parazitlar va ularning kasalliklar

DOC 12 стр. 947,0 КБ Бесплатная загрузка

12 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 947,0 КБ

Тип файла DOC

Страницы 12

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 12

shuningdek, obligat hamda fakultativ xo'jayinlar ham uchraydi. rivojlanishi uchun qulay sharoit bo'lgan organizm parazitning obligat yoki haqiqiy xo'jayini hisoblanadi (jigar qurtining haqiqiy xo'jayini qo'y), aksincha parazitning rivojlanishi uchun qulay sharoit etarli bo'lmagan organizm fakultativ xo'jayin deyiladi (o'rdaklarda drepanidoteniylar). parazitning jinsiy voyaga etgan davri yashab, uning jinsiy yo'l bilan ko'payadigan davri kechadigan hayvon organizmi asosiy xo'jayin, parazitning lichinkalik davrida yashaydigan va ko'payishi jinssiz yo'l bilan kechadigan hayvonlar oraliq xo'jayin deyiladi. rezervuar xo'jayin deb esa boshqa hayvonlarga yuqtirish mumkin bo'lgan kasal qo'zg'atuvchilarini o'zida tutgan hayvonlarga aytiladi. yuqumli kasalliklar asosan: 1. infeksion kasalliklarga, hayvonot dunyosidan paydo bo'ladigan parazit chuvalchanglar, o'rgimchaksimonlar, hasharotlar hamda bir hujayrali hayvonlar tomonidan qo'zg'atiladigan kasalliklar invazion yoki parazitar kasalliklar deyiladi. 2. infeksion kasalliklar esa invazion kasalliklardan farq qilib, o'simliklar dunyosidan paydo bo'ladigan bakteriyalar, filtrlanuvchi viruslar, zamburug'lar hamda rikketsiyalar tomonidan qo'zg'atiladi. invazion kasalliklar hayvonlarga asosan alimentar (parazitlarning tuxum va lichinkalari chorva mollariga passiv xolatda yem-xashak, suv, oraliq xo'jayini orqali og'iz, oshqozon …

2 / 12

oqlilar, asosan qon so'ruvchilar orqali sog'lom kishilarga yuqadigan infeksion kasalliklar (bezgak, tepkili terlama va boshqalar) transmissiv kasalliklar deyiladi. ii.qism.odam va hayvonlarda parazitlik qiluvchi bir hujayralilar. lyamblioz, amyobiaz, balantidioz etiologiyasi, laboratoriya tashxisoti va profilaktikasi odamlar ichagida sodda jonivorlarning 15 dan ortiq turlari uchrashi mumkin. shulardan bir nechta turlari kasallik chaqiradi. ko'p hollarda kasallik qo'zg'atuvchilari belgisiz tashuvchilik holida namoyon bo'ladi. odamlarda kasallik chaqiradigan sodda jonivorlarga entamoeba histolytica, lamblia intestinalis, balantidium coli, cryptosporidium species, isospora belli kiradi. qolgan sodda jonivorlar odamlar uchun patogen emas. lyamblioz lyamblioz – ichak invaziyasi bo'lib, odamlarda eng ko'p tarqalgan kasallik hisoblanadi. kasallik qo'zg'atuvchisi – lamblia intestinalis, birinchi marta 1859 yilda rus olimi d.f.lyambl tomonidan topilgan. lyambliyalar vegetativ va sista holida bo'lib, yutilgan 1 ta sistadan 2 ta trofozoitlar paydo bo'ladi. u odam ingichka ichagining tepa qismida yashaydi va ovqat hazm qilishning buzilishiga olib keladi. ingichka ichakning oxirgi qismida va yo'g'on ichakda sistalar paydo bo'ladi. sistalar oval shaklda bo'ladi, …

3 / 12

yalar o'tkir oshqozon ichak kasalligini va uzoq muddatli surunkali kasalliklarni chaqiradi. kasallanganlar orasida kasallikning yaqqol belgilari kuzatiladigan kasallar 13%ni tashkil qiladi. lyamblioz va disbakteriozga, allergiyaga, bolalarda emlashdan so'ng immunitetning pasayishiga, bundan tashqari, holsizlik va h.k.ga olib keladi. laboratoriya tashhisotda asosiy usul bu lyambliya sistalarini aniqlash bo'lib, kamdan-kam hollarda najasda va ingichka ichakdagi suyuqlikda vegetativ shakllari (trofozoitlar) topiladi. lyamblioz gumon qilinganda, ikkinchi tekshirish 7-10 kundan keyin olib boriladi. laboratoriyada tekshirishni efir-sirka yoki efir formalin bilan boyitish usulida olib borish lozim. profilaktik va epidemiyaga qarshi chora-tadbirlar epidemik jarayonning rivojlanish mexanizmi. kasallik qo'zg'atuvchisining manbai. kasallik qo'zg'atuvchisining manbai kasal odam va sog'lom lyambliya tashuvchilar hisoblanadi, lekin lyambliyalar hayvonlarda ham uchraydi, ammo ular lyambliyani odamlarga yuqtirmaydi. yuqish mexanizmi. kasallik fekal-oral yo'l bilan yuqadi, asosiy yuqish yo'li suv, maishiy-muloqot yo'lidir. ochiq suv havzalari va basseynlarda lyambliya sistalari bo'lsa cho'milish ayniqsa xavflidir. maishiy-muloqot yo'li bilan umumiy gigiena qoidalariga rioya qilmaganlar orasida (bolalar muassasalarida, yasli, bog'cha, maktablarda shaxsiy …

