“mintaqaviy iqtisodiyot” fanining predmeti maqsadi va vazifalari

DOCX 11 pages 30.2 KB Free download

11 pages

FaylHub.uz

Download via Telegram

Size 30.2 KB

File type DOCX

Pages 11

Updated Dec 2025

Page preview (5 pages)

Scroll down 👇

1 / 11

oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent iqtisodiyot va pedagogika universiteti (chirchiq shahar) mintaqaviy iqtisodiyot fanidan referat mavzu: “mintaqaviy iqtisodiyot” fanining predmeti maqsadi va vazifalari bajardi: toshkent-2025 mavzu: “mintaqaviy iqtisodiyot” fanining predmeti maqsadi va vazifalari reja: 1. mintaqaviy iqtisodiyot fanining mazmuni va zarurati 2. fanining predmeti 3. mintaqaviy iqtisodiyot fanining asosiy maqsadi mintaqaviy iqtisodiyot fanining predmeti mamlakat ishlab chiqarish kuchlarining joylashuvini, hududlar ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishini, muhim tabiiyiqtisodiy, demografik va ekologik xususiyatlarini hamda ularning hudud ichidagi, hududlararo va davlatlararo iqtisodiy aloqalarini o`rganadi. boshqacha aytadigan bo`lsak, mintaqaviy iqtisodiyot fanining asosiy vazifasi ijtimoiy ishlab chiqarishning hududiy jihatlarini o`rganishdan iborat. mintaqaviy iqtisodiyot fan sifatida ishlab chiqarish kuchlari va ijtimoiy infratuzilma elementlarini, qonuniyatlari va tamoyillarini hududiy jihatdan tadqiq etadi; mamlakat umumiy rivojlanish strategiyasi va ekologik holatini hisobga olgan holda ishlab chiqarish kuchlarini joylashtirish yo`nalishlarini belgilaydi; hududlar iqtisodiyotini va hududlararo iqtisodiy aloqalarni o`rganadi. bundan tashqari, mintaqaviy iqtisodiyot ishlab chiqarish kuchlarini joylashtirish va rivojlantirish masalalarini mamlakat miqyosida yaxlit …

2 / 11

, ijtimoiy-iqtisodiy va texnik-iqtisodiy jarayonlarning ichki aloqasi va o`zaro munosabati tufayli hosil bo`lgan yaxlit birlikdir. hozirgi paytda tubdan o`zgarib borayotgan o`zbekistonning zamonaviy xo`jalik majmuasi murakkab tarmoqlar tizimini tashkil etadi. mustaqillik yillarida elektrotexnika va elektronika, metallurgiya, mikrobiologiya va kimyo sanoati tarmoqlarida ko`plab yangi turdagi mahsulotlar ishlab chiqarish yo`lga qo`yildi. asakadagi «o`zdeuavto» va samarqanddagi «o`zotayo`l» korxonalarining ishga tushirilishi bilan o`zbekiston jahondagi avtomobil ishlab chiqaruvchi mamlakatlar safiga 28 chi bo`lib qo`shildi. ayni paytda qishloq xo`jaligi, hamda bu soha mahsulotlarini qayta ishlash va xalq iste'moli mollari ishlab chiqarish iqtisodiyotning ustuvor tarmoqlari bo`lib qolmoqda. mamlakatimizda iqtisodiyotni erkinlashtirish, respublika markaziy boshqaruv organlari vazifalarining asosiy qismini mahalliy hokimiyatlar va o`zini-o`zi boshqarish organlari zimmasiga yuklash hamda ularning vakolatlarini oshirish bo`yicha ko`pgina ishlar amalga oshirilmoqda (jumladan, 2 palatali parlament tizimi barpo etildi). shundan kelib chiqib, endilikda “mintaqaviy iqtisodiyot” fani mamlakat hududlarining ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanish konsepsiyasini ishlab chiqishi, mintaqaviy rivojlanishga va investitsiyalarni joylashtirishga ta'sir ko`rsatadigan iqtisodiy vositalarni aniqlashi lozim. mintaqaviy iqtisodiyot …

3 / 11

yasini yanada boyitadi, yangi ilmiy xulosalar chiqarish imkonini beradi. mamlakatimizda ijtimoiy va demografik yo`nalishdagi tadqiqot ishlari izchil amalga oshirilmoqda. “mintaqaviy iqtisodiyot” va “iqtisodiy geografiya” fanlari olib borayotgan ilmiy tadqiqotlarning maqsadlari o`zaro o`xshash. amaliy jihatdan ular iqtisodiyot hududiy tuzilmasini takomillashtirishning ilmiy asoslarini ishlab chiqish masalalari bilan shug`ullanadilar. lekin tadqiqot uslublari va yo`nalishlari bo`yicha tafovutlar mavjud. mintaqaviy iqtisodiyot texnik-iqtisodiy ko`rsatkichlar tizimiga tayanadi, ishlab chiqarish kuchlarini hududiy rivojlantirishda iqtisodiy samaradorlikni hisoblash usullarini keng qo`llaydi, ishlab chiqarishni joylashtirishning iqtisodiy boshqarish mexanizmini o`rganadi. shuning uchun mintaqaviy iqtisodiyotda ko`pgina iqtisodiy omillarni (mehnat unumdorligi o`sishi, milliy daromadni hududiy taqsimlash, renta munosabatlari, asosiy fondlarning tarkibi va samaradorligi, baho va tariflarning hududiy tafovutlari va h.k.) chuqur tahlil etiladi va shular asosida ushbu fan ishlab chiqarish kuchlarini joylashtirishning asosiy yo`nalishlarini belgilaydi. mintaqaviy iqtisodiyot bo`yicha tadqiqot ishlarini olib borishda bir qancha ilmiy uslublardan foydalaniladi. ulardan eng muhimlari quyidagilar: tizimli tahlil. ushbu uslub bosqichlilik tamoyiliga asoslanadi (maqsad qo`yish, vazifani aniqlash, ilmiy taxminni …

