afg'onistonda dovudning hokimiyatga kirishi va uning islohotlari

DOC 6 sahifa 485,5 KB Bepul yuklash

6 sahifa

FaylHub.uz

Telegram orqali yuklab olish

Hajm 485,5 KB

Fayl turi DOC

Sahifalar 6

Yangilangan Dek 2025

Sahifa ko'rinishi (5 sahifa)

Pastga aylantiring 👇

1 / 6

sovet bolg'asi va amerika sandoni o'rtasidagi mamlakat. 24 dekabr – afg'oniston urushi boshlangan sana bundan 40 yil muqaddam shu sanada – 24 dekabrda afg'oniston va sssr o'rtasida urush boshlangan. milliondan ortiq odamning o'limiga sabab bo'lgan, hanuzgacha markaziy osiyo mintaqasid va butun dunyo xavfsizligiga jiddiy tahdid bo'lib turgan bu urush haqida «daryo» kolumnisti nurbek alimov hikoya qiladi. evrosiyoning qoq markazida joylashgan geosiyosiy o'rni – janubiy va markaziy osiyoning birlashish nuqtasida joylashgani sababli afg'oniston butun markaziy osiyoda harbiy-siyosiy vaziyat barqarorligini ta'minlashda muhim hisoblanadi. foto: wikipedia xix asrdan boshlab «katta o'yin» nomi ostida rossiya va britaniya imperiyalari o'rtasida janubiy va markaziy osiyoda ustunlik uchun kurash bordi. ammo bu kurashda biror tomon yaqqol ustunlikka erishmadi va afg'onistonni mustamlakasiga aylantira olmadi. monarxiya ag'darilishi va dovudning hokimiyatga ko'tarilishi 1973 yilda afg'oniston qiroli zohirshohning italiyaga tashrifi paytida mamlakatda davlat to'ntarishi sodir bo'ldi. afg'onistonda birinchi respublikani e'lon qilgan zohirshohning qarindoshi muhammad dovud hokimiyatni qo'lga kiritdi. dovud avtoritar diktatura …

2 / 6

spublikasi (adr) deb e'lon qildi. mamlakat rahbariyatining afg'onistonni qoloqlikdan chiqarishi kerak bo'lgan yangi islohotlarni amalga oshirishga urinishi islomiy muxolifat qarshiligiga duch keldi. 1978 yilda afg'onistonda fuqarolar urushi boshlandi. 1978 yil 8 mayda afg'oniston hukumati sssrning kobuldagi elchisi orqali sovet hukumatiga zudlik bilan afg'onistonga sovet maslahatchilarini – partiyaviy, harbiy, iqtisodiy mutaxassislarni, kgb xodimlarini adr xavfsizlik xizmatlarini tashkil etishda yordam berish uchun yuborishni iltimos qilib murojaat qildi. may oyining ikkinchi yarmida kgb zobitlari afg'onistonga jo'nadi. 30 iyunda sssr ministrlar sovetining qarori bilan adr xavfsizlik idoralarida kgb vakolatxonasi tashkil etildi. 5 avgustda kgb va adr xavfsizlik idoralari o'rtasida afg'oniston xavfsizlik kuchlariga razvedka, kontrrazvedka, harbiy kontrrazvedka, milliy kadrlarni tayyorlash, texnik va aloqa vositalari bilan jihozlash sohasida maslahat yordami ko'rsatilishi ko'zda tutilgan hamkorlik shartnomasi imzolandi. sovet qo'shini kiritilishi bilan bog'liq voqealar 1979 yil 18 martda kpss markaziy qo'mitasi tezkor qarorlar qabul qilish va qo'mita siyosiy byurosiga takliflar kiritish uchun afg'oniston bo'yicha idoralararo muvofiqlashtirish komissiyasini tuzish …

3 / 6

ga tayyorgarlik ko'rildi. afg'onistonda sovet maslahatchilari (shu jumladan harbiy maslahatchilar) soni keskin oshdi. 10 dekabrdan d.f. ustinovning shaxsiy buyrug'iga binoan turkiston va o'rta osiyo harbiy okruglarining bo'linmalari va tarkibiy qismlarini joylashtirish va safarbar qilish amalga oshirildi. yaqinlashib kelayotgan voqealarda asosiy zarba beruvchi kuch sifatida tayinlangan 103-sonli vitebsk gvardiya aviatsiya desanti kuta boshladi. foto: wikipedia 1979 yil 12 dekabrda siyosiy byuro yig'ilishida afg'onistonga harbiy qo'shin yuborish haqida qaror qabul qilindi. 24 dekabrda kobuldan 50 kilometr shimolda joylashgan bagram aerodromiga birinchi kontingent qo'ndi va shu bilan urush harakatlari boshlandi. aqsh – tomoshabin emas aqsh markaziy razvedka boshqarmasining sobiq direktori robert geytsning xotiralariga ko'ra, 1979 yil 3 iyulda aqsh prezidenti jimmi karter afg'onistonda hukumatga qarshi kuchlarni moliyalashtirishga ruxsat beruvchi prezidentning maxfiy farmoniga imzo chekkan. robert geyts o'z xotiralarida aqsh razvedka idoralari sovet aralashuvidan olti oy oldin afg'on mujohidlariga yordam bera boshlaganini ta'kidlagan. markaziy razvedka boshqarmasi nazorati ostida hukumatga qarshi qurolli guruhlarga qurol etkazib …

