endemik va relikt hayvon turlar va ularning o‘ziga xos xususiyatlari

DOCX 14 стр. 1,8 МБ Бесплатная загрузка

14 стр.

FaylHub.uz

Скачать через Telegram

Размер 1,8 МБ

Тип файла DOCX

Страницы 14

Обновлено Дек 2025

Предварительный просмотр (5 стр.)

Прокрутите вниз 👇

1 / 14

mavzu: endemik va relikt hayvon turlar va ularning o‘ziga xos xususiyatlari. reja: 1. endemik turlar 2. relikt turlar 3. o’ziga hos hususiyatlar biologiya, boshqa fanlar singari, o'ziga xos atamalarga boy. sizni va meni o'rab turgan juda oddiy narsalarni ko'pincha tushunarsiz so'zlar deyishadi. ushbu maqolada biz ularning kimligi haqida gaplashamiz endemik va bu so'zni kim deb atash mumkin. "endemik" so'zi nimani anglatadi? endemik - bu juda cheklangan hududda joylashgan o'simliklar yoki hayvonlarning turlari. misol uchun, agar ma'lum bir hayvon bir necha yuz kilometrlik hududda yashasa va uni yerning boshqa joyida topa olmasa, u endemikdir. cheklangan yashash joyi tabiiy sharoitda yashashni anglatadi. masalan, dunyodagi hayvonot bog'larida yashovchi bir xil turdagi hayvonlar yovvoyi, erkin dunyodan endemik "unvonini" o'z do'stlaridan olib tashlamaydilar. koala avstraliyaga xosdir endemikalar qanday paydo bo'ladi hayvonlar va o'simliklarning yashash joylarini cheklash turli sabablarga ko'ra murakkab kompleksdir. ko'pincha bu geografik yoki iqlimiy izolyatsiya bo'lib, bu turlarning keng hududlarga tarqalishini oldini oladi. …

2 / 14

lgan va daryolar va soylar bilan aloqasi bo'lmagan ko'lda ko'pincha noyob umurtqasizlar yoki baliqlar yashaydi. shuningdek, endemiklar paydo bo'lishining sabablari ma'lum bir iqlimni o'z ichiga oladi, ularsiz ma'lum bir turning hayoti mumkin emas. bu ba'zi bir tirik mavjudotlar sayyoramizning faqat ma'lum joylarida bir necha kilometr bilan cheklangan hududda yashashiga olib keladi. endemika misollari okean orollarida ko'plab endemik hayvonlar va o'simliklar mavjud. masalan, atlantika okeanidagi sankt-helena o'simliklarining 80% dan ortig'i endemikdir. galapagos orollarida bunday turlar ko'proq - 97% gacha. rossiyada baykal ko'li endemik flora va faunaning haqiqiy xazinasidir. bu erda barcha tirik organizmlar va o'simliklarning 75 foizini endemik deb atash mumkin. eng taniqli va ajoyib narsalardan biri - baykal muhri. baykal muhri - baykal ko'li uchun endemik shuningdek, endemiklar orasida paleoendemikalar va neoendemikalar mavjud. shunga ko'ra, birinchisi qadim zamonlardan beri mavjud bo'lgan va to'liq izolyatsiya tufayli o'xshash, ammo boshqa hududlardan rivojlangan turlardan juda farq qiluvchi hayvonlar va o'simliklardir. ularni kuzatish orqali …

3 / 14

ismida topish mumkin emas. ushbu maqolada biz uning xususiyatlari va afzalliklari nimada ekanligini aytib beramiz. endemik turlarni bilish "endemizm " atamasi hayvonlar va o'simliklar uchun tarqalishi kamaygan turlarni aniqlash uchun ishlatiladi ma'lum bir joyga, masalan, orolga yoki cho'lga. endemik turlar haqida gapirganda, bu tabiiy ravishda faqat o'sha mintaqada, mamlakatda yoki ekotizimda uchraydigan turlarga tegishlidir. endemizm biz bilgan barcha tabiiy makonlarda bo'lishi mumkin, tog 'cho'qqisi, orol, mamlakat, o'rmon, ko'l yoki cho'l. kontseptsiya turlarga taalluqlidir, lekin ularni hayvonlar yoki o'simliklarning kichik turlari, avlodlari yoki oilalari uchun ham ishlatish mumkin. orollar, izolyatsiya qilinganligi sababli, endemik turlar uchun "mukammal" joy. masalan, avstraliya millionlab yillar davomida sayyoramizning qolgan qismi bilan aloqa qilmagan, shuning uchun u eksklyuziv va har xil flora va faunaga ega. boshqa ramziy misollar - galapagos orollari, gavayi arxipelagi va kanar orollari, vulqon kelib chiqishi va hech qachon hech qanday qit'a bilan aloqa qilmagan. u erda biz boshqa joyda yashamaydigan turlarni topa olamiz, …

