mexanika va energiya

PPT 27 pages 4.6 MB Free download

27 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 4.6 MB

File type PPT

Pages 27

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 27

qarshi davlat universiteti mexanik ish va energiya. kinetik va potensial energiya. energiyaning saqlanish qonuni.quvvat. mexanik ish tushunchasi. energiya. kinetik va potentsial energiya. mexanikada energiyaning saqlanish qonuni. quvvat va uning birliklari reja: mexanik ish tushunchasi, energiya, kinetik va potensial energiya, quvvat, ot kuchi, deformatsiya, saqlanish qonuni, siqilgan prujina. qattiq jism aylanadigan tayanch iboralar biz o’zimizni o’rab olgan sharoitda bir-biriga qandaydir kuchlar bilan ta’sir qilayotgan jismlarga duch kelamiz. bunday sharoitda jismlarning ko’chishlari kuchlarining ta’siri ostidagina sodir bo’ladi. bundan tabiiy ravishda kuchlarning jismlar ko’chishi bilan bog’liq bo’lgan ta’sirini xarakterlash zaruriyati kelib chiqadi. mexanikada bunday xarakteristika sifatida shunday kattalik qabul qilinganki, u kuchning jism ko’chadigan yo’nalishidagi tashkil etuvchisi qancha katta bo’lsa va kuch qo’yilgan nuqta qancha o’zoqqa ko’chsa shuncha katta bo’ladi. bu kattalik ish deb ataladi. bajarilgan ish bilan energiyaning o’zgarishi orasidagi munosabat aniqlangach ishning fizik ma’nosi to’la oydinlashishi mumkin. u holda ish energiya o’zgarishining o’lchovi ekanligi aniq bo’lib qoladi. jism mexanik harakatining o‘zgarishi …

2 / 27

bosib o‘tilgan yo‘lni shunday kichik bo‘lakchalarga bo‘lamizki, ularning har birini to‘g‘ri chiziqdan iborat va ulardagi ta’sir kuchni o‘zgarmas deb hisoblaymiz. (2-rasm). u holda elementar ish 2-rasm.o‘zgaruvchi tashqi kuch ta’sirida jismning ko‘chishda bajargan ishi 2-rasm. agar jism to‘g‘ri chiziqli harakat qilsa, ta’sir etuvchi kuch va  - burchak o‘zgarmas bo‘ladi. mexanikaviy energiyaning «yo‘qolishi» yuz bermaydigan elastik urilishga ideal elastik urilish deyish lozim edi, chunki hamma vaqt mexanikaviy energiyaning «yo‘qolishi»- uning bir qismini issiqlikka o‘tishi mavjud bo‘ladi. biroq, agar bu yo‘qolishlar juda kichik bo‘lsa, u holda ideal elastik urilishning biz qaragan manzarasi haqiqiy jarayonni yetarlicha yaxshi aks ettirad noelastik urilishni deformasiya energiyasining urilish paytida issiqlikka aylangan qismi orqali harakterlash mumkin edi. lekin, noelastik urilish muayyan materialdan yasalgan sharlarning noelastik urilishida urilishdan oldingi va keyingi nisbiy tezliklar kattaliklari doimiy nisbatda bo‘lishini topgan bo‘lib, shu sababli bunday urilishni nisbiy tezlikning urilishdan keyingi tiklanish koeffisiyenti bilan xarakterlash mumkin kuch, ish, energiya ish va energiyaning bajarilish …

3 / 27

temasining ish bajara olish qobiliyatini xarakterlovchi fizik kattalikdir. energiya ma’lum sharoitlarda sistema bajarishi mumkin bo’lgan ish miqdori bilan o’lchanadi. energiyaning eng sodda shakllaridan biri mexanik energiya, ya’ni kinetik va potentsial energiyalardir. shunday qilib kinetik energiyani - harakat energiyasi, potentsial energiyani esa - holat energiyasi deb atash mumkin. energiya jism ( tezlik bilan harkatlanayotgan bo’lsin. uning kinetik energiyasi harakatlanayotgan jism to’xtaguncha bajargan ishlarining yig’indisidan iborat bo’ladi. agar ish musbat bo’lsa, (a>0) jismning kinetik energiyasi ortadi, aksincha a 2 p a = bo‘lganda, kuchning bajargan ishi musbat bo‘ladi, bo‘lganda, kuchning bajargan ishi manfiy, bo‘lganda, kuchning bajargan mexanik ishi nolga teng bo‘ladi. _1568612202.unknown _1568612203.unknown _1568612201.unknown faqat jismning vaziyatigagina bog’liq bo’lgan kuchlar uchun ular jism ustida bajarilayotgan ish yo’lga bog’liq bo’lmasdan faqat jismning fazodagi boshlang’ich va so’nggi holatlariga bog’liq bo’lib qolishi ham mumkin ekan. bunday holda kuchlar maydoni potentsial maydon, kuchlarning o’zlari esa konservativ kuch deyiladi. bajarilgan ishi jism bir holatdan ikkinchi holatga qanday …

