boshqaruv psixologiyasiningchet olimlar tomonidan o'rganilishi

PPTX 47 стр. 5,6 МБ Бесплатная загрузка

47 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 5,6 МБ

Тип файла PPTX

Страницы 47

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 47

boshqaruv psixologiyasining chet olimlar tomonidan o‘rganilishi reja: kirish asosiy qism: shakllanish va klassik yo‘nalishlar (1890–1950) motivatsiya, yetakchilik va guruh dinamikasi (1950–1990) zamonaviy yondashuvlar va amaliy qo‘llanmalar (1990–hozir) xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish boshqaruv psixologiyasi — tashkilotlarda inson xulqi, motivatsiyasi, yetakchilik va guruh jarayonlarini ilmiy o‘rganadigan soha bo‘lib, u boshqaruv samaradorligini oshirish uchun psixologik qonuniyatlardan foydalanishni ko‘zlaydi. mazkur yo‘nalish xx asr boshlarida f. taylorning ilmiy boshqaruv g‘oyalari, h. fayolning ma’muriy tamoyillari va m. weberning byurokratiya modeli bilan shakllanib, keyinchalik e. mayo boshchiligidagi hawthorne tajribalari orqali “insoniy omillar”ning hal qiluvchi ahamiyatini namoyon etdi. k. lewinning “dala nazariyasi” va yetakchilik uslublari haqidagi ishlari, shuningdek, a. maslow, f. herzberg, d. mcgregor, v. vroom, j. adams va e. locke kabi olimlarning motivatsiya va maqsad qo‘yish nazariyalari boshqaruv amaliyotiga mustahkam nazariy poydevor yaratdi. kirish 1990-yillardan boshlab e. scheinning tashkiliy madaniyat konsepsiyasi, g. hofstedening madaniyatlararo o‘lchovlari, d. goleman targ‘ib etgan emotsional intellekt, h. mintzbergning “menejer rollari”, hackman–oldham ish …

2 / 47

o‘lgan asosiy nazariyalarni sharhlash hamda ularni mahalliy amaliyotda qo‘llash yo‘llarini ko‘rsatishdir. kirish taqdimotning maqsad va vazifalari: maqsad: chet olimlar tadqiqotlari asosida boshqaruv psixologiyasining nazariy poydevori va zamonaviy tendensiyalarini tushuntirish. vazifalar: klassik (taylor, fayol, weber, mayo, lewin) va zamonaviy (schein, hofstede, goleman, mintzberg, hackman–oldham, rousseau) yondashuvlarni solishtirish. motivatsiya, yetakchilik, adolat, maqsad qo‘yish va guruh jarayonlari bo‘yicha asosiy nazariyalarni qisqa va aniq talqin qilish. raqamli ish muhitida psixologik iqlim, inklyuziya va produktivlikni oshirishga xizmat qiluvchi amaliy tavsiyalarni taqdim etish. kutilayotgan natija: tashkilotlarda inson omilini chuqurroq anglash, menejer va jamoa samaradorligini oshirishga yo‘naltirilgan, ilmiy dalillarga tayanadigan qarorlar qabul qilish kompetensiyalarini mustahkamlash. asosiy qism: 1. shakllanish va klassik yo‘nalishlar (1890–1950) 1890–1950 yillar boshqaruv psixologiyasining shakllanish davri bo‘lib, ishlab chiqarishni ilmiy asosda tashkil etish va inson omillarini yozma me’yorlar orqali boshqarish yondashuvlari paydo bo‘ldi. ushbu davrda uchta asosiy oqim ajralib chiqdi: ilmiy boshqaruv, ma’muriy (administrativ) nazariya, va byurokratik model; 1930-yillardan e’tiboran esa insoniy munosabatlar yondashuvi …

3 / 47

oshlari). fayol boshqaruvni universal funktsiyalar (rejalashtirish, tashkil etish, buyruq berish/rahbarlik, muvofiqlashtirish, nazorat) sifatida ta’riflab, 14 ta boshqaruv tamoyili (masalan, birlik tamoyili, vakolat va javobgarlik muvozanati, intizom, markazlashtirish darajasi, scalar chain)ni taqdim etdi. bu yondashuv rahbar xatti-harakatlari va ichki me’yoriy tizimlar orqali inson xulqini boshqarish g‘oyasini kuchaytirdi, rahbarning kommunikatsiya, motivatsiya va intizomni ta’minlashdagi rolini aniqroq belgiladi. byurokratik model (m. weber). weber ratsionallik, yozma qoidalar, lavozimlarning aniq taqsimoti va meritokratiyaga tayanadigan byurokratiya modelini shakllantirdi. bu model barqarorlik va adolat hissini qo‘llab-quvvatlasa-da, ortiqcha rasmiyatchilik va moslashuvchanlikning pasayishi kabi cheklovlarni ham keltirib chiqardi. psixologik nuqtai nazardan, xodimlarning rolga sodiqligi, lavozim vakolatlari va formal kommunikatsiya kanallari ularning ishdagi xulqiga bevosita ta’sir ko‘rsatishi ko‘rsatib berildi. insoniy munosabatlar maktabi (e. mayo va hawthorne tadqiqotlari). 1930-yillarda hawthorne zavodidagi tadqiqotlar ish unumdorligiga ijtimoiy omillar, e’tibor va guruhga mansublik kuchli ta’sir ko‘rsatishini ko‘rsatdi. natijada rag‘batning faqat moddiy emasligi, norasmiy guruh me’yorlari va psixologik iqlimning ahamiyati tan olindi. bu yondashuv klassik …