4 / 6

lqiga murojaatida inqilobning ikkinchi bosqichi boshlanganini e'lon qildi. urush 1980 yil yanvar oyida sovet qo'shinining cheklangan harbiy kontingenti (sqchhk) bo'linmalari sovet mutaxassislari ishlayotgan afg'on yo'llari, aerodromlari va inshootlarini himoya qila boshladi. adr qurolli kuchlari, kichik zobitlar va mutaxassislar uchun o'quv kurslari tashkil etildi. harbiy harakatlarga kirish taqiqlanganiga qaramay, yanvar oyi boshida nahrin okrugidagi adr armiyasining 4-artilleriya polki hukumatga qarshi ko'targan qo'zg'olonini bostirishda sqchhkning bir necha bo'linmalari ishtirok etdi. 1980 yil fevral oyida mujohidlarning mexanizatsiyalashgan kolonnalari va sovet qo'shini garnizonlariga hujumlari tobora kuchayib bordi, oy oxirida kobulda hukumatga qarshi ommaviy norozilik namoyishlari bo'lib o'tdi va sovet elchixonasi o'qqa tutildi. shundan so'ng sssr rahbariyati qurolli muxolifatni yo'q qilish uchun adr armiyasi bilan faol jangovar operatsiyalarni boshlashga qaror qildi. sssr mudofaa vazirligining hisob-kitoblariga ko'ra, turli yillarda afg'onistonda sovet va afg'on hukumat kuchlariga qarshi chiqqan jangarilar soni 47 mingdan 173 minggacha bo'lgan. 1980 yil mart oyidan boshlab sovet qo'shini sssr mudofaa vazirligi tomonidan tasdiqlangan …

5 / 6

sida dala qo'mondoni ahmadshoh mas'ud jangarilariga qarshi panjsher operatsiyasi (1980–1985), pokiston bilan chegaradosh hududlarda kunar operatsiyasi (1985), javar bazasini yo'q qilish operatsiyasi (1986), xost shahrining ozod qilish bo'yicha «magistral» operatsiyasi (1987–1988) va boshqalar. sovet qo'shini, shuningdek, islomiy jangarilar bo'linmalariga qarshi rejadan tashqari harbiy operatsiyalarda ham ishtirok etdi. 1984–1987 yillarda «parda» harakat rejasi pokiston – afg'oniston va eron – afg'oniston chegaralarida amal qilar edi. ushbu reja doirasida sqchhk qo'shini har kuni mujohidlar karvonlariga qarshi 30–40 pistirma tashkil etardi. oxir-oqibat biribir hukumat kuchlari hatto sssr ko'magida ham aqsh va arab mamlakatlari qo'llab-quvvatlagan mujohid guruhlarini butunlay yo'q qila olmadi. umuman olganda, bu urush sovet qo'shini partizan taktikasiga tayanib urushadigan dushmanga qarshi samarali kurasha olmasligini ko'rsatdi. xulosa urush davomida sssr doimiy maqsadlarni ko'zlagan – qurolli muxolifat qarshiliklarini bostirish va afg'on hukumatini kuchaytirish. barcha sa'y-harakatlarga qaramay, oppozitsion tuzilmalar soni yildan yilga o'sib bordi. 1986 yilga kelib mujohidlar afg'oniston hududining 70 foizdan ortiq qismini nazorat qilardi. …

Ko'proq o'qimoqchimisiz?

Barcha 6 sahifani Telegram orqali bepul yuklab oling.

To'liq faylni yuklab olish

"afg'onistonda dovudning hokimiyatga kirishi va uning islohotlari" haqida

sovet bolg'asi va amerika sandoni o'rtasidagi mamlakat. 24 dekabr – afg'oniston urushi boshlangan sana bundan 40 yil muqaddam shu sanada – 24 dekabrda afg'oniston va sssr o'rtasida urush boshlangan. milliondan ortiq odamning o'limiga sabab bo'lgan, hanuzgacha markaziy osiyo mintaqasid va butun dunyo xavfsizligiga jiddiy tahdid bo'lib turgan bu urush haqida «daryo» kolumnisti nurbek alimov hikoya qiladi. evrosiyoning qoq markazida joylashgan geosiyosiy o'rni – janubiy va markaziy osiyoning birlashish nuqtasida joylashgani sababli afg'oniston butun markaziy osiyoda harbiy-siyosiy vaziyat barqarorligini ta'minlashda muhim hisoblanadi. foto: wikipedia xix asrdan boshlab «katta o'yin» nomi ostida rossiya va britaniya imperiyalari o'rtasida janubiy va markaziy osiyoda ustunlik uchun kurash bordi...

Bu fayl DOC formatida 6 sahifadan iborat (485,5 KB). "afg'onistonda dovudning hokimiyatga kirishi va uning islohotlari"ni yuklab olish uchun chap tomondagi Telegram tugmasini bosing.

Teglar: afg'onistonda dovudning hokimiy… DOC 6 sahifa Bepul yuklash Telegram