4 / 12

ar lyambliozni tez yuqtiradilar. kasallarni o'z vaqtida davolash, shaxsiy gigienaga rioya qilish darajasini ko'tarish, umumsanitariya sharoitlarni yaxshilash, sifatli toza suv ta'minoti, aholi orasida sanitariya-oqartuv ishlarini olib borishdan iborat. sanitariya-gigiena tadbirlarisiz, kasallarni va tashuvchilarni bolalar muassasalarida davolash va sanatsiya qilish, enterobiozdagidek tez samara beradi, ammo bu holat uzoq davom etmaydi. amebiaz ambeiazni ichburug' amyobasi (entamoeba histolytica) chaqiradi. odam ichagida ichburug' amyobasining vegetativ va sista shakllari bo'ladi. amebiaz kuchsiz intoksikatsiya, ichakda yaralar hosil bo'lishi, ba'zan jigarda yiringli holatlar paydo bo'lishi, o'pkaning zararlanishi bilan xarakterlanadi. epidemik jarayonning rivojlanish mexanizmi kasallik qo'zg'atuvchisining manbai. kasallik qo'zg'atuvchisining manbai asosan sog'lom ichburug' amyobasini tashuvchi, kamroq hollarda bemorlar. bemorlar axlat bilan amyobaning katta vegetativ shakllarini (forma magna) tashqariga chiqaradi, ushbu amyoba tashqi muhitda tezda o'ladi, shuning uchun ham bemor o'tkir paytida kasallik qo'zg'atuvchisining manbai bo'la olmaydi. sistalar axlatda 15 kungacha, suvda bir oygacha, nam tuproqda 8 kungacha saqlanishi mumkin. 1% xlor ohagi, 5% formalin eritmasi amyobalarni o'ldirmaydi. past …

5 / 12

2-5% tashkil qiladi. tropik va subtropik mamlakatlarda amebiaz ko'proq uchraydi. osiyo va afrika aholisining ba'zida 30% amyoba bilan zararlangan. o'zbekistonda bu kasallik onda-sonda, sporadik holda uchraydi. kasallanish yozgi-kuzgi mavsumiylikka ega. ko'proq yosh va o'rta yoshdagi erkaklar kasallanadi. amebiaz bilan kasallanish ko'proq sporadik holda uchraydi, endemik hududlarda ham epidemik avj olishlar bo'lmagan. amebiaz bilan kasallanganlar shifoxonaga yotqizilib davolanadi, kasal bo'lib o'tganlar 6 oy davomida dispanser nazoratida bo'lishadi. sog'lomlashtirish tadbirlarini o'tkazish, shahar va qishloqlarda obodonlashtirish ishlarini o'tkazish, sanitariya madaniyatini ko'tarish, suv havzalarini va tuproqning najas bilan ifloslanishiga yo'l qo'ymaslik amebiaz profilaktikasida asosiy rol o'ynaydi. balantidiaz. balantidiaz – yo'g'on ichakda surunkali tez-tez qaytalanuvchi kasallik bo'lib, balantidium coli infuzoriyasi chaqiradi. balantidiyalar cho'chqa, kalamush va odamlarning yo'g'on ichagida yashab, u yerda vegetativ va sista shaklida bo'ladi. balantidiyalar odam ichagining ichida, ichak devorlarini zararlamasdan yashashi mumkin. lekin ba'zi sharoitlarda ichak devorlarining shilliq qavatida yara hosil qilishi ham mumkin. bu holda ular qondagi eritrotsitlar bilan ovqatlanadi va …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 12 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "parazitlar va ularning kasalliklar"

shuningdek, obligat hamda fakultativ xo'jayinlar ham uchraydi. rivojlanishi uchun qulay sharoit bo'lgan organizm parazitning obligat yoki haqiqiy xo'jayini hisoblanadi (jigar qurtining haqiqiy xo'jayini qo'y), aksincha parazitning rivojlanishi uchun qulay sharoit etarli bo'lmagan organizm fakultativ xo'jayin deyiladi (o'rdaklarda drepanidoteniylar). parazitning jinsiy voyaga etgan davri yashab, uning jinsiy yo'l bilan ko'payadigan davri kechadigan hayvon organizmi asosiy xo'jayin, parazitning lichinkalik davrida yashaydigan va ko'payishi jinssiz yo'l bilan kechadigan hayvonlar oraliq xo'jayin deyiladi. rezervuar xo'jayin deb esa boshqa hayvonlarga yuqtirish mumkin bo'lgan kasal qo'zg'atuvchilarini o'zida tutgan hayvonlarga aytiladi. yuqumli kasalliklar asosan: 1. infeksion kasalliklarga, h...

Этот файл содержит 12 стр. в формате DOC (947,0 КБ). Чтобы скачать "parazitlar va ularning kasalliklar", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: parazitlar va ularning kasallik… DOC 12 стр. Бесплатная загрузка Telegram