pul-kredit siyosatini nazorat qiluvchi organlar

DOC 15 pages 93.5 KB Free download

15 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 93.5 KB

File type DOC

Pages 15

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 15

pul-kredit siyosatini nazorat qiluvchi organlar reja: 1. pul-kredit siyosatini nazorat qilish 2. pul-kredit siyosati 3.o’zbekiston respublikasi bank tizimi va pul-kredit siyosatining ustuvorliklari bugungi kunda rivojlangan mamlakatlarda mavjud bo’lgan bank tizimlarini shartli ravishda universal va segmentlangan turlarga ajratish mumkin. o’zbekiston respublikasi tijorat banklari markaziy bankdan litsenziyani olgandan so’nggina davlat qimmatbaho-qog’ozlari bilan operatsiyalarni amalga oshirilishi mumkin. ularga qimmatbaho qog’ozlar bilan operatsiyalar qilish uchun, to’lov harajatlari funktsiyasini bajaruvchi qog’ozlar uchun (veksel-chek) yoki pul mablag’larini jamg’armalarga va bank raqamlariga jalb qilishlarini tasdiqlovchi kog’ozlar (depozit va jamg’arma sertifikatlari) uchun maxsus litsenziya olishlari shart emas. bugungi kunda banklarni va boshqa moliya-kredit tashkilotlari orasidagi farqini yukotishni mamlakatdagi kapital harakatini markazlashuvi va jamg’arilishi bilan bevosita bog’liqdir. bunday harakat natijasida o’zaro yaqin va o’xshash bo’lmagan kredit tashkilotlarini yo’qolib ketishi yoki qo’shilishi jarayoni amalga oshirilishi mumkin. shu bilan birga banklarning universallashuvi makroiqtisodiy omillariga bog’liqdir. ammo bu faoliyat uzoq muddatni o’z ichiga oladi. hozirgi kunda farqlarning yo’qolishi va banklar tomonidan funktsional …

2 / 15

zimi varianti mamlakatda yagona markaziy bank hali mavjud bo’lmasa yoki bitta markaziy bankdan iborat bo’lsagina real (haqikatda) mavjud bo’lishi mumkin. ammo tsivilizatsiya darajasidagi bozor iqtisodiyoti sharoitiga ikki pog’onali bank tizimi hos. bunda birinchi pog’ona banklari-bu markaziy bank, ikkinchi quyi pog’ona esa-tijorat banklari va kredit tashkilotlaridir. markaziy bank-bank tizimi mavjud bo’lgan barcha davlatlar pul-kredit tizimining asosini tashkil qiladi. markaziy bankning moliya bozoridagi o’rni mamlakatda bozor munosabatlarining rivojlanish darajasiga va xususiyatiga bog’liq. bu esa o’z navbatida ikki pog’onali bank tizimini shakllanishiga asosiy omil bo’lib hisoblanadi. chunki buning tepasida markaziy bank bo’ladi. ikki pog’onali bank tizimining zarurligi bozor munosabatlarining qaramaqarshiliklaridan kelib chiqadi. bir tomondan, bu xususiy moliya mablag’laridan erkin foydalanish huquqini talab qiladi. bu quyi pog’ona banklar-tijorat banklari orqali amalga oshiriladi. ikkinchi tomondan, bu munosabatlarni ma’lum miqdorda tartibga solish nazorat qilish maqsadli yo’naltirish zarur. bunday maxsus institut sifatida markaziy bank yuzaga chiqadi. yuqorida ko’rib o’tganimizdek bank faoliyatini maxsus litsenziya asosida amalga oshiriladigan faoliyatdir. …

3 / 15

siyalar bank balansida aks ettirilmaydi. hozirgi paytda yirik tijorat banklari kariyb 350 dan ortiq turdagi moliyaviy xizmat ko’rsatmoqda. kredit moliya-tizimining barqarorligini ta’minlash, uning alohida bo’g’inlarining birinchi navbatda tijorat banklari faoliyatini barqarorligini ta’minlash mamlakat markaziy bankning asosiy vazifasi hisoblanadi. markaziy bankning yana bir asosiy vazifalaridan kredit organlari (tizimini) faoliyatini tartibga solish va umumlashtirishdan iboratdir. zamonaviy ikki pog’onali bank tizimi ko’p sonli tijorat banklari va yagona markaziy bankka asoslangan bank tizimi shu yo’l bilan vujudga keldi. deyarli barcha mamlakatlarda markaziy bank huquqiy me’yorlarini tartibga soluvchi, aniqlovchi (belgilovchi) qonunlar mavjuddir. turli mamlakatlarda markaziy banklarga turli funktsiyalarni belgilab berilishi mumkin. lekin markaziy bank doimo davlat va bank belgilarini o’zida mujassamlashtirgan va o’zida davlatning tartibga soluvchi organi bo’lib qoladi. mamlakatning markaziy banki - shu davlat bank tizimining asosiy qismi bo’lib hisoblanadi. markaziy bank - birinchi o’rinda davlat va iqtisodiyot o’rtasida vositachi bo’lib xizmat qiladi. ammo markaziy bank o’z oldiga foyda olishni maqsad qilib qo’ymaydi. markaziy …