4 / 47

berdi. shu bilan birga, insonning ehtiyojlari, ijtimoiy aloqalari va hissiyotlari tobora ko‘proq e’tirof etila boshladi. 1950-yillarga kelib, motivatsiya, adolat, maqsad qo‘yish va yetakchilikning vaziyatga bog‘liqligi kabi masalalar keyingi bosqich — neoklassik va zamonaviy yondashuvlarga mustahkam zamin yaratdi. asosiy qism: 2. motivatsiya, yetakchilik va guruh dinamikasi (1950–1990) 1950–1990 yillarda boshqaruv psixologiyasi “inson omili”ni markazga qo‘ydi: xodimning ehtiyojlari va adolat hissi, rahbarlik uslubining vaziyatga mosligi, hamda jamoalarda kechadigan psixologik jarayonlar planli ravishda o‘rganildi. shu davrda ishlab chiqilgan nazariyalar hozirgi kunda ham motivatsiya tizimlari, liderlik dasturlari va jamoa boshqaruvi uchun asosiy poydevor bo‘lib xizmat qiladi. quyida uch yo‘nalish — motivatsiya, yetakchilik va guruh dinamikasi — batafsil kengaytirilgan ko‘rinishida bayon etilgan. motivatsiya (1950–1990) maslow ehtiyojlar ierarxiyasi (fiziologik, xavfsizlik, ijtimoiylik, hurmat, o‘zini ro‘yobga chiqarish) orqali ish joyida faqat ish haqi emas, balki ijtimoiy mansublik va ma’no ham muhimligini ko‘rsatdi. motivatsiya (1950–1990) herzbergning ikki omil nazariyasi norozilikni kamaytiruvchi gigiyena omillarini (ish haqi, siyosat, sharoit) haqiqiy rag‘bat …

5 / 47

ya (1950–1990) locke’ning maqsad qo‘yish nazariyasi aniq va murakkab maqsadlar hamda muntazam qayta aloqa yuqori natijani ta’minlashini ko‘rsatdi. motivatsiya (1950–1990) bandura o‘z-o‘ziga ishonch (self-efficacy) tushunchasi bilan “qila olaman” e’tiqodi sa’y-harakat va qat’iyatni oshirishini isbotladi. motivatsiya (1950–1990) deci va ryan ishda avtonomiya, kompetensiya va aloqadorlik (self-determination) qondirilsa, ichki motivatsiya kuchayishini ko‘rsatdi. 1970-yillar oxirida hackman–oldhamning ish dizayni modeli (vazifa xilma-xilligi, ishning yaxlitligi va mazmuni, muhimlik, avtonomiya, fikr-mulohaza) ichki rag‘batni kuchaytiruvchi mehnat sharoitlarini aniq mezonlarga bog‘ladi; porter–lawler modeli esa sa’y-harakat → natija → mukofot → qoniqish zanjirini tizimlashtirdi. ish haqi va imtiyozlarni bozor standartlariga moslashtirish (gigiyena) norozilikni pasaytiradi, biroq yuksak motivatsiya uchun vazifalarni boyitish (job enrichment), rotatsiya, murakkab va mazmunli loyihalar, aniq maqsadlar va individual e’tirof zarur. kutish nazariyasi nuqtai nazaridan rahbar natijaga eltuvchi yo‘lni tiniq qiladi (mahorat va resurslarni beradi), natijani adolatli mukofotga bog‘laydi va mukofotni xodim qadrlaydigan shaklda belgilaydi. adolat hissi uchun qayd etiladigan me’zonlar (mehnat, malaka, tajriba) oshkora yoritilishi kerak; …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 47 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "boshqaruv psixologiyasiningchet olimlar tomonidan o'rganilishi"

boshqaruv psixologiyasining chet olimlar tomonidan o‘rganilishi reja: kirish asosiy qism: shakllanish va klassik yo‘nalishlar (1890–1950) motivatsiya, yetakchilik va guruh dinamikasi (1950–1990) zamonaviy yondashuvlar va amaliy qo‘llanmalar (1990–hozir) xulosa foydalanilgan adabiyotlar kirish boshqaruv psixologiyasi — tashkilotlarda inson xulqi, motivatsiyasi, yetakchilik va guruh jarayonlarini ilmiy o‘rganadigan soha bo‘lib, u boshqaruv samaradorligini oshirish uchun psixologik qonuniyatlardan foydalanishni ko‘zlaydi. mazkur yo‘nalish xx asr boshlarida f. taylorning ilmiy boshqaruv g‘oyalari, h. fayolning ma’muriy tamoyillari va m. weberning byurokratiya modeli bilan shakllanib, keyinchalik e. mayo boshchiligidagi hawthorne tajribalari orqali “insoniy omillar”ning hal qiluvchi ahamiyatini...

Этот файл содержит 47 стр. в формате PPTX (5,6 МБ). Чтобы скачать "boshqaruv psixologiyasiningchet olimlar tomonidan o'rganilishi", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: boshqaruv psixologiyasiningchet… PPTX 47 стр. Бесплатная загрузка Telegram