ gapningâ alohidaâ birâ ko‘rinishiâ sanaladi.â â ularâ tasdiq,â â inkor,â â so‘roq,â taajjub,â his-hayajonâ kabilamiâ ifodaâ etib,â â asosanâ dialogliâ matnlardaâ qo‘llanadi.â â masalan: -â sogâ ‘ligingizâ yaxshimi?â -â â rahmat,â â bolam.â -qabulgaâ â birgaâ â kiramizmi? ~ha. so‘z–gaplar tasnifi so‘z-gaplar o‘z ichida bir necha ma’noviy guruhga ajraladi: modal so‘zlar 01 undov so‘zlar 02 tasdiq /inkor so‘zlar 03 taklif/ishora so‘zlar 04 so‘zlovchining bayon etilayotgan fikrga munosabati ─ qat’iy ishonch, gumon, taxmin kabi ma’nolarni ifodalab keladigan so‘zlar modal so‘zlardir. ularga xullas, demak, chamasi, tabiiy, ehtimol, shubhasiz, shekilli kabi so‘zlar misol bo‘ladi va bular formal tilshunosligimizda batafsil o‘rganilgan. modal so‘zlar kishilarning his-tuyg‘ularini, haydash, …
5 / 43
shunday hodisalar guruhiki, ularning juda ko‘pchiligi boshqa so‘z turkumlaridan tarixiy taraqqiyot jarayonida o‘ziga xos nutqiy qo‘llanish natijasida shakllangan va rivojlangan. chunonchi, so‘zsiz, tabiiy so‘zlari sifatdan, albatta ravishdan o‘sib chiqqan bo‘lsa, har qalay, har holda modal so‘zlari so‘z birikmalaridan, nasib bo‘lsa, xudo xohlasa kabilar gaplardan kelib chiqqan. tuzilishiga koê»ra sodda gapga oê»xshash ikki va undan ortiq predikativ birlikning intonatsiya va mazmun jihatidan bir butunlik hosil etishi bilan yuzaga keluvchi gap; gapning struktural jihatdan alohida bir turi. qoê»shma gap tuzilishi va qurilish materialiga koê»ra sodda gapdan farq qiladi. sodda gapning qurilish materiali soê»z yoki soê»z birikmalari boê»lsa. qoê»shma gapning qurilish materiali sodda gaplardir. qo‘shma gap sodda gap bitta predikativ asosdan, qoê»shma gap esa ikki va undan ortiq predika-tiv asosdan tashkil topadi. bir qancha turkiy tillarda, jumladan. oê»zbek tilida, qoê»shma gaplar qanday mazmun munosabatlarini ifodalashi, grammatik belgilari, tuzilishi va intonatsiyasiga koê»ra 3 asosiy turga boê»linadi: bogê»lovchisiz qoê»shma gap; bogê»langan qoê»shma gap; ergashgan qoê»shma …
6 / 43
riktirish uchunâ teng bog‘lovchilarâ qo‘llanadi.â ergash gapli qo‘shma gaplardaâ esaâ tobe bog‘lovchi va nisbiy so‘zlarâ (kim, nima, qanday, shunday) qo‘llanadi. 2.â bog‘langan qo‘shma gapniâ tashkil etgan sodda gaplarningâ kesimlari har vaqt ma’lum shaxs, zamon ko‘rsatuvchiâ mustaqil shaklda bo‘ladi.â ergash gapli qo‘shma gapâ kesimlari esaâ ravishdosh, sifatdosh, shart fe’li orqali ifodalanganâ tobe shaklda bo‘ladi. 3. bog‘langan qo‘shmaâ gapda sanash, qiyoslash intonatsiyasi bo‘lsa, ergash gapli qo‘shma gaplarda tobelantiruvchi yoki izoh intonatsiyasi bo‘ladi. bog`langan qo‘shma gap bog`langan ergash gapli men bugun yaxshi dars tayyorladim va 5 baho oldim. mening universitetda o‘qishdan maqsadim shuki, o‘z sohamning yaxshi mutaxasisi bo‘lish. bog`langan va ergash gapli qo‘shma gaplarga misollar 1. qiyoslash munosabati. 2. biriktiruv munosabati. 3. ayiruv munosabati. 4. sabab va natija munosabati. 5. izohlash munosabati. bog`langan qo‘shma gap qismlarining o‘zaro aloqasi misollar vaâ bog`lovchisi ikki yoki undan ortiq predikativ birlikni bir-biriga biriktirgandaâ payt, chog`ishtirish, ba`zan sabab ma`nosini ifodalaydi. o‘qituvchi kirib keldi va dars boshlandi. hamâ bog`lovchisi …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 43 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"soddagapning ta’rifi va tavsifi" haqida

sodda gapning ta’rifi va tasnifi. zarur bo‘laklarning ishtirokiga ko‘ra sodda gap turlari. qo‘shma gapning ta’rifi va tasnifi. bosh bo‘laklarning ishtirokiga ko‘ra sodda gap turlari. ikki bosh bo‘lakli gaplarning turlari. bir bosh bo‘lakli gaplarning turlari. so‘z gaplarning ta’rifi. so‘z gaplarning tasnifi. to‘liqsiz gaplarning ta’rifi va tasnifi. qo‘shma gapning ta’rifi va tasnifi. bog‘langan qo‘shma gaplar. ergash gapli qo‘shma gaplar. bog‘lovchisiz qo‘shma gaplar. jaloliddin rumiy tilingdan oldin qalbingni tarbiya qil. chunki so‘z qalbdan kelib, tildan chiqadi. gap bo‘laklari gap boê»laklariâ —â gapâ tuzilmasida muayyan soê»roqqa javob boê»lib, maê¼lum bir sintaktik vazifani bajaruvchiâ soê»zâ vaâ soê»z birikmalari. gap bo‘laklari gap t...

Bu fayl PPTX formatida 43 sahifadan iborat (10,8 MB). "soddagapning ta’rifi va tavsifi"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: soddagapning ta’rifi va tavsifi PPTX 43 sahifa Bepul yuklash Telegram

O'xshash fayllar

Bularni ham yoqtirishi mumkin

Hammasini ko'rsatish
soddagapning murakkablashuvi — PPTX PPTX
soddagapning murakkablashuvi
30 sahifa 3,7 MB
dopingning ta’rifi — PPTX PPTX
dopingning ta’rifi
14 sahifa 1,7 MB
sanoatning ta’rifi — DOCX DOCX
sanoatning ta’rifi
23 sahifa 53,4 KB
huquq tushunchasi va ta’rifi — DOC DOC
huquq tushunchasi va ta’rifi
— 118,5 KB
ayirish va bo’lishning ta’rifi — PDF PDF
ayirish va bo’lishning ta’rifi
10 sahifa 661,0 KB
huquq tushunchasi va ta’rifi — DOC DOC
huquq tushunchasi va ta’rifi
— 118,5 KB
salomatlik tushunchasi va ta’rifi — DOCX DOCX
salomatlik tushunchasi va ta’rifi
10 sahifa 28,6 KB
gipertoniya kasalligi ta’rifi — PPT PPT
gipertoniya kasalligi ta’rifi
45 sahifa 19,3 MB
banax algebralarining ta’rifi — DOCX DOCX
banax algebralarining ta’rifi
25 sahifa 1,1 MB
huquqiy davlat tushunchasi va ta’rifi — DOC DOC
huquqiy davlat tushunchasi va ta’rifi
19 sahifa 112,7 KB
akademik ko'nikmalar: ta’rifi va turlari — PPTX PPTX
akademik ko'nikmalar: ta’rifi va turlari
21 sahifa 2,7 MB