4 / 15

ladigan operatsiyalar quyidagi to’rt guruhga (turga) bo’linadi: 1. banknotlarning monopol emissiyasini amalga oshirish; 2. markaziy bank- banklar banki hisoblanadi; 3. markaziy bank- xukumat bankiri hisoblanadi; 4. markaziy bank pul- kredit munosabatlarini tartibga soladi va bank nazoratini amalga oshiradi. markaziy banklarga davlat vaqili sifatida qonuniy tarzda banknotlarni monopol ravishda emissiya qilish biriktirilgan, ya’ni umummilliy kredit pullarini bosib chiqarish yuklatilgan. ta’kidlash kerakki, sanoati rivojlangan mamlakatlarda banknotalar pul massasining sezilarsiz qismini tashkil etadi, shuning uchun markaziy bankning monopol emissiya funktsiyasi birmuncha pasaytirilgan. biroq banknotalarni chiqarish funktsiyasi mamlakatdagi pul zahiralarini tashkil qiluvchi, chakana pul muomalasini naqd banknotalar bilan ta’minlash va kredit tizimini likvidliligini ta’minlash vositasi hisoblanadi. bu funktsiyalar naqd pul muomalasi ulushi sezilarli bo’lgan mamlakatlarda katta ahamiyatga egadir. markaziy bank bevosita tadbirkorlar va aholi bilan xech qanday faoliyat olib bormaydi. uning asosiy mijozlari bo’lib tijorat banklari hisoblanadi. tijorat banklari iqtisodiyot va markaziy bank o’rtasida vositachi sifatida faoliyat ko’rsatadilar. markaziy bank banklar banki sifatida tijorat …

5 / 15

yuritadi, soliqlarni va boshqa tushumlarni yig’adi, to’lovlarni amalga oshiradi. markaziy bank, qoidaga binoan, davlat byudjetining kassa ijrosini amalga oshiradi. xukumatning kreditori sifatida, markaziy bank davlat zayomlarini yangilarini muomalaga chiqarish, joylashtirish, o’zining portfelini to’ldirish uchun davlat qog’ozlarini sotib olish, davlatga (xukumatga) to’g’ri gazna kreditlarini berish bilan shug’ullanadi. davlat byudjetining defitsiti sharoitida ko’pgina mamlakatlarda markaziy bankning xukumatni kreditlash va davlat qarzini boshqarish funktsiyalari kuchayadi. markaziy bank davlat qarzini boshqarish uchun turli usullardan foydalanadi. masalan, davlat majburiyatlarining kurslariga ta’sir ko’rsatish maqsadida ularni sotadi va sotib oladi, sotish shartlarini o’zgartiradi, turli yo’llar bilan xususiy investorlar uchun ularni jozibadorligini oshiradi. davlatning vaqili (agenti) funktsiyasida, markaziy bank mamlakatning oltinvalyuta zahiralaridan foydalanadi, milliy pul birligi kursini ushlab turish uchun valyuta bozorlarida valyuta interventsiyasi kabi vositalardan foydalanadi. markaziy bank xalqaro valyuta-kredit tashkilotlarda o’z mamlakati nomidan qatnashadi. yuqorida aytib o’tilganlardan, umuman olganda, markaziy bankning barcha funktsiyalari o’zaro bog’liqdir. davlatga kredit berish orqali markaziy bank kredit muomala vositalarini yaratadi. xukumatning …

Want to read more?

Download all 15 pages for free via Telegram.

Download full file

About "pul-kredit siyosatini nazorat qiluvchi organlar"

pul-kredit siyosatini nazorat qiluvchi organlar reja: 1. pul-kredit siyosatini nazorat qilish 2. pul-kredit siyosati 3.o’zbekiston respublikasi bank tizimi va pul-kredit siyosatining ustuvorliklari bugungi kunda rivojlangan mamlakatlarda mavjud bo’lgan bank tizimlarini shartli ravishda universal va segmentlangan turlarga ajratish mumkin. o’zbekiston respublikasi tijorat banklari markaziy bankdan litsenziyani olgandan so’nggina davlat qimmatbaho-qog’ozlari bilan operatsiyalarni amalga oshirilishi mumkin. ularga qimmatbaho qog’ozlar bilan operatsiyalar qilish uchun, to’lov harajatlari funktsiyasini bajaruvchi qog’ozlar uchun (veksel-chek) yoki pul mablag’larini jamg’armalarga va bank raqamlariga jalb qilishlarini tasdiqlovchi kog’ozlar (depozit va jamg’arma sertifikatlari) uchun maxsus litse...

This file contains 15 pages in DOC format (93.5 KB). To download "pul-kredit siyosatini nazorat qiluvchi organlar", click the Telegram button on the left.

Tags: pul-kredit siyosatini nazorat q… DOC 15 pages Free download Telegram