4 / 14

arning vakili o'sha muhit bilan chegaralangan va ularning yo'q bo'lib ketishi maxsus nusxalar yo'qolishini, ularni qaysidir ma'noda chaqirishni bildiradi. ular yashash joyiga qanday moslashishni va ma'lum funktsiyani bajarishni bilishgan, oziq -ovqat zanjirining bir qismi bo'lishdan tashqari, uning yo'qolishi bilan o'zgaradi. bu shuni anglatadiki, masalan, agar sudralib yuruvchi qush uchun "ozuqa" bo'lib xizmat qilsa va ikkinchisi yo'q bo'lib ketsa, ikkinchisining populyatsiyasi kutilmagan tarzda ko'payadi va ekotizimga kerak bo'lgandan ko'p bo'ladi. ba'zi turlarning geologik yoshi katta b o i s a d a u o'zining gullab-yashnash davrini o'tab bo'lgan bo'ladi va ularning areallari aksincha tor bo'ladi. masalan, gatteriyaning areali yangi-zelandiyaning kichik orolchalarida saqlanib qolgan. qadimgi geologik davrlardan bizgacha yetib kelgan hayvon turlari relikt deb yuritiladi. o'rdakburun, rus suv kalamushi (vixuxol) va boshqa shu kabi turlarning areallarini kichik relikt areallarga misol qilish mumkin. areali faqat bir oblast chegarasidagina uchraydigan turlar endemiklar deyiladi. bunday turlarning areallari tog' vodiylari va tog' tizmalarida hamda shunga o'xshash …

5 / 14

tor areallarni hosil qiladi. barcha tor areallar endemiklar uchun xosdir. mayda orolchalar, to g ’ tizmalari va alohida ko'llar bilan chegaralangan areallar ko’pincha neoendemik turlarga tegishlidir. yuqorida ta’kidlanganidek, kosmopolit turlar (kashalotlar, delfinlar, sinantrop hasharot turlari) keng areallar hosil qiladi. odatda qadimiy (filogenetik jihatdan qari) turlarning areallari yosh turlarga qaraganda katta bo'ladi va bu holat qadimiy turlar o'z areallarini kengaytirishi uchun yetarli darajada vaqtga ega bo'lganligi bilan tushuntiriladi. tahlillar ko'pincha turlarning yoshi ularning areallari bilan to'g'ridan-to‘g'ri bog'liq ekanligini ko'rsatadi.mazkur qonuniyat fanda villis nazariyasi yoki “vaqt va makon ” qoidasi nomi bilan u uritiladi. mazkur qoidadan mustasno hollar ham uchrab turadi, jumladan nisbatan qari turlar ham b a ’zan kichik areallar hosil qilishi mumkin (gatteriya va boshq.). areallarning shakli juda xilma-xil bo'lib, areal shaklini aniqlaydigan omillar uning ko'lamini ham aniqlaydi. shimoliy yarim sharning mo''tadil mintaqasida joylashgan oblastlardagi ko'pchilik turlarning areallari g'arbdan sharqqa tomon uzoq. shimoldan janubga tomon esa juda kam masofada cho'zilgan …

Хотите читать дальше?

Скачайте все 14 страниц бесплатно через Telegram.

Скачать полный файл

О "endemik va relikt hayvon turlar va ularning o‘ziga xos xususiyatlari"

mavzu: endemik va relikt hayvon turlar va ularning o‘ziga xos xususiyatlari. reja: 1. endemik turlar 2. relikt turlar 3. o’ziga hos hususiyatlar biologiya, boshqa fanlar singari, o'ziga xos atamalarga boy. sizni va meni o'rab turgan juda oddiy narsalarni ko'pincha tushunarsiz so'zlar deyishadi. ushbu maqolada biz ularning kimligi haqida gaplashamiz endemik va bu so'zni kim deb atash mumkin. "endemik" so'zi nimani anglatadi? endemik - bu juda cheklangan hududda joylashgan o'simliklar yoki hayvonlarning turlari. misol uchun, agar ma'lum bir hayvon bir necha yuz kilometrlik hududda yashasa va uni yerning boshqa joyida topa olmasa, u endemikdir. cheklangan yashash joyi tabiiy sharoitda yashashni anglatadi. masalan, dunyodagi hayvonot bog'larida yashovchi bir xil turdagi hayvonlar yovvoyi, erki...

Этот файл содержит 14 стр. в формате DOCX (1,8 МБ). Чтобы скачать "endemik va relikt hayvon turlar va ularning o‘ziga xos xususiyatlari", нажмите кнопку Telegram слева.

Теги: endemik va relikt hayvon turlar… DOCX 14 стр. Бесплатная загрузка Telegram