jismning tashkili

PPTX 6 pages 244.2 KB Free download

6 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 244.2 KB

File type PPTX

Pages 6

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 6

slide 1 ma’ruza bir-biriganisbatansiljimaydiganmoddiynuqtalarto’plamigamutloqqattiqjismdeyiladi. mutloqqattiqjismuchunilgarilanmavaaylanmaharakatxarakterlibo’ladi. ilgarilanmaharakatdajismninghammanuqtalaribirxiltezlikvabirxilαtezlanishbilanharakatlanadi. qattiqjismaylanmaharakatiniqaraymiz. ixtiyoriyshaklgaegajismkuchta’sirida oo' qo’zg’almaso’qatrofidaaylanmaharakatqilayotganbo’lsin. bu vaqtdajismninghammanuqtalarimarkazlarishuo’qdayotuvchiaylanalarchizadihamdaularbirxilburchaktezlikvabirxilburchaktezlanishbilanharakatlanadi. ta’siretayotgankuchnio’zarobir-birigatikbo’lganuchtavatashkiletuvchilargaajratamiz. - aylantiruvchikuchbo’lsin. aylantiruvchikuchningmomenti qattiq jism aylanma harakati jismni massasi ∆mi bo’lgan juda kichik bo’laklardan iborat deb qaraymiz. nyutonning ikkinchi qonuniga asosan bu yerda ∆firi=∆mi - elementar zarrachani aylantiruvchi kuch momenti, ∆mi·ri2=∆ji -elementar massaning inersiya momenti bu tenglamaning ikkala tomonini elementar massa tomonidan chizilayotgan aylana radiusi ri ga ko’paytiramiz: jism tashkil etgan elementar massalarning aylantiruvchi momentlari yig’indisi olinsa, quyidagi natijaga kelamiz: bu yerda ∑∆mi=m - jismga ta’sir etuvchi f kuchning aylantiruvchi momenti. ∑∆ji=j - jismning inersiya momenti. jismning inersiya momenti deb uni tashkil etgan hamma moddiy nuqtalar inersiya momentlarining yig’indisiga aytiladi: harakat miqdorining saqlanish qonuni singari impuls momentining saqlanish qonuni uchun matematik ifoda quyidagicha yoziladi: izolyatsiyalangan tizimda barcha jismlar impuls momentlarining yig’indisi doimiydir. bitta jismdan iborat izolyatsiyalangan tizim uchun impuls momentining saqlanish qonuni 3.2. aylanma harakat qilayotgan jismning kinetik energiyasi biror jism o nuqta orqali o’tkazilgan qo’zg’almas va …

2 / 6

2 ...υn ga teng bo’ladi. aylanish o’qidan bu bo’lakchalargacha bo’lgan masofalar r1, r2.....rn bo’ladi. u holda jismning to’liq kinetik energiyasi biroq υ=ωr. buni e’tiborga olsak alohida zarrachalarning massalarini ulardan aylanish o’qigacha bo’lgan masofalar kvadratlarining ko’paytmalari yig’indisi jismning o’qqa nisbatan inersiya momenti deyiladi. kattaliklar yig’indisi jismning to’liq inersiya momenti deyiladi. shuning uchun bu yerda aylanayotgan jismning, masalan, silindrning to’liq kinetik energiyasi uning ilgarilanma va aylanma harakatlari kinetik energiyalarining yig’indisiga teng. bu yerdaω - o’zgeometriko’qiatrofidaaylanayotgansilindrningburchaktezligi, υ-o’qningilgarilanmaharakatichiziqlitezligi. inersiyamomentiningo’lchovbirligi [j]=1kg·m2, kuchmomentinikiesa 3.3. qattiq jism deformatsiyasi deformatsiya deb tashqi kuch ta’sirida jismlarning shakli va o’lchamlarining o’zgarishiga aytiladi. deformatsiya elastik va plastik ko’rinishga ega. agar tashqi kuch ta’siri olingandan so’ng jism dastlabki o’lchami va shaklini olsa, unga elastik deformatsiya deyiladi. tashqi kuch ta’siri to’xtaganda o’z holicha qoladigan deformatsiyaga plastik deformatsiya deyiladi. agar ko’ndalangkesimyuzidoimiybo’lganbirjinslisterjenningikkalatomonigao’qibo’ylabkuchlarko’ndalangkesimibo’ylabbirxilta’siretsa, sterjenninguzunligi l yoki ∆l gaortadi (cho’ziladi) yoki ∆l qisqaradi. bu vaqtdaixtiyoriyravishdaδl uninguzunligi l gabog’liqravishda ∆(δl) gao’zgaradi. demak, barchasterjenelementlariuchunnisbatbirxilbo’ladi. deformatsiyakattaligisifatidasterjenuzunliginingnisbiyo’zgarishiolinadi, ya’ni cho’zilish deformatsiyasi uchun …