4 / 11

ishlab chiqarishni joylashtirish va rivolantirish yo`llarini mintaqaviy darajada o`rganish); tarmoq uslubi (tarmoqlar iqtisodiyotini geografik jihatdan tadqiq etish); mahalliy uslub (ishlab chiqarishni uning birinchi bo`g`ini - alohida shahar, aholi punkti darajasida joylashtirish va rivojlantirishni o`rganish). kartografik uslub. ushbu uslub ishlab chiqarish xususiyatlarini ko`rgazmali aks ettirish imkonini beradi. iqtisodiy-matematik modellashtirish (mintaqa iqtisodiyoti rivojlanishining hududiy mutanosibliklarini modellashtirish, mintaqa xo`jaligini tarmoqlar bo`yicha modellashtirish, mintaqa xo`jalik majmualarining shakllanishini modellashtirish). ma'lumki, mamlakatimizda milliy hisoblar tizimi asosida yalpi mintaqaviy mahsulotni (yamm) hisoblash tajribasi katta emas. hamdo`stlik mamlakatlarida milliy hisoblar doirasida mintaqaviy hisoblarning asosiy ustuvor yo`nalishlari quyidagilarda o`z aksini topadi: - mintaqalar bo`yicha yalpi mintaqaviy mahsulotni joriy baholarda hisoblash; - yalpi mintaqaviy mahsulot jismoniy hajmi ko`rsatkichlari indeksini doimiy baholarda hisoblash; - daromadlardan foydalanish usuli bo`yicha hisoblash (uy xo`jaliklarining pirovard iste’molini hisoblash, asosiy kapitalning yalpi jamg`armasi va h.k.). ushbu ko`rsatkichlar yalpi mintaqaviy mahsulotning hamda alohida-alohida tarmoqlarda yalpi qo`shilgan qiymatning shakllanishi to`g`risida aniqroq ma’lumot beradi. o`zbekiston respublikasida mintaqalar iqtisodiyotini tahlil …

5 / 11

oriy yoki taqqoslama baholarda hisoblanadi. mintaqaviy iqtisodiyotning o`ziga xos jihatlari hamda axborot bazasi milliy hisoblar tizimi imkoniyatlaridan mintaqalar darajasida to`liq foydalanish imkoniyatini bermaydi. shunga qaramay, mintaqaviy hisoblar tizimi uslubiyati asosida umumlashtiruvchi ko`rsatkichlar bo`yicha ko`plab hisoblar olib borilmoqdaki, bu o`z navbatida mintaqa iqtisodiyotini chuqur o`rganish, investitsiyalarni belgilab olishda yordam bermoqda. respublikamizda ma'lum bir ko`rilayotgan vaqt uchun mintaqalar ijtimoiy-iqtisodiy holatini qiyosiy tahlil qilish maqsadida joriy baholarda naminal yalpi mintaqaviy mahsulot hisoblanmoqda. bir yil uchun esa real yalpi mintaqaviy mahsulot sur’atlari hisoblanmoqda. yalpi mintaqaviy mahsulotni hisoblash ikki boshlang`ich tamoyilga asoslanadi. birinchisi, asosiy axborotni qabul qilishda davriylikni hisobga olish, ikkinchisi esa, yillik va choraklik baho berishni uyg`unlashtirishdir; yillik baho berish asosiy bo`lib mavsumiylik omillarini tekislab yuboradi; yillik baholarning kutilayotgan natijalarini bilish uchun yalpi mintaqaviy mahsulot choraklar uchun hisoblanadi. respublika miqyosida yalpi ichki mahsulot (yaim) va mintaqa bo`yicha yalpi iqtisody mahsulot (yamm)ni hisoblash uslubiyati ko`pchilik hollarda mos keladi. shunga qaramay, yamm va yaim o`rtasida anchagina …

Want to read more?

Download all 11 pages for free via Telegram.

Download full file

About "“mintaqaviy iqtisodiyot” fanining predmeti maqsadi va vazifalari"

oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi toshkent iqtisodiyot va pedagogika universiteti (chirchiq shahar) mintaqaviy iqtisodiyot fanidan referat mavzu: “mintaqaviy iqtisodiyot” fanining predmeti maqsadi va vazifalari bajardi: toshkent-2025 mavzu: “mintaqaviy iqtisodiyot” fanining predmeti maqsadi va vazifalari reja: 1. mintaqaviy iqtisodiyot fanining mazmuni va zarurati 2. fanining predmeti 3. mintaqaviy iqtisodiyot fanining asosiy maqsadi mintaqaviy iqtisodiyot fanining predmeti mamlakat ishlab chiqarish kuchlarining joylashuvini, hududlar ijtimoiy-iqtisodiy rivojlanishini, muhim tabiiyiqtisodiy, demografik va ekologik xususiyatlarini hamda ularning hudud ichidagi, hududlararo va davlatlararo iqtisodiy aloqalarini o`rganadi. boshqacha aytadigan bo`lsak, mintaqaviy iqtisodiyot faninin...

This file contains 11 pages in DOCX format (30.2 KB). To download "“mintaqaviy iqtisodiyot” fanining predmeti maqsadi va vazifalari", click the Telegram button on the left.

Tags: “mintaqaviy iqtisodiyot” fanini… DOCX 11 pages Free download Telegram