4 / 27

iyaga teng bo‘ladi. a) energiya - materiyaniqng barcha turdagi harakati va ularning barcha turdagi o’zaro ta’sirlaishlarining miqdoriy o’lchovidir. b) energiya-jismning yoki jismlar sistemasining ish bajara olish qobiliyatini xarakterlovchi fizik kattalikdir. energiya ma’lum sharoitlarda sistema bajarishi mumkin bo’lgan ish miqdori bilan o’lchanadi. energiyaning eng sodda shakllaridan biri mexanik energiya, ya’ni kinetik va potentsial energiyalardir. shunday qilib kinetik energiyani - harakat energiyasi, potentsial energiyani esa - holat energiyasi deb atash mumkin. k dw da - = 2 2 2 1 2 2 2 1 2 1 u u u u u u u u u u m m d t d m a w k - = = = - = ò ò 2 2 2 1 2 2 u u m m w k - = kinetik energiya. jism ( tezlik bilan harkatlanayotgan bo’lsin. uning kinetik energiyasi harakatlanayotgan jism to’xtaguncha bajargan ishlarining yig’indisidan iborat bo’ladi. agar ish musbat bo’lsa, (a>0) jismning …

5 / 27

yotgan 2 m massali jismga uriladi. agar urilishdan keyin ikkala jism birday  tezlikka ega bo‘lsa, u holda bunday urilishg a to‘liq noelastik urilish deyiladi. jismlarning t o‘liq noelastik urilishidan s o‘nggi  harakat tezligini, harakat miqdorining saqlanish qonunidan foydalanib aniqlash mumkin. urilishdan keyin tezlik kattaligi va yo‘nalishi bo‘yicha quyidagiga teng: 21 2221 mm mm      bunda 21 va , mos ravishda 21 mvam massalarga ega bo‘lgan jismlarning urilishigacha b o‘lgan tezliklari. jismlarning urilishdan keyingi energiyalari quyida gi kattalikka teng b o‘ladi: 12211221212()1()22()kmmemmmm urilishgacha esa ikkala jismning kinetik energiyasi quyidagiga teng edi: 22211221122kemm mexanikaviy energiyaning urilish vaqtida issiqlikka aylangan qismini aniqlaymiz, buning uchun 2122221122121122121212()111()222()2()kkmmmmeemmmmmm 21  kattalik jismlarning urilishgacha bo‘lgan harakatining nisbiy tezligidan iborat. shu sababli issiqlikka aylangan energiya uriluvchi jismlar massalari munosabati 21 21 mm mm  ga va ularning urilishgacha nisbiy h arakati tezliklariga bog‘liqdir. «yo‘qolish» energiyasini 21    nisbiy tezlik bilan …

Want to read more?

Download all 27 pages for free via Telegram.

Download full file

About "mexanika va energiya"

qarshi davlat universiteti mexanik ish va energiya. kinetik va potensial energiya. energiyaning saqlanish qonuni.quvvat. mexanik ish tushunchasi. energiya. kinetik va potentsial energiya. mexanikada energiyaning saqlanish qonuni. quvvat va uning birliklari reja: mexanik ish tushunchasi, energiya, kinetik va potensial energiya, quvvat, ot kuchi, deformatsiya, saqlanish qonuni, siqilgan prujina. qattiq jism aylanadigan tayanch iboralar biz o’zimizni o’rab olgan sharoitda bir-biriga qandaydir kuchlar bilan ta’sir qilayotgan jismlarga duch kelamiz. bunday sharoitda jismlarning ko’chishlari kuchlarining ta’siri ostidagina sodir bo’ladi. bundan tabiiy ravishda kuchlarning jismlar ko’chishi bilan bog’liq bo’lgan ta’sirini xarakterlash zaruriyati kelib chiqadi. mexanikada bunday xarakteristika sif...

This file contains 27 pages in PPT format (4.6 MB). To download "mexanika va energiya", click the Telegram button on the left.

Tags: mexanika va energiya PPT 27 pages Free download Telegram