soddagapning ta’rifi va tavsifi

PPTX 43 pages 10.8 MB Free download

43 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 10.8 MB

File type PPTX

Pages 43

Updated Jun 2026

Page preview (6 pages)

Scroll down 👇

1 / 43

sodda gapning taârifi va tasnifi. zarur boâlaklarning ishtirokiga koâra sodda gap turlari. qoâshma gapning taârifi va tasnifi. bosh boâlaklarning ishtirokiga koâra sodda gap turlari. ikki bosh boâlakli gaplarning turlari. bir bosh boâlakli gaplarning turlari. soâz gaplarning taârifi. soâz gaplarning tasnifi. toâliqsiz gaplarning taârifi va tasnifi. qoâshma gapning taârifi va tasnifi. bogâlangan qoâshma gaplar. ergash gapli qoâshma gaplar. bogâlovchisiz qoâshma gaplar. jaloliddin rumiy tilingdan oldin qalbingni tarbiya qil. chunki soâz qalbdan kelib, tildan chiqadi. gap boâlaklari gap boê»laklariâ ââ gapâ tuzilmasida muayyan soê»roqqa javob boê»lib, maê¼lum bir sintaktik vazifani bajaruvchiâ soê»zâ vaâ soê»z birikmalari. gap boâlaklari gap tuzilmasidagi ahamiyatiga koê»ra quyidagi 2 asosiy turga ajraladi: bosh boê»laklar ââ gapningâ predikativâ asosini tashkil etuvchiâ egaâ vaâ kesimdanâ iborat boê»ladi; ikkinchi darajali boê»laklar â bosh boê»laklar bilan yoki oê»zaro bir-birlari bilan tobe aloqada boê»ladi, hokim boê»lak maê¼nosini aniqlab, toê»ldirib, izohlab keladi hamda asosiy xususiyatlariga koê»raâ aniqlovchi,â toê»ldiruvchiâ vaâ holgaâ boê»linadi. sodda gapâ bir …

2 / 43

kki bosh boâlakli gaplarâ ega tarkibi va kesim tarkibi mavjud boâlgan gapdir:â zar qadrini zargar biladi. bir bosh boâlakli gaplar ikki bosh boâlakli gaplar ega egaâ ââ gapningâ bosh boê»laklaridan biri; gapni tashkil etishda muhim rol oê»ynaydi. ega fikrning kimga, nimaga qarashli ekanligini anglatadi, shu jihatdan kesim bilan oê»zaro yaqin bogê»langan. ega, odatda, kesim orqali, kesim esa ega orqali, bir-biriga nisbat berish bilan belgilanadi.â grammatikâ jihatdan ega boshqa boê»laklarga nisbatan hokim vaziyatni egallaydi (baê¼ziâ ilmiyâ adabiyotlardaâ mutlaq hokim sifatida gapning kesimi koê»rsatiladi). ega vazifasida kelganâ soê»zâ egalik va koê»plikâ qoê»shimchalariniâ qabul qila oladi va bosh kelishlik shaklida qoê»llanadi. kesim kesim â gapning bosh boê»laklaridan biri. ega bilan ifodalanganâ shaxs, predmet va hodisaning umumiy belgisini bildiradi. kesim gapni uyushtiruvchi markaz boê»lib, predikativlikning belgisini koê»rsatadi. ikki tarkibli gapda egaga tobe boê»ladi; oê»ziga bogê»lanib kelgan soê»zlarga nisbatan esa hokim hisoblanadi. kesim barcha mustaqil soê»z turkumlari bilan ifodalanadi. qaysi soê»z turkumi bilan ifodalanishiga koê»ra,â …

3 / 43

an bosh boâlakâ kesimâ deyiladi. kesim oâzida predikativlikni aks ettiradigan, gapni grammatik jihatdan shakllantiradigan bosh boâlak hisoblanadi. kesim ifoda materialiga koâra (qaysi soâz turkumi bilan ifodalanishigaâ koâra) ikki turga ajratiladi:â 1) feâl kesim; 2) ot kesim. sodda gap turlari sodda gaplar grammatik asosining tarkibiga koâra ikkiga boâlinadi: ikki bosh boâlakdan: ega va kesimdan iborat boâlgan gaplar ikki bosh boâlakli gaplar deyiladi. masalan:â men maktabga bordim. (maqol) sodda gap turlari ikki bosh boâlakli gaplar bir bosh boâlakli gaplar. grammatik asosi bir bosh boâlakdan iborat boâlgan gaplar bir bosh boâlakli gap deb yuritiladi. masalan:â gapniâ gapirâ uqqanga, jonni jonga suqqanga. (maqol). sodda gaplar ikkinchi darajali boâlaklarning qatnashishi-qatnashmasligiga koâra ikki xil boâladi:â yigâiqâ gaplar vaâ yoyiqâ gaplar. ikkinchi darajali boâlaklarning ishtirokiga koâra bosh boâlaklardangina yoki bir bosh boâlakdan tashkil topgan gap yigâiq gap deyiladi. masalan:â yomgâir tindi. yigâiq gap ikkinchi darajali boâlaklar ham ishtirok etgan gap yoyiq gap deyiladi. masalan:â bulutlar hamon qaysarlik …

