alisher navoiy lirikasida tazod san’ati

DOCX 31 pages 67.7 KB Free download

31 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 67.7 KB

File type DOCX

Pages 31

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 31

“alisher navoiy lirikasida tazod san’ati” mavzusidagi kurs ishi reja: i. kirish. alisher navoiy hayoti va ijodining o‘rganilishi. ii. asosiy qism: 1. alisher navoiy ijodida janrlar rang-barangligi. 2. navoiy lirikasida ma’naviy va lafziy san’atlar. 3. alisher navoiy lirikasida tazod san’atining qo‘llanishi. iii. xulosa. iv. foydalanilgan adabiyotlar. “…alisher navoiy va zahiriddin muhammad bobur kabi buyuk shaxslarning ijodini o‘rganish, ularning merosini avaylab, yoshlarimizga yetkazish milliy g‘urur va iftixorimizni oshiradi.”[footnoteref:1] [1: sh.m.mirziyoyev. oliy majlis senatining yangi tartibidagi ilk majlisidan.] (sh.m.mirziyoyev ) kirish alisher navoiy hayoti va ijodining o‘rganilishi. alisher navoiy 1441-yil 9-fevral kuni xuroson davlatining poytaxti — hozirgi afg‘oniston hududidagi hirot shahrining bog‘i davlatxona mavzesida tug‘ildi. otasi g‘iyosiddin muhammad - temuriylar saroyida xizmat qilgan, o‘z davrining nufuzli kishilaridan biri, o‘g‘lining tarbiyasi va ta’limiga jiddiy e’tibor bergan. onasi (ismi noma’lum) kobul amirzodalaridan shayx abusaid changning qizi ekani aytiladi. navoiyning ota-onasi haqida ma’lumotlar kam, u o‘z asarlarida ham qarindoshlari haqida batafsil ma’lumotlar berib o‘tmagan. navoiyning darvesh-ali …

2 / 31

ozlarni yaxshi chalar erdi. uni va usuli xo‘b erdi. musiqiy ilmidin ham xabardor erdi…”deya qisqacha to‘xtalib o‘tgan. 1447 yilda shohrux mirzo vafot etadi. temuriy shahzodalar o‘rtasida toj-taxt uchun urush ketib, yurtda taloto‘plar boshlanganda alisher navoiyning oilasi ham ko‘p insonlar qatori yurtni tark etadi. yo‘lda yosh alisher buyuk tarixchi sharafiddin ali yazdiyni uchratadi. tarixchi alisher bilan tanishadi, uning ilmi va farosatini olqishlaydi, duo qiladi. 1452-yili shohruxning nabirasi abulqosim bobur hirot taxtiga o‘tiradi. g‘iyosiddin muhammad sabzavor shahriga hokim yetib saylanadi, biroq oradan ko‘p o‘tmay vafot etadi. bu vaqtda esa alisher endigina 12 yoshga qadam qo‘yadi. abulqosim bobur alisher va uning maktabdosh do‘sti husayn boyqaroni o‘z qaramog‘iga oladi. 1457-1463 yillarda navoiy mashhad madrasalarida ta’lim oladi. 1463 yilda esa hirotga qaytadi. xuroson poytaxtida sulton abu said o‘z tartibini o‘rnatgan, muhim vazifalarga u bilan movarounnahrdan kelgan kishilar tayinlangan, alisher navoiy ga yaqin kishilar quvg‘in qilingan, husayn boyqaro bilan birga ketgan tog‘alari — mirsaid va muhammad …

3 / 31

d qilgan. turkiy tilda “navoiy”, forsiy tilda esa “foniy” taxalluslarini qo‘llagan. alisher navoiyning adabiy va ilmiy merosini 4 faslga bo‘lish mumkin: 1. devonlari. 2. dostonlari. 3. forsiy tildagi she’riy merosi. 4. ilmiy-filologik, nasriy va tarixiy asarlari. alisher navoiyning o‘zbek tilida yaratgan she’riy merosi asosan «xazoyin ulmaoniy» devoniga jamlangan. asar 4 qismdan iborat. devonning birinchi qismiga «g‘aroyib us-sig‘ar» («bolalik g‘aroyibotlari»), ikkinchi qismiga «navodir ushshabob» («yigitlik nodirotlari»), uchinchi qismiga «badoye’ ul-vasat» («o‘rta yosh badialari») va nihoyat, to‘rtinchi qismiga «favoyid ul-kibar» («keksalik foydalari») degan nomlar berildi. «xazoyin ul-maoniy» inson bolasining murakkab va yuksak tafakkuri hamda behisob his-tuyg‘ulari bilan bog‘liq minglarcha she’r va o‘nlarcha she’r turlarini o‘z ichiga olgan majmua bo‘lib, sharq adabiyoti tarixida noyob hodisadir. bu xil majmua alisher navoiyga qadar amir xisrav dehlaviy tomonidangina tuzilgan. ushbu devonga kirgan minglarcha she’rlarni alisher navoiy butun umri davomida turli sharoitlarda, har xil sabablar bilan yozgan bo‘lib, ular shoir hayoti va u yashagan davr bilan sonsiz-sanoqsiz …