3 / 6

i. demak, u holda materialning elastik xossalarini ifodalash uchun α bilan quyidagicha bog’langan yung moduli deb ataluvchi kattalikdan foydalaniladi: yung modulining fizik ma’nosi shundan iboratki, normal kuchlanish uning ta’sirida nisbiy uzayish son jihatdan birga teng bo’ladi. ammo ko’pchilik jismlar bunday katta deformatsiyaga ega emas. yuqorida keltirilgan formulalarga asosan; ta’sir etayotgan kuch quyidagicha aniqlanadi: kuchlanishning chiziqli bog’lanishdan chetlanish bo’la boshlagan σ=σpr qiymatiga proporsionallik chegarasi deyiladi. kuchlanishning σel-elastiklik chegarasi deb ataluvchi qiymatidan boshlab deformatsiyaning kuch olingandan so’ng to’liq yo’qolmaydigan plastik deformatsiya deb ataluvchi boshqacha ko’rinishi paydo bo’ladi. agar plastik deformatsiya sohasida yotuvchi biror s nuqtaga yetgandan so’ng kuchlanishni dastlabki so chizig’i bo’ylab o gacha tushirilganda deformatsiyaning kamayishi ce punkt r chizig’i bo’ylab yuzaga keladi, bunda jism oye qoldiq deformatsiyaga ega bo’ladi. rasmda temirning cho’zilish diagrammasi tasvirlangan. oa to’g’ri chiziq guk qonunining bajarilishiga mos keladi, ab qismi elastik deformatsiyaga tegishli bo’lsa ham, guk qonunidan chetlanish kuzatiladi: bu yerda uzayish kuchlanishdan tezroq osha boradi. …

4 / 6

5 / 6

Want to read more?

Download all 6 pages for free via Telegram.

Download full file

About "jismning tashkili"

slide 1 ma’ruza bir-biriganisbatansiljimaydiganmoddiynuqtalarto’plamigamutloqqattiqjismdeyiladi. mutloqqattiqjismuchunilgarilanmavaaylanmaharakatxarakterlibo’ladi. ilgarilanmaharakatdajismninghammanuqtalaribirxiltezlikvabirxilαtezlanishbilanharakatlanadi. qattiqjismaylanmaharakatiniqaraymiz. ixtiyoriyshaklgaegajismkuchta’sirida oo' qo’zg’almaso’qatrofidaaylanmaharakatqilayotganbo’lsin. bu vaqtdajismninghammanuqtalarimarkazlarishuo’qdayotuvchiaylanalarchizadihamdaularbirxilburchaktezlikvabirxilburchaktezlanishbilanharakatlanadi. ta’siretayotgankuchnio’zarobir-birigatikbo’lganuchtavatashkiletuvchilargaajratamiz. - aylantiruvchikuchbo’lsin. aylantiruvchikuchningmomenti qattiq jism aylanma harakati jismni massasi ∆mi bo’lgan juda kichik bo’laklardan iborat deb qaraymiz. nyutonning ikkinchi qon...

This file contains 6 pages in PPTX format (244.2 KB). To download "jismning tashkili", click the Telegram button on the left.

Tags: jismning tashkili PPTX 6 pages Free download Telegram