4 / 43

turi bilan, yaâni sifatlovchi aniqlovchi bilan ifodalangan. soâzâ â -â â â gaplar birâ soâzdanâ iboratâ boâlibâ ,â â tarkibgaâ ajralaâ olmaydigan,â â boshqaâ soâzlarâ â bilanâ â kengayaâ â olishâ â imkoniyatigaâ â egaâ â boâlmaganâ â â gaplarâ soâzâ ââ gaplardir.â â soâzâ ââ gaplarâ soddaâ gapningâ alohidaâ birâ koârinishiâ sanaladi.â â ularâ tasdiq,â â inkor,â â soâroq,â taajjub,â his-hayajonâ kabilamiâ ifodaâ etib,â â asosanâ dialogliâ matnlardaâ qoâllanadi.â â masalan: -â sogâ âligingizâ yaxshimi?â -â â rahmat,â â bolam.â -qabulgaâ â birgaâ â kiramizmi? ~ha. soâzâgaplar tasnifi soâz-gaplar oâz ichida bir necha maânoviy guruhga ajraladi: modal soâzlar 01 undov soâzlar 02 tasdiq /inkor soâzlar 03 taklif/ishora soâzlar 04 soâzlovchining bayon etilayotgan fikrga munosabati â qatâiy ishonch, gumon, taxmin kabi maânolarni ifodalab keladigan soâzlar modal soâzlardir. ularga xullas, demak, chamasi, tabiiy, ehtimol, shubhasiz, shekilli kabi soâzlar misol boâladi va bular formal tilshunosligimizda batafsil oârganilgan. modal soâzlar kishilarning his-tuygâularini, haydash, …

5 / 43

shunday hodisalar guruhiki, ularning juda koâpchiligi boshqa soâz turkumlaridan tarixiy taraqqiyot jarayonida oâziga xos nutqiy qoâllanish natijasida shakllangan va rivojlangan. chunonchi, soâzsiz, tabiiy soâzlari sifatdan, albatta ravishdan oâsib chiqqan boâlsa, har qalay, har holda modal soâzlari soâz birikmalaridan, nasib boâlsa, xudo xohlasa kabilar gaplardan kelib chiqqan. tuzilishiga koê»ra sodda gapga oê»xshash ikki va undan ortiq predikativ birlikning intonatsiya va mazmun jihatidan bir butunlik hosil etishi bilan yuzaga keluvchi gap; gapning struktural jihatdan alohida bir turi. qoê»shma gap tuzilishi va qurilish materialiga koê»ra sodda gapdan farq qiladi. sodda gapning qurilish materiali soê»z yoki soê»z birikmalari boê»lsa. qoê»shma gapning qurilish materiali sodda gaplardir. qoâshma gap sodda gap bitta predikativ asosdan, qoê»shma gap esa ikki va undan ortiq predika-tiv asosdan tashkil topadi. bir qancha turkiy tillarda, jumladan. oê»zbek tilida, qoê»shma gaplar qanday mazmun munosabatlarini ifodalashi, grammatik belgilari, tuzilishi va intonatsiyasiga koê»ra 3 asosiy turga boê»linadi: bogê»lovchisiz qoê»shma gap; bogê»langan qoê»shma gap; ergashgan qoê»shma …

6 / 43

riktirish uchunâ teng bogâlovchilarâ qoâllanadi.â ergash gapli qoâshma gaplardaâ esaâ tobe bogâlovchi va nisbiy soâzlarâ (kim, nima, qanday, shunday) qoâllanadi. 2.â bogâlangan qoâshma gapniâ tashkil etgan sodda gaplarningâ kesimlari har vaqt maâlum shaxs, zamon koârsatuvchiâ mustaqil shaklda boâladi.â ergash gapli qoâshma gapâ kesimlari esaâ ravishdosh, sifatdosh, shart feâli orqali ifodalanganâ tobe shaklda boâladi. 3. bogâlangan qoâshmaâ gapda sanash, qiyoslash intonatsiyasi boâlsa, ergash gapli qoâshma gaplarda tobelantiruvchi yoki izoh intonatsiyasi boâladi. bog`langan qoâshma gap bog`langan ergash gapli men bugun yaxshi dars tayyorladim va 5 baho oldim. mening universitetda oâqishdan maqsadim shuki, oâz sohamning yaxshi mutaxasisi boâlish. bog`langan va ergash gapli qoâshma gaplarga misollar 1. qiyoslash munosabati. 2. biriktiruv munosabati. 3. ayiruv munosabati. 4. sabab va natija munosabati. 5. izohlash munosabati. bog`langan qoâshma gap qismlarining oâzaro aloqasi misollar vaâ bog`lovchisi ikki yoki undan ortiq predikativ birlikni bir-biriga biriktirgandaâ payt, chog`ishtirish, ba`zan sabab ma`nosini ifodalaydi. oâqituvchi kirib keldi va dars boshlandi. hamâ bog`lovchisi …

Want to read more?

Download all 43 pages for free via Telegram.

Download full file

About "soddagapning ta’rifi va tavsifi"

sodda gapning taârifi va tasnifi. zarur boâlaklarning ishtirokiga koâra sodda gap turlari. qoâshma gapning taârifi va tasnifi. bosh boâlaklarning ishtirokiga koâra sodda gap turlari. ikki bosh boâlakli gaplarning turlari. bir bosh boâlakli gaplarning turlari. soâz gaplarning taârifi. soâz gaplarning tasnifi. toâliqsiz gaplarning taârifi va tasnifi. qoâshma gapning taârifi va tasnifi. bogâlangan qoâshma gaplar. ergash gapli qoâshma gaplar. bogâlovchisiz qoâshma gaplar. jaloliddin rumiy tilingdan oldin qalbingni tarbiya qil. chunki soâz qalbdan kelib, tildan chiqadi. gap boâlaklari gap boê»laklariâ ââ gapâ tuzilmasida muayyan soê»roqqa javob boê»lib, maê¼lum bir sintaktik vazifani bajaruvchiâ soê»zâ vaâ soê»z birikmalari. gap boâlaklari gap t...

This file contains 43 pages in PPTX format (10.8 MB). To download "soddagapning ta’rifi va tavsifi", click the Telegram button on the left.

Tags: soddagapning ta’rifi va tavsifi PPTX 43 pages Free download Telegram