4 / 31

3 mustazod, 5 muxammas, 3 tarje’band, 2 musaddasdan tarkib topgan. alisher navoiy butun ijodi davomida turli janr va yo‘nalishlarda salmoqli ijod qilgan. nasrda ham, nazmda ham yetuk asarlar yaratgan. nasrda navoiy asosan ijtimoiy-siyosiy, axloqiy-ta’limiy va ilmiy-falsafiy, iqtisodiy yo‘nalishlarda qalam tebratgan. ming yillik tarixga ega bo‘lgan mumtoz adabiyotimizda badiiyat masalasi hamisha she’r ahlining diqqat markazida bo‘lib kelgan. u yoki bu ijodkor salohiyati haqida borganda uning nimalarni tasvirlagani emas, asosan, qanday tasvirlaganiga e’tibor qaratilgan. jumladan, adabiy asarlarda she’riy san’atlardan foydalanish mahorati hamma asrlarda badiiy san’atkorlikning asosiy qirralaridan biri sifatida baholangan. ma’lumki, she’riy san’atlar badiiy asarda ifodalangan hayotiyroq, ta’sirchanroq ifodalanishiga, lirik va epik timsollarning yorqinroq gavdalantirilishiga, misralar, baytlar, bandlarning lafziy nazokati, musiqiyligi, jozibadorligini ta’minlashga xizmat qilgan. u yoki bu shoir ijodiga, u yoki bu badiiy asarga baho berilar ekan, ijodkor ifodalayotgan iz aksini topgan ijtimoiy-siyosiy, falsafiy-axloqiy, ma’rifiy-tarbiyaviy muammolar mohiyati va ko‘lami, badiiy timsollar jilosi bilan bir vaqtda qo‘llangan she’riy san’atlarning rang-barangligi, mantiqiy asoslanishi, …

5 / 31

uri va badiiy mahorati bilan jahon adabiyotida ham o‘ziga xos o‘rin egallagan. uning lirikasida badiiy san’at vositalarining keng qo‘llanilishi, ayniqsa, tazod (antiteza) san’atining mahorat bilan ishlatilgani, she’riy ifoda vositalarini yanada boyitgan, mazmunni chuqurlashtirgan va estetik ta’sir kuchini oshirgan. tazod san’ati — ikki qarama-qarshi tushuncha, holat yoki obrazni yonma-yon keltirish orqali kuchli badiiy ta’sir yaratish usulidir. bu san’at vositasi navoiy lirikasida nafaqat estetik bezak sifatida, balki obrazlar, hissiyotlar va falsafiy g‘oyalarni chuqur ifodalash vositasi sifatida xizmat qiladi. shoir sevgi va dard, umid va iztirob, yor va hijron, hayot va o‘lim singari tushunchalarni tazodlar orqali ifodalab, o‘z she’riyati orqali o‘quvchini tafakkur va ruhiy kechinmalarga undaydi. mazkur kurs ishida alisher navoiy lirikasida tazod san’atining o‘rni, mazmuni, badiiy vazifasi hamda uning estetik imkoniyatlari tahlil qilinadi. shuningdek, shoirning ayrim gazallari va ruboiylaridan olingan misollar asosida tazod san’atining amaliy ifodasi yoritiladi. kurs ishining maqsadi. alisher navoiy lirik she’riyatida tazod san’atining qo‘llanilish xususiyatlarini tahlil qilish va uning …

Want to read more?

Download all 31 pages for free via Telegram.

Download full file

About "alisher navoiy lirikasida tazod san’ati"

“alisher navoiy lirikasida tazod san’ati” mavzusidagi kurs ishi reja: i. kirish. alisher navoiy hayoti va ijodining o‘rganilishi. ii. asosiy qism: 1. alisher navoiy ijodida janrlar rang-barangligi. 2. navoiy lirikasida ma’naviy va lafziy san’atlar. 3. alisher navoiy lirikasida tazod san’atining qo‘llanishi. iii. xulosa. iv. foydalanilgan adabiyotlar. “…alisher navoiy va zahiriddin muhammad bobur kabi buyuk shaxslarning ijodini o‘rganish, ularning merosini avaylab, yoshlarimizga yetkazish milliy g‘urur va iftixorimizni oshiradi.”[footnoteref:1] [1: sh.m.mirziyoyev. oliy majlis senatining yangi tartibidagi ilk majlisidan.] (sh.m.mirziyoyev ) kirish alisher navoiy hayoti va ijodining o‘rganilishi. alisher navoiy 1441-yil 9-fevral kuni xuroson davlatining poytaxti — hozirgi afg‘oniston hududid...

This file contains 31 pages in DOCX format (67.7 KB). To download "alisher navoiy lirikasida tazod san’ati", click the Telegram button on the left.

Tags: alisher navoiy lirikasida tazod… DOCX 31 pages Free download Telegram